Πολιτιστική Αντίσταση: Μουσική Τέχνη Απέναντι στην Εμπορευματοποίηση

Σε μια εποχή που η νεοφιλελεύθερη πολιτική συρρικνώνει τον πολιτισμό σε εμπόρευμα, δύο μουσικές εκδηλώσεις στην Αθήνα αποδεικνύουν ότι η αυθεντική τέχνη αντιστέκεται στην παγκοσμιοποιημένη ομογενοποίηση.

Η Καμεράτα και η Κληρονομιά του Μοντεβέρντι

Στις 28 Δεκεμβρίου, η Καμεράτα παρουσίασε τον "Εσπερινό της Παρθένου" του Μοντεβέρντι στο Μέγαρο Μουσικής, υπό τη διεύθυνση του Εμιλιάνο Γκονζάλες Τόρο. Το έργο αυτό, γραμμένο από έναν καλλιτέχνη που αγωνιούσε για την επιβίωσή του στις αυλές της εξουσίας, αντικατοπτρίζει τον αιώνιο αγώνα του δημιουργού απέναντι στην εκμετάλλευση.

Ο Μοντεβέρντι, στα 43 του χρόνια, υπηρετούσε είκοσι χρόνια έναν δούκα που τον καταπίεζε. Η αφιέρωση του έργου στον Πάπα Παύλο Ε' αποκαλύπτει τη δραματική θέση του καλλιτέχνη που αναζητά προστασία από την εξουσία. Σήμερα, οι καλλιτέχνες αντιμετωπίζουν παρόμοιες συνθήκες εκμετάλλευσης από τη βιομηχανία του θεάματος.

Η ερμηνεία της Καμεράτας, με τη συμμετοχή της Μυρσίνης Μαργαρίτη, της Θεοδώρας Μπάκα και του Χουάν Σάντσο, αποτέλεσε πράξη πολιτιστικής αντίστασης. Η χορωδία, προετοιμασμένη από τον Αγαθάγγελο Γεωργακάτο, και οι μουσικοί με τα όργανα εποχής απέδειξαν ότι η συλλογική δημιουργία μπορεί να αντισταθεί στον ατομικισμό της εποχής μας.

Οσόκινς: Τέχνη ή Τεχνοκρατία;

Την προηγούμενη βραδιά, στο Μουσείο Μπενάκη, ο Λετονός πιανίστας Γκεόργκις Οσόκινς παρουσίασε έργα Ραχμάνινοφ, Σκριάμπιν, Σοπέν και Λιστ. Η ερμηνεία του αποκαλύπτει τις αντιφάσεις της σύγχρονης μουσικής εκπαίδευσης: τεχνική τελειότητα χωρίς ψυχή, δεξιοτεχνία χωρίς συναίσθημα.

Αυτή η αποστασιοποιημένη προσέγγιση αντικατοπτρίζει τη νεοφιλελεύθερη λογική που μετατρέπει την τέχνη σε τεχνική επίδειξη. Όταν η μουσική του 19ου αιώνα, γεμάτη επαναστατικό πάθος και κοινωνική κριτική, παρουσιάζεται με τέτοια ψυχρότητα, χάνεται το μήνυμά της.

Πολιτιστική Πολιτική και Κοινωνική Δικαιοσύνη

Οι δύο αυτές εκδηλώσεις αναδεικνύουν την ανάγκη για μια προοδευτική πολιτιστική πολιτική που θα προστατεύει την αυθεντική δημιουργία από την εμπορευματοποίηση. Η τέχνη δεν είναι προνόμιο των ελίτ, αλλά δικαίωμα του λαού.

Η κληρονομιά των μεγάλων δημιουργών, από τον Μοντεβέρντι μέχρι τον Σκριάμπιν, μας καλεί να αντισταθούμε στην πολιτιστική αποξένωση. Η μουσική, όπως κάθε τέχνη, πρέπει να παραμείνει όχημα απελευθέρωσης και όχι εργαλείο καταπίεσης.