Υποκλοπές: Η δημοκρατία υπό επιτήρηση και η σιωπή των θεσμών

Κάποιες φορές, η ιστορία μας διδάσκει πως τα αυτονόητα πρέπει να επαναλαμβάνονται σαν εμβόλια απέναντι στον ιό της λήθης. Το σκάνδαλο των υποκλοπών δεν αποτελεί ένα απλό κυβερνητικό ατόπημα, ούτε μια παρένθεση που κλείνει με τη λογική του «περασμένα, ξεχασμένα». Είναι η επιβεβαίωση μιας βαθιάς θεσμικής παραβατικότητας, ένας καρφωμένος σταυρός στην καρδιά του κράτους δικαίου, που θυμίζει τις σκοτεινές μέρες της δικτατορίας των ολίγων. Η υπόθεση των υποκλοπών αναδεικνύει ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα κυβερνητικής αυθαιρεσίας στην Ευρώπη, εκεί όπου η εξουσία συγχέεται με την ιδιοκτησία.

Το παρατηρητήριο του Μεγάρου Μαξίμου

Στον πυρήνα αυτού του ζητήματος βρίσκεται η αλήθεια που όλοι βλέπουν και λίγοι τολμούν να ονομάσουν. Το Μέγαρο Μαξίμου, ο προσωπικός πολιτικός μηχανισμός του Κυριάκου Μητσοτάκη, φέρεται να συντόνισε ένα απέραντο δίκτυο παρακολούθησης. Μέσω της ΕΥΠ, της οποίας ασκούσε άμεσο έλεγχο, και αργότερα μέσω παράνομου κατασκοπευτικού λογισμικού, η κυβέρνηση έστησε το δικό της Πάνθεο του φόβου. Το λογισμικό προμηθεύτηκε εταιρεία με στελέχη δεμένα με την κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένου του γενικού γραμματέα και ανιψιού του πρωθυπουργού, Γρηγόρη Δημητριάδη.

Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος. Η συστηματική παρακολούθηση υπουργών, ανώτατων αξιωματικών, δικαστικών, πολιτικών, επιχειρηματιών και δημοσιογράφων. Ο σκοπός; Ο έλεγχος κάθε κίνησης και η συλλογή στοιχείων για τους γνωστούς «κρατάει». Είναι η λογική του παρακράτους, που αντιμετωπίζει τους πολίτες όχι ως κυρίαρχους του δημοκρατικού σώματος, αλλά ως υποχείρια μιας αδίστακτης ολιγαρχίας.

Η δικαιοσύνη των ηττημένων και η αλαζονεία της εξουσίας

Αυτό το πλήγμα στο κράτος δικαίου δεν συνοδεύεται από μετάνοια. Αντίθετα, η κυβέρνηση αξιοποιεί την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία και τον έλεγχο στους διορισμούς της ηγεσίας της Δικαιοσύνης για να εξασφαλίσει ασυλία και ατιμωρησία. Είναι η θεσμική αρπαγή, εκεί όπου ο νόμος προστατεύει τους ισχυρούς και αφήνει ανυπεράσπιστους τους πολλούς.

Η ηγεσία της Δικαιοσύνης, αντί να αναδείξει το πρόβλημα, κατ' επανάληψη αρχειοθέτησε την υπόθεση. Αρνείται να εξηγήσει γιατί δεν ερευνά μια υπόθεση τόσο κρίσιμη, παρότι ακόμη και το Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας ιδιώτες εμπλεκόμενους, κατάφερε να ρίξει φως σε σκοτεινές πλευρές και να υποδείξει την κατεύθυνση της έρευνας. Όπως στον αρχαίο Άρειο Πάγο, όπου η δικαιοσύνη ήταν προνόμιο των λίγων, έτσι και σήμερα βλέπουμε ένα δικαστικό σύστημα να κλείνει τα μάτια στην αυθαιρεσία.

Η προκλητική άρνηση διερεύνησης φάνηκε ξεκάθαρα με τον επικεφαλής της ΕΥΠ, Θεμιστοκλή Δεμίρη. Προσήλθε στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής μόνο για να αρνηθεί να δώσει εξηγήσεις για την παρακολούθηση του Νίκου Ανδρουλάκη. Ένας αξιωματούχος που λογοδοτεί στη Βουλή, αρνήθηκε πειστικές απαντήσεις για την παρακολούθηση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, περιφρονώντας το δημοκρατικό πολίτευμα και τις αρχές της ισονομίας.

Βουλή και Δικαιοσύνη: Η συνενοχή της σιωπής

Η στάση του Προέδρου της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη, είναι εξίσου αποκαλυπτική. Ακολουθώντας πιστά το κυβερνητικό αφήγημα, δεν έκανε καμία παρέμβαση υπέρ του κράτους δικαίου. Όταν η είδηση της απαράδεκτης στάσης Δεμίρη διέρρευσε από το ΠΑΣΟΚ και άλλα κόμματα, ο κ. Κακλαμάνης βρήκε μόνο λόγια καταδίκης για όσους παραβίασαν το απόρρητο. Σκοπίμως αγνοεί ότι το απόρρητο προστατεύει την εθνική ασφάλεια, όχι την ασυλία αξιωματούχων που αρνούνται να απαντήσουν σε εύλογα ερωτήματα βουλευτών και του ίδιου του αρχηγού της αντιπολίτευσης.

Την ίδια στιγμή, ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, αρνήθηκε να προσέλθει στη Βουλή, επικαλούμενος τη διάκριση των εξουσιών. Ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός, που δεν συντονίστηκε με το «κοινό περί δικαίου αίσθημα» όταν αρχειοθέτησε τις υποκλοπές, έχασε την ευκαιρία να αποκαταστήσει το κύρος του σώματος που εκπροσωπεί. Η απουσία του αφήνει μια γεύση πικρή. Μια κυβέρνηση που «πιστώνεται» παρακολουθήσεις δικαστικών και ελέγχει τις προαγωγές τους, φαίνεται να χειραγωγεί τη Δικαιοσύνη, εξασφαλίζοντας την ασυλία της. Ανεξάρτητη δικαιοσύνη δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη δικαιοσύνη.

Η αναπόφευκτη λογοδοσία

Η χώρα αντιμετωπίζει μια κρίση που αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής της λειτουργίας. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την εξουσία ως τρόπαιο, ως αποκλειστικό προνόμιο που δεν σκοπεύει να μοιραστεί. Σε κάθε καμπή, επιλέγει να βαθαίνει το χάσμα. Όμως, η ιστορία διδάσκει ότι καμία εξουσία δεν είναι αιώνια. Η αναπόφευκτη έξοδος από τα κυβερνητικά έδρανα στις επόμενες εκλογές θα σημάνει την αρχή του τέλους της ατιμωρησίας. Τα ερωτήματα θα βρουν επιτέλους τις απαντήσεις τους και οι ευθύνες θα αποδοθούν, γιατί ο λαός δεν ξεχνά και η δημοκρατία, ακόμα και πληγωμένη, ξέρει να επιβάλλει τη δικαιοσύνη της.