Η Ελλάδα και το Ισραήλ υπέγραψαν τη Δευτέρα στο Τελ Αβίβ τη διακρατική συμφωνία για το αντιαεροπορικό σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα πρόγραμμα προϋπολογισμού 3,035 δισ. ευρώ που ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαρακτήρισε μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές συμφωνίες στην ιστορία του Ισραήλ. Η συμφωνία εντάσσεται στη μακροχρόνια στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υιοθετεί αυτό το ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Τι προβλέπει η συμφωνία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη συμμετοχή 19 ελληνικών εταιρειών με ποσοστό άνω του 25%, δηλαδή περίπου 750 εκατ. ευρώ, και προβλέπει τη δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με εξαγωγικές προοπτικές. Είναι μια διάσταση που αξίζει προσοχής: πέρα από τα μεγάλα νούμερα, τίθεται το ερώτημα πόσο από αυτή τη δαπάνη θα γυρίσει πίσω στην ελληνική οικονομία και πόσο θα ενισχύσει θέσεις εργασίας σε μια περίοδο που η ακρίβεια και οι ανισότητες παραμένουν στο προσκήνιο.
Η «Ατζέντα 2030» και το επιχείρημα της εθνικής επιβίωσης
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας παρουσίασε το πρόγραμμα ως κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030», υποστηρίζοντας ότι οι σύγχρονες μορφές πολέμου, από τους βαλλιστικούς πυραύλους μέχρι τα μη επανδρωμένα συστήματα και τις κυβερνοαπειλές, έχουν καταστήσει τα προηγούμενα αμυντικά δόγματα ανεδαφικά. «Η ταχεία αλλαγή των πάντων είναι ο απαραίτητος όρος της εθνικής επιβίωσης απέναντι στον αναθεωρητισμό και τη διαρκώς διευρυνόμενη απειλή», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το επιχείρημα αυτό ακούγεται πειστικό, ιδιαίτερα σε μια περιοχή με διαρκείς εντάσεις. Όμως, ως πολίτες και ως κοινωνία, οφείλουμε να θέτουμε και τα δύσκολα ερωτήματα: πόσο διαφανής θα είναι η διαχείριση αυτών των κονδυλίων, και τι σημαίνει στην πράξη μια τόσο βαθιά στρα военная συμμαχία με το Ισραήλ, μια χώρα που βρίσκεται σε διαρκή σύγκρουση και έχει επικριθεί για την αντιμετώπιση του παλαιστινιακού λαού;
Τα τέσσερα ισραηλινά συστήματα που συνθέτουν την «Ασπίδα»
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» βασίζεται σε τέσσερα βασικά ισραηλινά συστήματα που καλύπτουν διαφορετικά επίπεδα αεράμυνας:
- David's Sling («Σφεντόνα του Δαβίδ»): Σύστημα μεγάλης εμβέλειας, έως 150 χιλιόμετρα, που θα λειτουργήσει μαζί με τους Patriot.
- Barak MX: Καλύπτει αποστάσεις από 35 έως 150 χιλιόμετρα, ανάλογα με τον τύπο πυραύλου. Το σύστημα έχει ήδη αποκτήσει και η Κύπρος.
- Spyder: Αναλαμβάνει την εγγύτερη αντιαεροπορική άμυνα και προστασία σημείου, με εμβέλεια έως περίπου 50 χιλιόμετρα, σε συνδυασμό με τους υφιστάμενους πυραύλους Hawk.
- ELM-2084: Σύγχρονο ραντάρ τεχνολογίας AESA που θα διασυνδέει όλα τα στοιχεία της ελληνικής αεράμυνας.
Ποιοι υπέγραψαν τη συμφωνία
Από την ελληνική πλευρά, τη συμφωνία υπέγραψε ο γενικός διευθυντής Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας. Από την ισραηλινή πλευρά, υπέγραψαν ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Άμυνας Amir Baram, ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας (SIBAT) Yair Kulas, ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης Daniel Gold, ο επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας Moshe Patel, ο διευθύνων σύμβουλος της Rafael Yoav Tourgeman, ο διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρείας Αεροδιαστημικής και Άμυνας ΙΑΙ Guy Barlev και άλλοι αξιωματούχοι.
Τι σημαίνει αυτή η συμφωνία για την ελληνική κοινωνία
Η συμφωνία αυτή δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα. Είναι μια πολιτική επιλογή με βαθιές συνέπειες. Από τη μία, η ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας είναι αναγκαία σε ένα ταραγμένο γεωπολιτικό περιβάλλον. Από την άλλη, οφείλουμε να παρακολουθούμε κριτικά το πώς διατίθενται οι πόροι, ποιοι ωφελούνται και ποιοι πληρώνουν το τίμημα. Σε μια εποχή που οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, κάθε δισεκατομμύριο που επενδύεται σε εξοπλισμούς πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη μέριμνα για την παιδεία, την υγεία και την πρόνοια. Η ιστορία μας, από την αρχαία Αθήνα μέχρι τους αγώνες του λαού μας, μας διδάσκει ότι η ασφάλεια δεν είναι μόνο στρατιωτική υπόθεση. Είναι, πάνω απ' όλα, κοινωνική δικαιοσύνη.
Συχνές ερωτήσεις για την «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Ποιο είναι το κόστος της συμφωνίας για την Ελλάδα;
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 3,035 δισ. ευρώ, με τη συμμετοχή ελληνικών εταιρειών να υπερβαίνει τα 750 εκατ. ευρώ, δηλαδή πάνω από το 25% του συνολικού κόστους.
Πότε θα αρχίσει η υλοποίηση του προγράμματος;
Η συμφωνία προβλέπει την άμεση εκκίνηση της υλοποίησης, με τη συμμετοχή 19 ελληνικών εταιρειών και τη δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με εξαγωγικές προοπτικές.
Γιατί η Ελλάδα επιλέγει ισραηλινά συστήματα;
Η επιλογή εντάσσεται στη μακροχρόνια στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της ΕΕ που υιοθετεί αυτό το ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.