Η Σίντι Σέρμαν, μια από τις πιο ριζοσπαστικές εικαστικούς της γενιάς της, παρουσιάζει τη νέα της σειρά «Fabric Matrons», φιλοτεχνημένη με υφάσματα από το ιστορικό αρχείο του οίκου Chanel, τον Οκτώβριο του 2026. Τα έργα θα εκτεθούν στη γκαλερί Hauser & Wraith στο Mayfair του Λονδίνου, στο πλαίσιο της φουάρ Frieze London, ενώ το εξώφυλλο του δεύτερου τεύχους του περιοδικού Arts & Culture του γαλλικού οίκου, που κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου 2026, φέρει την υπογραφή της.
Σύμφωνα με το in.gr, που μετέφερε αναλυτικά το ρεπορτάζ του Vanity Fair, η ιστορία ξεκίνησε από μια τυχαία ματιά: ένα περιοδικό στην είσοδο κοσμηματοπωλείου στα Χάμπτονς, με γυναίκες «φορτωμένες μέχρι υπερβολής» με δαχτυλίδια σε κάθε δάχτυλο. Η Σέρμαν, γεννημένη το 1954, είδε σε εκείνη την εικόνα την καρικατούρα μιας ολόκληρης τάξης: της γερασμένης αφθονίας που πιστεύει ακόμα στη δική της λάμψη.
«Μπορώ να τα καταστρέψω;»
Η αλχημεία της Σέρμαν, από τα θρυλικά Untitled Film Stills της δεκαετίας του 1970 και μετά, βασίζεται στην αυτοπροσωπογραφία ως μέσο κοινωνικής τοποθέτησης. Αυτή τη φορά, όμως, το εγχείρημα δυσκολευε. «Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που ένιωσα ότι μισούσα τη δουλειά μου», ομολογεί η ίδια στο Vanity Fair, περιγράφοντας τις πρώτες απόπειρες με φτηνά στρας και παράξενα υφάσματα από το εμπόριο.
Τότε ήρθε η πρόσκληση από τον οίκο Chanel, με πλήρη ελευθερία πρόσβασης στο «θησαυροφυλάκιο» Patrimoine. Η ερώτηση που έκανε η Σέρμαν λέει πολλά για το πώς κατανοεί την τέχνη απέναντι στην πολυτέλεια:
«Ρώτησα: είναι εντάξει αν τα κόψω, αν ανοίξω τρύπες πάνω τους κι αν τα μετατρέψω όπως θέλω; Κι εκείνοι απάντησαν: φυσικά, μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις».
Ο οίκος έστειλε πρώτα δείγματα, κατόπιν ολόκληρα τόπια των 12 και 15 μέτρων. «Ήταν φανταστικό. Τα πιο ολόσωμα και επιβλητικά έργα προέκυψαν ακριβώς επειδή είχα πολύ περισσότερο ύφασμα για να δουλέψω», λέει η καλλιτέχνιδα.
Τι μας λέει η σειρά Fabric Matrons
Στα νημειώδη πορτρέτα της σειράς, η Σέρμαν μεταμορφώνεται σε αρχοντική, εύπορη ώριμη γυναίκα των Χάμπτονς, πνιγμένη στα υφάσματα και τα κοσμήματα. Δεν είναι κολακεία της πλούσιας γήρανσης· είναι τομή πάνω στο πώς η κοινωνία μας αντιμετωπίζει το γυναικείο σώμα όταν παύει να είναι εμπόρευμα νεότητας. «Ποιος μαλάκας θέλει να βλέπει φωτογραφίες από γριές έτσι κι αλλιώς;» γράφει η ίδια στο ημερολόγιό της, με το αφοπλιστικό χιούμορ που τη συνοδεύει εδώ και μισό αιώνα.
Εδώ η Σέρμαν κάνει αυτό που έκανε πάντα: παίρνει τα σύμβολα της εξουσίας, εδώ το tweed και το διαμάντι, και τα γυρίζει προς τα μέσα, ώστε να φανεί η φθορά τους. Σε μια εποχή που οι ανισότητες οργιάζουν και η πολυτέλεια γίνεται ιδεολογία, αυτή η χειρονομία έχει κάτι το βαθιά πολιτικό, ακόμα κι όταν ασκείται μέσα από το ίδιο το θησαυροφυλάκιο.
