Η απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από τη θέση της πρέσβειρας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, που επιβεβαιώθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026, αφήνει την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα χωρίς επικεφαλής, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στην Ουάσιγκτον. Η Ουάσιγκτον καλείται τώρα να ενεργοποιήσει τη διαδικασία διαδοχής, η οποία περνά από τη Γερουσία και μπορεί να καθυστερήσει μήνες, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ και μετέδωσε η Εφημερίδα των Συντακτών.
Η θητεία της Γκίλφοϊλ, πολιτικού διορισμού της κυβέρνησης Τραμπ, κόπηκε απότομα, εν μέσω ενός κλίματος αποκαλύψεων που περιέγραψε η Topontiki ως «θύελλα εξελίξεων» στην Ουάσιγκτον. Ανεξάρτητα από το παρασκήνιο, το σίγουρο είναι ένα: η θέση μένει κενή και η πρεσβεία λειτουργεί υπό επιτετραμμένο, ενώ το ρολόι των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου 2026 χτυπάει.
Πώς αντικαθίσταται ένας πρέσβης των ΗΠΑ
Το αμερικανικό Σύνταγμα, στο άρθρο II, προβλέπει ότι ο πρόεδρος διορίζει τους πρέσβεις με τη «συμβουλή και συγκατάθεση” της Γερουσίας. Η Βουλή των Αντιπροσώπων δεν συμμετέχει καθόλου σε αυτή την ψηφοφορία. Ο πρόεδρος όμως μπορεί να τερματίσει μια πρεσβευτική θητεία όποτε θέλει, χωρίς έγκριση του Κογκρέσου και χωρίς πειθαρχική καταδίκη. Η απόλυση είναι μία πράξη εξουσίας· ο διορισμός του διαδόχου είναι μία διαδικασία συλλογική και αργή.
Στην περίπτωση της Γκίλφοϊλ, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει ήδη ενεργοποιήσει τον κανόνα: τα καθήκοντα του επικεφαλής αναλαμβάνει κατά κανόνα ο αναπληρωτής αρχηγός της αποστολής, και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ενημερώνεται για το πρόσωπο που ασκεί προσωρινά τη διοίκηση. Η πρεσβεία στην Αθήνα δεν κλείνει, απλώς χάνει τη φωνή της πρώτης τάξης.
Τι ρόλο παίζουν οι ενδιάμεσες εκλογές
Εδώ βρίσκεται η ουσία του ζητήματος. Ο Λευκός Οίκος πρέπει να υποβάλει υποψηφιότητα στη Γερουσία, που θα την εξετάσει η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων και θα την εγκρίνει το Σώμα. Όπως σημειώνει το BusinessNews.gr, οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 αποτελούν επιπλέον παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει το χρονοδιάγραμμα, καθώς θα καθορίσουν τους συσχετισμούς στο νέο Κογκρέσο που αρχίζει τη θητεία του στις 3 Ιανουαρίου 2027.
Η σημερινή Γερουσία μπορεί να εξετάσει και να εγκρίνει υποψηφιότητες μέχρι τις 12 το μεσημέρι της 3ης Ιανουαρίου 2027, όταν αρχίζει η θητεία των νέων μελών. Αν μια υποψηφιότητα μείνει εκκρεμής μέχρι τότε, επιστρέφεται στον πρόεδρο και πρέπει να υποβληθεί εκ νέου στη νέα Γερουσία. Δεν λήγει βέβαια τότε η θητεία όλων των γερουσιαστών, αφού οι εξαετείς θητείες τους ανανεώνονται τμηματικά, όπως θυμίζει το ρεπορτάζ της Εφημερίδας των Συντακτών.
Και ακόμη κι αν υπάρξει έγκριση, ο νέος πρέσβης δεν παίρνει αμέσως το αεροπλάνο για την Αθήνα. Μεσολαβούν η ολοκλήρωση του διορισμού, οι διπλωματικές διατυπώσεις και η επίδοση των διαπιστευτηρίων. Από την ταχύτητα του Τραμπ και της Γερουσίας εξαρτάται πότε η Ελλάδα θα ξαναδεί αμερικανό πρέσβη πλήρους αποστολής.
