Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, κατηγόρησε την Τρίτη τον Ίλον Μασκ ότι χρησιμοποιεί την πλατφόρμα X για να οργανώνει «μαζικές εκστρατείες διαδικτυακής παρενόχλησης» εναντίον Ευρωπαίων ηγετών, μιλώντας σε διάσκεψη του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, προειδοποίησε για ξένες προσπάθειες αποσταθεροποίησης της Γαλλίας ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Ο Γάλλος υπουργός δεν μίλησε αόριστα. Αναφέρθηκε σε «δυνάμεις που επιδιώκουν να υπονομεύσουν τη δημοκρατία» και που, όπως είπε, «κυριαρχούν πλέον στο πεδίο της ενημέρωσης», χρησιμοποιώντας τακτικές σχεδιασμένες να πολώνουν τον δημόσιο διάλογο.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, ο Μπαρό επικαλέστηκε συγκεκριμένα παραδείγματα: μια ισραηλινή εταιρεία που κατηγορείται ότι δημιούργησε ψεύτικους γαλλικούς λογαριασμούς για να επηρεάσει τις αντιλήψεις γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα, αλλά και τις κατηγορίες ότι το Αζερμπαϊτζάν υποδαύλισε τις εντάσεις στη Νέα Καληδονία.
Ο Μασκ στο στόχαστρο
«Υπάρχουν μαζικές εκστρατείες διαδικτυακής παρενόχλησης που εξαπολύονται από τον Ίλον Μασκ εναντίον Ευρωπαίων ηγετών, με σκοπό να επηρεάσουν τις δημόσιες συζητήσεις», δήλωσε ο Μπαρό, αξιοποιώντας τη δυνατότητα της πλατφόρμας να διαδίδει περιεχόμενο με μεγάλη ταχύτητα και ευρεία απήχηση.
Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμος δεν είναι απλώς ένας ιδιοκτήτης μέσου. Είναι ένας ιδιώτης που ελέγχει μια υποδομή παγκόσμιας εμβέλειας, με λόγο που επηρεάζει εκλογές, κυβερνήσεις και κοινωνικά κινήματα. Η Γαλλία το λέει τώρα ανοιχτά: αυτή η εξουσία χρησιμοποιείται εναντίον της δημοκρατίας.
Ο Μπαρό δεν σταμάτησε εκεί. Αναφέρθηκε και στις διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη Γαλλία τις τελευταίες εβδομάδες, με μαθητές, φοιτητές και συνδικαλιστές να προχωρούν σε αποκλεισμούς σχολείων και πορείες. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα γεγονότα αυτά έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης από «εχθρικά αφηγήματα» που προέρχονται από τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν, αλλά και από κύκλους συνδεδεμένους με το κίνημα MAGA στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Μασκ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρενέβησαν στη δημόσια συζήτηση για τις γαλλικές διαδηλώσεις, επιχειρώντας να τις εντάξουν σε ένα αφήγημα περί μαζικής μετανάστευσης. Τα αιτήματα των διαδηλωτών για καλύτερες συνθήκες στα σχολεία παραμερίστηκαν.
Πόλωση, αυταρχισμός και το τέλος της δημοκρατίας
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε ένα μοτίβο που ξεπερνά τη Γαλλία. «Πολιτικά κινήματα με αυταρχικούς στόχους», είπε, κερδίζουν έδαφος στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. «Εντείνουν την πόλωση των κοινωνιών μας. Ο απώτερος στόχος τους είναι σαφής: να καταλάβουν την εξουσία και στη συνέχεια να δημιουργήσουν τις συνθήκες που θα τους επιτρέψουν να μην την εγκαταλείψουν ποτέ».
Η αναφορά στις προεδρικές εκλογές του 2027 δεν ήταν τυχαία. Η Μαρίν Λεπέν, επικεφαλής της ακροδεξιάς, προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Ο Μπαρό μίλησε για «εχθρούς της δημοκρατίας» που «εκμεταλλεύονται τις διαιρέσεις μας» και χρησιμοποιούν τη μετανάστευση, την κοσμικότητα του κράτους και την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση «για να υποδαυλίσουν το μίσος και τις εντάσεις».
