Το «NTARFESTELER» επιστρέφει από τις 19 Οκτωβρίου έως τις 10 Νοεμβρίου 2026 στο Θέατρο Ρεκτιφιέ, στον Κεραμεικό, για δεύτερη σεζόν, με έναν ήρωα που αρνείται να εγκαταλείψει τη σκηνή την εποχή που η Τεχνητή Νοημοσύνη διεκδικεί τη θέση του ανθρώπου. Ο Γρηγόρης Ποιμενίδης, ένας από τους πρωταγωνιστές, μίλησε στο Newsbeast.gr για την επιμονή, το λάθος και την ανθρώπινη παρουσία στη σκηνή.
Η παράσταση, σε σκηνοθεσία Θανάση Δόβρη, βασίζεται στη νουβέλα του Walter M. Miller «The Darfsteller», που το 1955 προφήτευε την αντικατάσταση των ηθοποιών από άψογες τεχνητές παρουσίες. Εβδομήντα χρόνια μετά, η προφητεία μοιάζει λιγότερο με επιστημονική φαντασία και περισσότερο με πρόγραμμα. Οι απεργίες των ηθοποιών στην Αμερική από το 2023, με αίτημα την προστασία της δουλειάς τους από το AI, έδειξαν ότι η απειλή δεν είναι μελλοντική. Είναι εδώ, και αφορά κάθε εργαζόμενο που βλέπει τις δεξιότητές του να αποτιμώνται σε γραμμές κώδικα.
Ένας Δον Κιχώτης απέναντι στον οδοστρωτήρα της τεχνολογίας
Ο ήρωας του έργου επιμένει να διεκδικεί τη σκηνή όταν ο κόσμος φαίνεται να μην τον χρειάζεται πια. Ο Ποιμενίδης τον περιγράφει με εικόνες που θυμίζουν τον αγώνα κάθε ανθρώπου που αρνείται να σκύψει το κεφάλι μπροστά σε ό,τι του παρουσιάζουν ως αυτονόητο.
«Ένας Δον Κιχώτης που αρνείται την πραγματικότητα και αντιστέκεται σε ό,τι του παρουσιάζουν σαν κάτι αυτονόητο», είπε ο ηθοποιός στο Newsbeast.gr. «Οι δικοί του ανεμόμυλοι-γίγαντες γελάνε με την προσπάθειά του να πολεμήσει, προεξοφλώντας την κατάληξη: πως κι αυτός θα περάσει στη λήθη δίχως να καταφέρει στην ουσία κάτι ενάντια στο όποιο κατεστημένο. Δεν ξέρουν πως όταν πολεμάς, διεκδικείς. Ακόμα κι αν φύγεις από τη ζωή, πάντα μένει κάτι από σένα».
Σε μια εποχή όπου η παραγωγικότητα ανακηρύσσεται σε νόημα της ζωής, το ερώτημα του έργου αποκτά ευρύτερη πολιτική συνάφεια. Όπως σημείωσε πρόσφατα και το Οικονομικός Ταχυδρόμος, με αφορμή τον Νίτσε, η ανθρώπινη δημιουργία δεν ανάγεται σε απόδοση και μετρήσιμα αποτελέσματα. Το θέατρο το επιβεβαιώνει κάθε βράδυ: αυτό που αγγίζει τον θεατή δεν είναι η τελειότητα, είναι η παρουσία.
Τι μπορεί να λείπει από μια άψογη ερμηνεία
Στον κόσμο του έργου, οι τεχνητοί ερμηνευτές είναι άψογοι και αλάνθαστοι. Ρωτήσαμε, μέσα από τη συνέντευξη του συναδέλφου μας, τι μπορεί να λείπει από μια τέτοια τελειότητα ώστε να μη μας αγγίζει. «Το άψογο για μένα αγγίζει τα όρια του ανέφικτου», απάντησε ο Ποιμενίδης. «Προσωπικά, θεωρώ πως η άψογη ερμηνεία συνδέεται με όσα λείπουν από τον καθένα μας και αναζητούμε στον χαρακτήρα που βλέπουμε στη σκηνή».
Το ίδιο το λάθος, αυτή η τόσο ανθρώπινη ιδιότητα, λειτουργεί στο έργο ως πηγή αλήθειας. Ο ηθοποιής θυμάται ένα πραγματικό ατύχημα: «Δεν βγήκα σε μια ατάκα που έπρεπε να βγω. Ευτυχώς με κάλυψαν οι συνάδελφοι». Και προσθέτει τη σκέψη που χωράει ολόκληρη αισθητική: όσο πιο πολύ αντιστέκεσαι στο λάθος, τόσο πιθανότερο είναι να συμβεί, και πολλές φορές, προσπαθώντας να το σώσεις, κάνεις μεγαλύτερο. Από τα λάθη σου μαθαίνεις, και στη ζωή και στο θέατρο.
Η απεργία του 2023 και η ελληνική πραγματικότητα
Η αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία είναι η βαριά βιομηχανία της χώρας, όπως σημείωσε ο Ποιμενίδης, και γι' αυτό οι εργαζόμενοι σε αυτήν είναι λογικό να θορυβούνται. «Αυτό συμβαίνει πάντα όταν ένα εργασιακό τοπίο αναπόφευκτα αλλάζει και οι δεξιότητες που κάποιοι έχουν ή αποκτούν προκαλούν αντίστοιχα ανασφάλεια σε αυτούς που δεν τις έχουν και τους κάνουν να φοβούνται για την ίδια τους την επιβίωση», είπε.