Το περιοδικό των 100 δισεκατομμυρίων
Το Arts & Culture Vol. 2 είναι μια έκδοση 300 σελίδων, τυπωμένη σε χαρτί εξαιρετικής ποιότητας, χωρίς καμία διαφήμιση. Διανέμεται δωρεάν, με το λογότυπο με τα δύο C να εμφανίζεται μόνο στη ράχη. Στις σελίδες του φιλοξενούνται στίχοι της Πάτι Σμιθ, δοκίμιο του Άντριου Ντέρμπιν για την Πέγκι Γκουγκενχάιμ, κείμενο της Λίζα Ιμμορντίνο Βρίλαντ για τον Ζαν Κοκτώ και στήλη με μηνύματα σύγχρονων καλλιτεχνών.
Αρχιτεκτόνισσα της στρατηγικής είναι η Γιάνα Πιλ, παγκόσμια πρόεδρος τεχνών και πολιτισμού της Chanel από το 2020. «Ποιο είναι το πιο πολυτελές πράγμα που μπορείς να κάνεις; Να δημιουργήσεις ένα δωρεάν περιοδικό χωρίς διαφημίσεις», λέει η Πιλ, και το πρώτο τεύχος, τον Ιούνιο του 2025, προκάλεσε ουρές έξω από βιβλιοπωλεία από τη Νέα Υόρκη ως τη Σαγκάη.
Ας μη γελιόμαστε, ωστόσο. Οι ιδιοκτήτες του οίκου, Αλέν και Ζεράρ Βερτχάιμερ, έχουν συνολική περιουσία κοντά στα 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Όταν τόσος πλούτος συσσωρεύεται σε δύο χέρια, το δωρεάν περιοδικό είναι και κεφάλαιο φήμης, επένδυση σε πολιτισμική νομιμοποίηση. Το ερώτημα δεν είναι αν το περιοδικό είναι όμορφο· είναι. Το ερώτημα είναι τι κοινωνία παράγει αυτούς τους θησαυρούς, και γιατί η τέχνη καλείται όλο και συχνότερα να τους στολίζει.
Τέχνη και μόδα: ένα παλιό σταυροδρόμι
Η συνεργασία κορυφαίων καλλιτεχνών με οίκους πολυτελείας έχει περάσει τα όρια της εννοιολογικής τέχνης: από τις τσάντες του Τζεφ Κουνς για τη Louis Vuitton ως τα αμφιλεγόμενα έργα του Ρίτσαρντ Πρινς για την Tiffany. Η Σέρμαν διατηρεί διάλογο με τους πιο τολμηρούς οίκους ήδη από τη δεκαετία του 1980. Το 1990 ο οίκος Comme des Garçons την προσέλαβε για καμπάνια εμπνευσμένη από τον Ρολάν Μπαρτ, ενώ η συνεργασία της με τη Chanel χρονολογείται από τη σειρά Ominous Landscapes του 2010.
Η διαφορά της Σέρμαν είναι ότι δεν διαφημίζει το προϊόν· το εκθέτει. Οι γυναίκες των Fabric Matrons δεν είναι μοντέλα επιθυμίας, είναι απολιθώματα μιας τάξης που μετράει την αξία της σε καράτια. Και σε αυτό, η 72χρονη σήμερα καλλιτέχνιδα παραμένει πιστή στο παλαιότερο καθήκον της τέχνης: να κρατάει τον καθρέφτη και να μην κλείνει το μάτι.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε και πού θα εκτεθούν τα Fabric Matrons;
Τα έργα θα παρουσιαστούν στη γκαλερί Hauser & Wraith στο Mayfair του Λονδίνου, στο πλαίσιο της φουάρ Frieze London, τον Οκτώβριο του 2026.
Πότε κυκλοφορεί το Arts & Culture Vol. 2 της Chanel;
Το δεύτερο τεύχος του περιοδικού κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου 2026. Είναι έκδοση 300 σελίδων χωρίς διαφημίσεις, που διανέμεται δωρεάν μέσω ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων και πωλητηρίων μουσείων.
Τι υλικά χρησιμοποίησε η Σίντι Σέρμαν;
Η Σέρμαν χρησιμοποίησε ιστορικά υφάσματα και κοσμήματα από το αρχείο Chanel Patrimoine, με άδεια να τα κόψει και να τα μετατρέψει όπως ήθελε, ενώ είχε λάβει τόπια υφασμάτων των 12 και 15 μέτρων.