Μια πρακτική με ιστορία και με κόστος
Η ανάκληση πρέσβεων πριν τη λήξη της θητείας τους δεν είναι πρωτοφανής. Τον Ιανουάριο του 2017, στην πρώτη ανάληψη της προεδρίας του, ο Τραμπ ζήτησε από τους πολιτικά διορισμένους πρέσβεις της κυβέρνησης Ομπάμα να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους μέχρι την ημέρα της ορκωμοσίας. Τον Δεκέμβριο του 2025, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε στην ανάκληση σχεδόν 30 πρέσβεων και ανώτερων διπλωματών καριέρας, επικαλούμενη την ευθυγράμμιση των αποστολών με τις προτεραιότητες της εξωτερικής της πολιτικής. Δημοκρατικοί γερουσιαστές ζήτησαν τότε την ανατροπή της απόφασης, προειδοποιώντας για τις συνέπειες των κενών στην αμερικανική διπλωματική παρουσία, όπως σημειώνει και το ρεπορτάζ του Insider.
Το προηγούμενο έχει τη βαρύτητά του. Όταν οι πρεσβείες μετατρέπονται σε λεία κομματικών λογισμών και σε βραβεία πίστης, η διπλωματία χάνει το νόημά της. Ο διορισμός της Γκίλφοϊλ ήταν ήδη προϊόν της λογικής των πολιτικών ανταλλαγμάτων. Η απόλυσή της, με τον ίδιο αυταρχικό τρόπο που έγινε ο διορισμός, επιβεβαιώνει ότι για αυτή την κυβέρνηση οι πρεσβείες δεν είναι όργανα πολιτικής αλλά προεκλογικά παράσημα και προσωπικά πεδία εξουσίας.
Γιατί έχει σημασία για την Ελλάδα
Η Ελλάδα φιλοξενεί αμερικανικά στρατηματικά συμφέροντα στην ανατολική Μεσόγειο, και η απουσία ενός πρέσβη πλήρους διαπιστευτηρίων δεν είναι απλώς τετλεομένο διοικητικό ζήτημα. Σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η αβεβαιότητα στην πιο σημαντική πρεσβευτική θέση που αφορά τη χώρα μας αφήνει την Αθήνα να διαπραγματεύεται με ένα κενό απέναντί της. Οι λαοί δεν χρειάζονται διπλωμάτες εμφυλίων πολέμων του Λευκού Οίκου· χρειάζονται θεσμούς που λειτουργούν και διαλόγους που σεβάζονται.
Εν τω μεταξύ, η πρεσβεία συνεχίζει υπό επιτετραμμένο, ο Λευκός Οίκος μετράει αντίστροφα για τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και η Αθήνα περιμένει να δει ποιο όνομα, με ποια πίστη και με ποια ταχύτητα, θα διασχίσει τον Ατλαντικό. Αν η υποψηφιότητα δεν κατατεθεί ή δεν εγκριθεί έγκαιρα, το ζήτημα περνει στο νέο Κογκρέσο του 2027, με απρόβλεπτες συσχετισμούς.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος διευθύνει τώρα την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα;
Τα καθήκοντα του επικεφαλής έχει αναλάβει ο αναπληρωτής αρχηγός της αποστολής, ως επιτετραμμένος, σύμφωνα με τους κανονισμούς του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Μπορεί ο Τραμπ να απολύσει πρέσβη χωρίς τη Γερουσία;
Ναι. Ο πρόεδρος μπορεί να τερματίσει μια πρεσβευτική θητεία χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Ο διορισμός διαδόχου όμως απαιτεί προεδρική υποψηφιότητα και συγκατάθεση της Γερουσίας.
Πότε πρέπει να ολοκληρωθεί η έγκριση του νέου πρέσβη;
Η σημερινή Γερουσία μπορεί να εγκρίνει υποψηφιότητες μέχρι τις 12 το μεσημέρι της 3ης Ιανουαρίου 2027. Αν η υποψηφιότητα μείνει εκκρεμής, επιστρέφεται στον πρόεδρο και πρέπει να υποβληθεί εκ νέου στη νέα Γερουσία.