Ένα σοκαριστικό περιστατικό στον αέρα έφερε στο φως τις βαθιές ρωγμές ενός συστήματος ασφαλείας που υποτίθεται ότι προστατεύει τους επιβάτες. Ο συγκυβερνήτης της πτήσης FZ1073 της Flydubai, με προορισμό το Τελ Αβίβ, επιτέθηκε με μαχαίρι στον κυβερνήτη σε μια προσπάθεια να καταλάβει τον έλεγχο του αεροσκάφους και να το ρίξει. Το περιστατικό, που σημειώθηκε την 1η Οκτωβρίου, έληξε με αναγκαστική προσγείωση στη Σαουδική Αραβία, αλλά αφήνει πίσω του έναν τραυματισμένο πιλότο, εκατοντάδες τρομοκρατημένους επιβάτες και έναν βαθύ προβληματισμό για το πώς ένας άνθρωπος με τέτοιες πεποιθήσεις πέρασε όλα τα φίλτρα ελέγχου.
Ποιος ήταν ο συγκυβερνήτης της πτήσης της Flydubai;
Ο φερόμενος ως δράστης, υπήκοος Ομάν, περιγράφεται από συνάδελφό του ως άνθρωπος με «πολύ παράξενη συμπεριφορά», ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις θρησκευτικές του πρακτικές. Σύμφωνα με μαρτυρία που μεταφέρθηκε από ισραηλινό μέσο, ο πιλότος «προσευχόταν πολύ και δεν έδινε το χέρι του σε γυναίκες». Η συμπεριφορά αυτή, όπως ανέφερε η πηγή, «δεν ήταν συνηθισμένη στο περιβάλλον του στην Flydubai», περιγράφοντας τον ως θρησκευτικό εξτρεμιστή.
Η ίδια πηγή φέρεται να είπε: «Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το θέσω. Προσλάβαμε έναν τρομοκράτη και παραλίγο να προκαλέσουμε τον θάνατο 180 ανθρώπων». Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι πώς ένας Ομανός υπήκοος εγκρίθηκε να πετάξει σε δρομολόγιο προς το Ισραήλ, δεδομένου ότι το Ομάν δεν διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ.
Η δραματική βουτιά και η ηρωική αντίδραση
Το Boeing 737 Max 8 πετούσε σε μεγάλο ύψος όταν ο συγκυβερνήτης επιτέθηκε στον κυβερνήτη Σμιτ Ματσχάρ. Το αεροσκάφος έχασε περίπου 14.000 πόδια μέσα σε μόλις 29 δευτερόλεπτα, με τον τραυματισμένο κυβερνήτη να βρίσκεται στο πάτωμα του πιλοτηρίου, καλυμμένος με αίματα. Επιβάτες και μέλη του πληρώματος προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν τον δράστη, με έναν Βρετανό πιλότο εκτός υπηρεσίας να βοηθά στην προσπάθεια ανάκτησης του ελέγχου.
Ο κυβερνήτης Ματσχάρ έχει επαινεθεί για την αυτοθυσία του, καθώς τραυματίστηκε σοβαρά προσπαθώντας να εμποδίσει τον συγκυβερνήτη και να προστατεύσει τους 174 επιβάτες. Βίντεο από το εσωτερικό του αεροσκάφους δείχνει τον τραυματισμένο πιλότο στο πάτωμα, ενώ επιβάτες προσπαθούν να του προσφέρουν βοήθεια. Σε άλλο σημείο ακούγεται επιβάτης να λέει: «Έσωσες το αεροπλάνο».
Πώς κατάφερε το αεροσκάφος να προσγειωθεί;
Το αεροσκάφος κατέβηκε από περίπου 33.000 πόδια στα 17.000 μέσα σε περίπου ένα λεπτό, πριν πραγματοποιήσει μια ακανόνιστη πορεία κοντά στα σύνορα Ιορδανίας-Σαουδικής Αραβίας και τελικά προσγειωθεί στο Ταμπούκ περίπου μία ώρα αργότερα. Οι ειδικοί εκφράζουν έκπληξη για το γεγονός ότι το αεροσκάφος δεν διαλύθηκε.
