Στο παρά πέντε αποφεύχθηκε η τραγωδία στον ουρανό της Μέσης Ανατολής, με το Ισραήλ να είναι προετοιμασμένο να καταρρίψει αεροσκάφος της Flydubai, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε τον θάνατο περισσότερων από 150 Ισραηλινών επιβατών. Οι αποκαλύψεις του CBS News φέρνουν στο φως ένα πρωτόκολλο που θυμίζει τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ιστορίας, εκείνες της 11ης Σεπτεμβρίου.
Τι συνέβη στην πτήση 1073 της Flydubai
Το περιστατικό σημειώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν το αεροσκάφος που εκτελούσε το δρομολόγιο από το Ντουμπάι προς το Τελ Αβίβ πλησίαζε τον ισραηλινό εναέριο χώρο. Σύμφωνα με δύο ισραηλινές πηγές με άμεση γνώση της υπόθεσης, ο συγκυβερνήτης επιτέθηκε με μαχαίρι στον κυβερνήτη μέσα στο πιλοτήριο και στη συνέχεια επιχείρησε να οδηγήσει το αεροσκάφος σε συντριβή.
Η εξέλιξη αυτή ενεργοποίησε άμεσα το πρωτόκολλο που το Ισραήλ εφαρμόζει εδώ και χρόνια για την αντιμετώπιση πιθανών αεροπειρατειών ή επιθέσεων που θα μπορούσαν να θυμίζουν το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου. Όταν το αεροσκάφος έχασε απότομα περίπου 14.000 πόδια ύψους, η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία επιχείρησε να επικοινωνήσει με το πιλοτήριο, χωρίς όμως να λάβει απάντηση.
Το πρωτόκολλο που επιτρέπει την κατάρριψη αεροσκάφους
Αμέσως ενεργοποιήθηκε ειδική επιτροπή και δημιουργήθηκε κέντρο διοίκησης για τη διαχείριση της κατάστασης. Ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη απογειώθηκαν, ενώ ο εναέριος χώρος του Ισραήλ έκλεισε. Ωστόσο, περίπου 400 μίλια πριν από το Ισραήλ, το αεροσκάφος άλλαξε πορεία και κατευθύνθηκε προς τη Σαουδική Αραβία, με τους Σαουδάραβες να στέλνουν επίσης μαχητικά και το Ισραήλ να ανακαλεί τα δικά του.
Σύμφωνα με τις πηγές, εάν η πτήση συνέχιζε προς το Ισραήλ και έφτανε σε συγκεκριμένη απόσταση, τα ισραηλινά μαχητικά θα εισέρχονταν στον εναέριο χώρο της Ιορδανίας. Οι πιλότοι θα πλησίαζαν όσο περισσότερο ήταν δυνατόν το αεροσκάφος, επιχειρώντας αρχικά να έχουν οπτική επαφή με τον κυβερνήτη και να διαπιστώσουν τι συνέβαινε στο πιλοτήριο. Στη συνέχεια θα έλεγχαν και την κατάσταση στην καμπίνα των επιβατών, αναζητώντας ενδείξεις πανικού ή άλλης ασυνήθιστης συμπεριφοράς.
Εάν η επιτροπή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το αεροσκάφος είχε καταληφθεί και οι φερόμενοι ως αεροπειρατές δεν απαντούσαν στις επικοινωνίες, τότε θα ενημερώνονταν ο υπουργός Άμυνας και ο πρωθυπουργός. Το ισραηλινό πρωτόκολλο προβλέπει ότι ένα αεροσκάφος που θεωρείται απειλή και κατευθύνεται προς το Ισραήλ μπορεί να καταρριφθεί, με την τελική απόφαση να ανήκει αποκλειστικά στον πρωθυπουργό.