Για την Ελλάδα, η εκτίμησή του είναι πιο ήπια αλλά και πιο πικρή: το AI αποτελεί «ίσως μια μακρινή απειλή». «Προς το παρόν, έχουμε να σκεφτούμε άλλες απειλές, πιο εγχώριες και σίγουρα πιο ζωτικές», τόνισε, με μια αιχμή που κάθε εργαζόμενος σε αυτή τη χώρα μπορεί να αποκρυπτογραφήσει εύκολα: την ακρίβεια, τις ελαστικές σχέσεις εργασίας, την υποχρηματοδότηση του πολιτισμού. Στην ίδια λογική της υπεράσπισης των κεκτημένων κινείται και ο αγώνας των εργαζομένων για το δικαίωμα στην τηλεργασία που κέρδισαν και δεν παραδίδουν. Όταν η τεχνολογία προχωρά, το ερώτημα δεν είναι αν θα την χρησιμοποιήσουμε, αλλά σε ποιον θα υπηρετεί.
Ο Ποιμενίδης διακρίνει ωστόσο κάτι ελπιδοφόρο στον ελληνικό κινηματογράφο: «Διακρίνω μια προσπάθεια επιστροφής στις κλασικές αρχές του κινηματογράφου, αυτές που προσπαθούν να επαναφέρουν στο κεντρικό πλάνο τον άνθρωπο». Δεν είναι τυχαίο, όπως είπε, που ο ελληνικός κινηματογράφος αναγνωρίζεται σήμερα σε πολλά φεστιβάλ του εξωτερικού.
Η συνάντηση ηθοποιών και κοινού
Το κοινό, είπε ο ηθοποιός, επιλέγει ενστικτωδώς παραστάσεις που το αφορούν, ακόμα κι αν δεν ανεβαίνουν σε μεγάλα θέατρα. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη υπήρξε η αφορμή για να έρθει το κοινό σε αυτή την παράσταση», είπε, και περιέγραψε τη συνύπαρξη ηθοποιών και θεατών ως κάτι που σπάνια επιτυγχάνεται: «Όταν όμως λειτουργεί, εκτός από απαντήσεις, γεννά και νέα ερωτήματα».
Για τη συνεργασία του με τον σκηνοθέτη Θανάση Δόβρη, που ξεκίνησε το 2016 με το «ΓΚΙΑΚ» στο θέατρο SKROW, μίλησε με τη ζεστασιά δεκαετίας κοινής πορείας. «Επειδή είναι και ο ίδιος ηθοποιός με μεγάλη εμπειρία, λειτουργεί ευεργετικά και στη σκηνοθεσία, αφού ξέρει ακριβώς τι να μην κάνει», είπε, οδηγώντας τους ηθοποιούς χωρίς πίεση και με απόλυτο σεβασμό στον χρόνο του καθενός.
Η ταυτότητα της παράστασης
Σκηνοθεσία, σκηνική σύλληψη και δραματουργία είναι του Θανάση Δόβρη. Στη σκηνή, αλφαβητικά: Βασίλης Θεοδωρίδης, Ιωσήφ Καμπουράκης, Φάνης Κατέχος, Ναυσικά Κοριαλού, Γρηγόρης Ποιμενίδης και Δάφνη Χασούρου. Μουσική και ήχος υπογράφει ο Γιώργος Κανουπάκης, φωτογραφίες και βίντεο ο Γιάννης Πουλημένος, επικοινωνία η Γιώτα Δημητριάδη.
Το Ρεκτιφιέ, Κέντρο Έρευνας Μεικτών Παραστατικών Τεχνών, βρίσκεται στην Κωνσταντινουπόλεως 119, στον Κεραμεικό, πέντε λεπτά από το ομώνυμο μετρό. Οι προβλέπεις ξεκινούν στις 19 Οκτωβρίου και διαρκούν έως τις 10 Νοεμβρίου 2026. Η προπώληση πραγματοποιείται μέσω TicketServices.gr.
Και αν ο ήρωας μπορούσε να απευθύνει μία μόνο φράση σε όσους αποφάσισαν ότι δεν τον χρειάζονται πια, τι θα έλεγε; Ο Ποιμενίδης απάντησε όπως ακριβώς θα απαντούσε ένας άνθρωπος που ξέρει ότι η ήττα δεν είναι το τέλος: «Καλά... εγώ θα είμαι κάπου εδώ κοντά... δεν ξέρεις τι γίνεται...».
Συχνές ερωτήσεις
Πότε και πού παρουσιάζεται το «NTARFESTELER»;
Από τις 19 Οκτωβρίου έως τις 10 Νοεμβρίου 2026, στο Θέατρο Ρεκτιφιέ, Κωνσταντινουπόλεως 119, Κεραμεικός, με προπώληση στο TicketServices.gr.
Σε τι βασίζεται το έργο;
Στη νουβέλα «The Darfsteller» του Walter M. Miller, που εκδόθηκε το 1955 και προέβλεπε την αντικατάσταση των ηθοποιών από τεχνητές παρουσίες.
Ποιος σκηνοθετεί και ποιοι ηθοποιοί συμμετέχουν;
Σκηνοθετεί ο Θανάσης Δόβρης. Συμμετέχουν οι Βασίλης Θεοδωρίδης, Ιωσήφ Καμπουράκης, Φάνης Κατέχος, Ναυσικά Κοριαλού, Γρηγόρης Ποιμενίδης και Δάφνη Χασούρου.