Ο στόχος του Κρεμλίνου, σύμφωνα με τον Γάλλο υπουργό, «διατυπώνεται ρητά: να θέσει τέλος στις φιλελεύθερες δημοκρατίες μας προς όφελος ενός νέου αυταρχισμού». Άλλοι παράγοντες, πρόσθεσε, συγκλίνουν προς αυτόν τον στόχο, «επιδιώκοντας να υπαγορεύσουν στην Ευρώπη ποιες δημοκρατίες είναι “καλές” και ποιες “κακές”».
Οι δηλώσεις Μπαρό έγιναν λίγες ημέρες αφότου ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, δήλωσε ότι είναι «σαφές» πως η Ρωσία παρενέβη στο δημοψήφισμα για το Brexit. Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία: η συζήτηση για την ξένη παρέμβαση στα ευρωπαϊκά πολιτικά συστήματα έχει περάσει από τα πανεπιστημιακά σεμινάρια στις επίσημες δηλώσεις κορυφαίων υπουργών.
Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Για την ελληνική Αριστερά, η καταγγελία Μπαρό έχει διπλή ανάγνωση. Αφενός, επιβεβαιώνει ότι η μάχη για τη δημοκρατία δεν δίνεται μόνο στους δρόμους αλλά και στις πλατφόρμες. Αφετέρου, θέτει το ερώτημα της ρύθμισης: πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιμετωπίσει ιδιώτες που ελέγχουν υποδομές επικοινωνίας, χωρίς να καταπατήσει την ελευθερία του λόγου;
Η απάντηση του Μπαρό ήταν σαφής: «Είμαστε ανυποχώρητοι, επειδή είναι σαφές για εμάς ότι υπονομεύουν τα θεμελιώδη συμφέροντα του έθνους. Δεν ανεχόμαστε καμία ξένη παρέμβαση, από όπου κι αν προέρχεται. Πρόκειται για ζήτημα εθνικής κυριαρχίας».
Το ερώτημα, όμως, παραμένει: ποιος ορίζει ποια παρέμβαση είναι «ξένη» και ποια «εσωτερική»; Και ποιος προστατεύει τους πολίτες όταν η ίδια η πλατφόρμα που υποτίθεται ότι φιλοξενεί τον δημόσιο διάλογο λειτουργεί ως μηχανισμός πόλωσης;
Στην Ελλάδα, οι συζητήσεις για την παραπληροφόρηση και την ξένη επιρροή δεν είναι καινούργιες. Από τα social media στις εκλογικές αναμετρήσεις μέχρι τις καμπάνιες κατά των εμβολίων, το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Η καταγγελία Μπαρό δίνει ένα ακόμη επιχείρημα σε όσους ζητούν ενίσχυση των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και διαφάνεια στους αλγόριθμους.
Οι δηλώσεις του Γάλλου υπουργού έρχονται σε μια στιγμή που η ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις: τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, την άνοδο της ακροδεξιάς. Η προειδοποίηση για «νέο αυταρχισμό» δεν είναι θεωρητική. Είναι ένα σχέδιο που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας.
Η γαλλική κυβέρνηση δηλώνει ότι θα εργαστεί για να αντιμετωπίσει αυτές τις προσπάθειες. Το τι σημαίνει αυτό στην πράξη, μένει να φανεί. Το βέβαιο είναι ότι η μάχη για τη δημοκρατία δεν κερδίζεται με ανακοινώσεις. Κερδίζεται με θεσμούς που αντέχουν, με πολίτες που ενημερώνονται, και με την τόλμη να ονομάσουμε τους κινδύνους με το όνομά τους.
Ο Μπαρό έθεσε το πλαίσιο. Τώρα η Ευρώπη καλείται να απαντήσει.