Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, μια ημερομηνία που οι περισσότεροι γνωρίζουμε ως το σύμβολο της παγκόσμιας τρομοκρατίας. Όμως, για τους Αμερικανούς πολίτες, η επέτειος αυτή σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο: μια διαρκή πληγή στην κοινωνική συνοχή, έναν καταλύτη για πολέμους και μια αφορμή για συστηματική παρακολούθηση και ρατσισμό. Ο Guardian ζήτησε από αναγνώστες του να μοιραστούν πώς η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους διαμόρφωσε την καθημερινότητά τους, και οι απαντήσεις τους συνθέτουν ένα κατηγορητήριο ενάντια στην πολιτική της εκδίκησης.
Η ενότητα που έσβησε γρήγορα
Τις πρώτες ημέρες μετά την τραγωδία, η Αμερική έμοιαζε ενωμένη. Η Τζένιφερ Γιασένσκι, 55 ετών, βοηθός δικηγόρου από το Κονέκτικατ, θυμάται: «Όταν συνέβη η 11η Σεπτεμβρίου, όλοι έγιναν φίλοι σου. Ήμασταν όλοι ενωμένοι σε αυτή την απώλεια». Η Ελίζαμπεθ Ζόρκο από τη Νεμπράσκα περιγράφει έναν «βαθύ προσωπικό δεσμό» με αγνώστους, σαν να είχε δημιουργηθεί ένα κοινό βίωμα που ξεπερνούσε τις διαφορές.
Αυτή η αίσθηση, όμως, διαλύθηκε γρήγορα. Η κυβέρνηση Μπους εκμεταλλεύτηκε τον θυμό για να ξεκινήσει δύο πολέμους, στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, με πρόσχημα την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Ο Μπέντζαμιν Πράις, δικηγόρος από τη Τζόρτζια, είναι αποκαλυπτικός: «Ξεκινήσαμε δύο πολέμους χωρίς τέλος, που ήταν εντελώς αναποτελεσματικοί στο να μας κάνουν ασφαλέστερους. Το μόνο που κατάφεραν ήταν να μειώσουν το κύρος μας στον κόσμο, με κόστος χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες και αμέτρητους Ιρακινούς αμάχους».
Η ισλαμοφοβία ως κρατική πολιτική
Η ρητορική μίσους δεν έμεινε στα λόγια. Ο Νταν Τζ. από το Βερμόντ επισημαίνει: «Από την πρώτη ημέρα, οι επιθέσεις χρησιμοποιήθηκαν για να δαιμονοποιηθεί μια ολόκληρη περιοχή του κόσμου. Επιτρέψαμε στην 11η Σεπτεμβρίου να ενώσει το έθνος μέσα από το συλλογικό μίσος». Ένας ανώνυμος μουσουλμάνος αναγνώστης περιγράφει πώς μεγάλωσε με τα πειράγματα και τα αστεία συμμαθητών του, αλλά και με μια ευρύτερη προκατάληψη: «Η Μέση Ανατολή συνδέθηκε αποκλειστικά με τον κίνδυνο, παρότι είναι το λίκνο αρχαίων πολιτισμών».
Ο Patriot Act και η διάβρωση των δικαιωμάτων
Η νομοθεσία που ψηφίστηκε μετά τις επιθέσεις, όπως ο Patriot Act, έγινε το πιο απτό παράδειγμα της κληρονομιάς εκείνης της ημέρας. Η Μόνα, 72 ετών, από την Καλιφόρνια, τονίζει ότι ο νόμος «έθεσε τις βάσεις για τις υπερβολές των υπηρεσιών ασφαλείας, που έχουν οδηγήσει στον θάνατο πολλών ανθρώπων από το 2025». Ο Μπέντζαμιν Πράις προσθέτει: «Μέτρα που δεν θα αποδεχόμασταν τη δεκαετία του 1990, όπως οι έλεγχοι στα αεροδρόμια, άρχισαν να φαίνονται λογικά και δεν έφυγαν ποτέ».
Οι πληγές που δεν κλείνουν
Ο δημοσιογράφος Τζεφ Τζάρβις, που βρέθηκε στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου τη στιγμή της κατάρρευσης, μιλά για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία: «Στα 25 χρόνια που ακολούθησαν, πολλοί από εμάς αντιμετωπίζουμε προβλήματα υγείας που συνεχίζονται». Και καταλήγει με μια οδυνηρή διαπίστωση: «Εκείνη η μία ημέρα οδύνης μάς στέρησε την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τον πόνο που προκαλούμε σήμερα σε άλλα έθνη».
Η γενιά που μεγάλωσε με τη βία
Η Άσλεϊ, 30 ετών, έκλεισε τα πέντε της χρόνια στις 11 Σεπτεμβρίου. Γι' αυτήν, η επέτειος δεν είναι ανάμνηση ενότητας, αλλά σύμβολο παρακμής: «Η 11η Σεπτεμβρίου έχει γίνει σύμβολο της Αμερικής: παράνοια, θάνατος, εκδίκηση, απληστία. Οι νεότερες γενιές αστειεύονται γι' αυτήν, επειδή έχουν απευαισθητοποιηθεί στη βία που άσκησε η Αμερική στο εξωτερικό».
Η εικόνα που αναδύεται από τις μαρτυρίες αυτές είναι σκληρή. Η 11η Σεπτεμβρίου δεν ήταν μόνο μια τρομοκρατική επίθεση, αλλά και η αφορμή για μια πορεία που οδήγησε σε πολέμους, παρακολούθηση και κοινωνικό διχασμό. Είκοσι πέντε χρόνια μετά, η Αμερική εξακολουθεί να πληρώνει το τίμημα των επιλογών της, και οι πολίτες της, όπως και εμείς, καλούμαστε να αναλογιστούμε ποιον κόσμο θέλουμε να οικοδομήσουμε.