Οι τράπεζες βγάζουν λεφτά με το τσουβάλι – Μα ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Μέσα σε μια Ελλάδα που ματώνει από την ακρίβεια και την αβεβαιότητα, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες ετοιμάζονται για μια χρονιά-ρεκόρ κερδοφορίας το 2026. Η Scope Ratings, ένας οίκος που δεν συνηθίζει να κάνει δώρα, αναθεωρεί προς τα πάνω τις προβλέψεις του για τα καθαρά περιθώρια επιτοκίου. Αλλά πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια σκληρή αλήθεια: η ανάπτυξη αυτή στηρίζεται σε ένα έδαφος που τρέμει από γεωπολιτικές ρωγμές και σε μια οικονομία που οι πιο αδύναμοι πληρώνουν το τίμημα.

Ποιος κερδίζει από την πιστωτική έκρηξη;

Η εταιρική πίστη παραμένει η ατμομηχανή. Τα δάνεια προς επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά 9,8% σε ετήσια βάση τον Ιούνιο του 2026. Η Eurobank ανεβάζει τον πήχη στα 4,5 δισ. ευρώ για νέα δάνεια. Alpha Bank και Πειραιώς δηλώνουν ότι θα ξεπεράσουν τους στόχους τους. Όμως, ποιος δανείζεται; Οι μεγάλοι όμιλοι, τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, η ναυτιλία, ο τουρισμός. Η μικρή επιχείρηση, ο ελεύθερος επαγγελματίας, ο αγρότης; Μένουν στο περιθώριο, όπως πάντα.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα χτυπά την πόρτα

Η Scope δεν κρύβει την ανησυχία της. Ο αυξημένος γεωπολιτικός κίνδυνος και ο ανταγωνισμός στην εταιρική χρηματοδότηση αποτελούν τους βασικότερους παράγοντες κινδύνου. Οι τράπεζες, για να προστατευτούν, αυξάνουν τις προβλέψεις τους. Η Πειραιώς ήδη ανέβασε το κόστος κινδύνου στις 60 μονάδες βάσης, ενσωματώνοντας και μια εφάπαξ επίπτωση από τον νόμο Κατσέλη. Δηλαδή, οι προστατευόμενοι δανειολήπτες, αυτοί που η κρίση τους πέταξε στο περιθώριο, γίνονται τώρα ακόμα ένας λόγος για να σφίξουν οι τράπεζες τη θηλιά.

Οι προμήθειες μεγαλώνουν, τα βάρη για τον κόσμο αυξάνονται

Οι τράπεζες ψάχνουν νέες πηγές εσόδων. Ενσωματώνουν ασφαλιστικές, επενδύουν σε διαχείριση περιουσίας, συνεργάζονται με μεγάλους ομίλους. Τα έσοδα από προμήθειες θα φτάσουν το 25% των βασικών εσόδων το 2026, από 23% το 2025. Αλλά αυτό σημαίνει ότι ο πολίτης πληρώνει περισσότερα για κάθε συναλλαγή, για κάθε υπηρεσία. Η τράπεζα γίνεται ένας ακόμα φόρος στην καθημερινότητα.

Ποιος πληρώνει για την ανάπτυξη;

Η ελληνική οικονομία στηρίζει τις τράπεζες. Ο τουρισμός πάει για ρεκόρ, η ανεργία πέφτει, το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί έργα. Η κυβέρνηση, λέει η Scope, διέθεσε 800 εκατ. ευρώ για να περιορίσει το κόστος ενέργειας. Μα αυτά τα λεφτά δεν είναι δώρο. Είναι δανεικά, από τα πρωτογενή πλεονάσματα που πληρώνει ο ελληνικός λαός με αίμα και ιδρώτα. Η ανάπτυξη που βλέπουν οι τράπεζες δεν φτάνει στις γειτονιές, δεν φτάνει στα σπίτια.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος: η συγκέντρωση του πλούτου

Η Scope προειδοποιεί: ο βασικός κίνδυνος δεν είναι τα κόκκινα δάνεια, αλλά ο ανταγωνισμός για τη χρηματοδότηση μεγάλων επιχειρήσεων. Η έκθεση των τεσσάρων τραπεζών σε μεγάλες επιχειρήσεις αντιστοιχεί στο 122% των κεφαλαίων Tier 1. Δηλαδή, όσο πιο πολύ δανείζουν τους ισχυρούς, τόσο πιο ευάλωτες γίνονται σε μια κρίση. Και όταν η κρίση έρθει, ποιος θα πληρώσει; Ο μικρομεσαίος, ο εργαζόμενος, ο συνταξιούχος. Πάντα αυτοί.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για εμάς;

Οι τράπεζες κερδίζουν, οι μεγάλοι επιχειρηματίες δανείζονται, η οικονομία μεγαλώνει. Αλλά η ανισότητα βαθαίνει. Οι προβλέψεις για κόκκινα δάνεια αυξάνονται, οι προμήθειες θερίζουν, και η γεωπολιτική αβεβαιότητα κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας. Η Scope λέει ότι οι προοπτικές είναι σταθερές. Μα σταθερότητα για ποιον; Για εκείνους που έχουν ήδη εξασφαλίσει τη θέση τους στην πυραμίδα. Για τους υπόλοιπους, η σταθερότητα είναι μια λέξη που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα.

Η ανάπτυξη δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Πάντα κάποιος πληρώνει. Και στην Ελλάδα του 2026, αυτός ο κάποιος είναι ο πολίτης που παλεύει να τα βγάλει πέρα.

Πηγές: Scope Ratings, Τράπεζα της Ελλάδος, ΔΝΤ. Φωτογραφία: Η Ναυτεμπορική