Ο πιλότος της United Airlines και ειδικός σε θέματα αεροπορικής ασφάλειας Στιβ Αρόγιο δήλωσε: «Ήταν μια πολύ σοβαρή κάθοδος και υπήρχαν ισχυρές αεροδυναμικές δυνάμεις πάνω στο πηδάλιο. Είμαι πραγματικά έκπληκτος που το αεροσκάφος δεν διαλύθηκε». Ο Τζεφ Γκουτζέτι, πρώην ερευνητής αεροπορικών δυστυχημάτων της αμερικανικής NTSB και της FAA, πρόσθεσε: «Είναι αξιοσημείωτο ότι κατάφεραν να βγουν από αυτή την κατακόρυφη βουτιά. Αυτό που τους έσωσε ήταν ότι υπήρχε αρκετό ύψος ώστε να μπορέσουν να ανακτήσουν τον έλεγχο».
Τι γνωρίζουμε για την έρευνα και τα κίνητρα;
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς χαρακτήρισε το περιστατικό «απόπειρα τζιχαντιστικής τρομοκρατικής επίθεσης», υποστηρίζοντας ότι αποτράπηκε χάρη στην ηρωική δράση επιβατών. Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι ο φερόμενος ως δράστης συνελήφθη και ανακρίνεται από τις σαουδαραβικές αρχές. Ωστόσο, η ταυτότητα, η πρόθεση και το κίνητρό του δεν έχουν μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί επίσημα.
Παράλληλα, το Ισραήλ εξετάζει πώς ένας φερόμενος ως Ομανός υπήκοος βρέθηκε στο πλήρωμα πτήσης με προορισμό το Τελ Αβίβ, δεδομένου ότι οι ξένοι που πραγματοποιούν πτήσεις προς τη χώρα υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους. Η Flydubai ανακοίνωσε ότι αναστέλλει προσωρινά όλες τις πτήσεις από και προς το Ισραήλ, ενώ διερευνά το περιστατικό και τις συνθήκες υπό τις οποίες σημειώθηκε η επίθεση στο πιλοτήριο.
Πώς ένας «τρομοκράτης» πέρασε τους ελέγχους;
Το ερώτημα που κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση είναι πώς ένας άνθρωπος με τέτοιες πεποιθήσεις και συμπεριφορά κατάφερε να περάσει όλους τους ελέγχους ασφαλείας και να βρεθεί στο πιλοτήριο μιας εμπορικής πτήσης. Η υπόθεση εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την επάρκεια των διαδικασιών πρόσληψης και ελέγχου των αεροπορικών εταιρειών, αλλά και για τον ρόλο των κρατών στην προστασία των πολιτών τους.
Η τραγική αυτή ιστορία μας υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια δεν είναι ποτέ δεδομένη και ότι τα συστήματα που υποτίθεται ότι μας προστατεύουν μπορεί να έχουν κενά. Η ανάγκη για διαφάνεια και λογοδοσία είναι επιτακτική, όχι μόνο για την αεροπορική βιομηχανία, αλλά για όλους τους θεσμούς που διαχειρίζονται την καθημερινότητά μας.
Συχνές ερωτήσεις για το περιστατικό της Flydubai
Πού προσγειώθηκε τελικά το αεροσκάφος;
Το αεροσκάφος προσγειώθηκε αναγκαστικά στο Ταμπούκ, στη βορειοδυτική Σαουδική Αραβία, μετά από αλλαγή πορείας πάνω από τον εναέριο χώρο της Ιορδανίας.
Τι συνέβη με τον τραυματισμένο κυβερνήτη;
Ο κυβερνήτης Σμιτ Ματσχάρ νοσηλεύεται σε νοσοκομείο του Ταμπούκ, με την πρεσβεία της Ινδίας στη Σαουδική Αραβία να επιβεβαιώνει την κατάστασή του.
Ποιος ήταν ο ρόλος του επιβάτη Γιανίβ Χαγιούν;
Ο Ισραηλινός επιβάτης Γιανίβ Χαγιούν έσπασε την πόρτα του πιλοτηρίου και πάλεψε με τον φερόμενο ως δράστη, συμβάλλοντας στην ανάκτηση του ελέγχου του αεροσκάφους. Ο ίδιος ανέφερε ότι γνώριζε διαδικασίες αντιμετώπισης αεροπορικών κρίσεων από την τηλεοπτική σειρά «Air Disasters».