Η λογική πίσω από το ακραίο μέτρο
Η λογική πίσω από ένα τέτοιο ακραίο μέτρο θα ήταν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, να αποτραπεί ένα ενδεχόμενο σενάριο στο οποίο ένα αεροσκάφος θα έπεφτε σε περιοχή υψηλής αξίας, όπως τα κτίρια Azrieli, το αεροδρόμιο ή άλλος σημαντικός στόχος στο Ισραήλ, προκαλώντας εκατοντάδες θανάτους.
Η απόφαση αυτή, όμως, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την αξία της ανθρώπινης ζωής όταν αυτή μπαίνει στη ζυγαριά της κρατικής ασφάλειας. Πόσο διαφορετική είναι, άραγε, αυτή η λογική από εκείνη που οδήγησε σε τόσες τραγωδίες στο όνομα του έθνους;
Ο συγκυβερνήτης και το σχέδιο της επίθεσης
Ο κυβερνήτης της Flydubai κατάφερε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες από την πτήση, να αντισταθεί στον συγκυβερνήτη και να ανοίξει την πόρτα του πιλοτηρίου. Στη συνέχεια, ομάδα Ισραηλινών επιβατών και εργαζομένων της Flydubai κατάφερε να ακινητοποιήσει τον συγκυβερνήτη. Δύο πιλότοι που ταξίδευαν ως επιβάτες και βρίσκονταν εκτός υπηρεσίας ανέλαβαν στη συνέχεια τον έλεγχο του αεροσκάφους, το οποίο πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στην Ταμπούκ της Σαουδικής Αραβίας.
Ο συγκυβερνήτης, ο οποίος φέρεται να επιτέθηκε στον κυβερνήτη, ανακρίθηκε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο που μίλησε στο CBS News, κατά την ανάκριση φέρεται να δήλωσε ότι είχε σχεδιάσει την επίθεση πριν ακόμη προσληφθεί από τη Flydubai. Πηγές που γνωρίζουν την έρευνα τον έχουν ταυτοποιήσει ως τον Ομανό υπήκοο Hamam al Hamami.
Σύμφωνα με τον Ισραηλινό αξιωματούχο, στόχος του ήταν να συντρίψει το αεροσκάφος στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν. Ο ίδιος φέρεται να είχε ταξιδέψει στο Ισραήλ και στο παρελθόν. Η προκαταρκτική ισραηλινή έρευνα δείχνει ότι η απόπειρα αεροπειρατείας πιθανότατα ήταν επίθεση ενός μοναχικού δράστη. Ωστόσο, η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και, σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται το CBS News, όλες οι πιθανότητες εξακολουθούν να εξετάζονται.
Ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα
Γιατί το Ισραήλ ήταν έτοιμο να θυσιάσει 150 πολίτες;
Το ερώτημα αυτό κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση. Η λογική της πρόληψης μιας μεγαλύτερης τραγωδίας συγκρούεται με τη βασική αρχή ότι η ανθρώπινη ζωή είναι αναντικατάστατη. Οι ισραηλινές αρχές υποστηρίζουν ότι το πρωτόκολλο υπάρχει για να προστατεύσει το σύνολο, αλλά η ιστορία μας έχει διδάξει ότι τέτοιες λογικές συχνά οδηγούν σε ολισθηρά μονοπάτια.
Ποιος ευθύνεται για την ασφάλεια των επιβατών;
Η υπόθεση αυτή φέρνει στο προσκήνιο το ευρύτερο ζήτημα της ασφάλειας των αερομεταφορών και της ευθύνης των κρατών να προστατεύουν τους πολίτες τους, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Οι εργαζόμενοι στην αεροπορία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, συχνά χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη και εκπαίδευση για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων.
Η ιστορία αυτή δεν είναι απλώς ένα περιστατικό αεροπειρατείας. Είναι μια υπενθύμιση της εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας, μεταξύ προστασίας και καταστολής. Και όπως πάντα, οι πιο αδύναμοι πληρώνουν το τίμημα των αποφάσεων που λαμβάνονται στα επιτελεία της εξουσίας.
Photo: The TOC