Στέγη δικαίωμα, όχι προνόμιο: Τα όπλα κατά της κερδοσκοπίας

Η στέγη, αυτό το ιερό καταφύγιο της εστίας από τα χρόνια της αρχαίας Αθήνας, έχει μετατραπεί σε σύγχρονο βασανιστήριο για τα λαϊκά στρώματα. Χιλιάδες διαμερίσματα παραμένουν κλειστά, σαν νεκρά μνημεία της απληστίας, ενώ οι εργαζόμενοι υποφέρουν κάτω από το αφόρητο βάρος των ενοικίων. Η κρίση δεν αφορά μόνο τον ελληνικό χώρο. Ολόκληρη η Ευρώπη στέκει έρμαιο στην κερδοσκοπία των ολιγάρχων της αγοράς, εκείνων που μετατρέπουν την ανάγκη σε κέρδος.

Αύριο, στο άτυπο Eurogroup της Λευκωσίας, οι υπουργοί Οικονομικών θα κληθούν να αντιμετωπίσουν το θηρίο της ακρίβειας. Η Ευρώπη της λιτότητας και των αγορών δημιούργησε την έρημο. Τώρα, υπό την πίεση των λαών, αναγκάζεται να ψάξει οάσεις. Όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, τρία κράτη μέλη λειτουργούν ως φάροι ελπίδας. Ισπανία, Κροατία και Ιρλανδία δείχνουν τον δρόμο της αντίστασης ενάντια στην ερήμωση των γειτονιών μας.

Ισπανία: Η νέα Σεισάχθεια κατά των τοκογλύφων της στέγης

Η Ιβηρική χερσόνησος εφάρμοσε τον εμβληματικό νόμο Ley de Vivienda, ρίχνοντας το βάρος στην προστασία των αδυνάτων, των ενοικιαστών. Στις ζώνες υψηλής πίεσης, όπου τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί, μπαίνει επιτέλους ανώτατο όριο στις αυξήσεις, τόσο στα παλιά όσο και στα νέα συμβόλαια. Οι ιδιοκτήτες που δέχονται να μειώσουν το ενοίκιο κατά 5% απολαμβάνουν έκπτωση φόρου έως και 90%. Αντίθετα, όσοι κρατούν τα σπίτια τους κλειστά σαν θησαυροφυλάκια, πληρώνουν προσαύξηση φόρου έως και 150%. Όπως κάποτε ο Σόλων έριψε τους ορούς για να ελευθερώσει τους υπόχρεους, έτσι και η Ισπανία τιμωρεί την κερδοσκοπική κατακράτηση. Η αγορά πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία, όχι το αντίστροφο.

Κροατία: Το κράτος ως προστάτης του λαού

Η Κροατία επέλεξε την άμεση, παρεμβατική οδό. Μέσω του προγράμματος POS, το κράτος αναλαμβάνει τον ρόλο που του αρμόζει, αυτόν του κατασκευαστή για τον λαό. Χτίζει οικιστικά συγκροτήματα με γη που παραχωρείται δωρεάν από τους δήμους και πουλάει τα διαμερίσματα σε τιμές πολύ κάτω από τις εμπορικές, με κρατικά επιδοτούμενα δάνεια. Είναι η κοινωνική στέγη στην πιο αγνή της μορφή, ένα στήριγμα για τις νέες οικογένειες που ονειρεύονται μια εστία. Παράλληλα, επιβάλλει στοχευμένο φόρο στα κενά σπίτια και στα Airbnb, αυτά τα σύγχρονα εργαλεία εκτόξευσης των τιμών που εκδιώκουν τους ντόπιους από τις γειτονιές τους.

Ιρλανδία: Σύμπραξη για το κοινωνικό αγαθό

Η Ιρλανδία, πληγή από μια από τις χειρότερες στεγαστικές κρίσεις, απάντησε με το σχέδιο Housing for All και τεράστια κρατική χρηματοδότηση. Το πρόγραμμα Cost Rental καθορίζει τα ενοίκια με βάση το κόστος κατασκευής και συντήρησης, όχι με βάση την απληστία της αγοράς, εξασφαλίζοντας μειώσεις τουλάχιστον 25%. Επιπλέον, το κράτος λειτουργεί ως συνιδιοκτήτης στο First Home, καλύπτοντας έως και το 30% της αξίας για τους νέους αγοραστές. Και φυσικά, ο τριπλάσιος φόρος στα κενά σπίτια έρχεται να χτυπήσει ανελέητα αυτούς που αφήνουν τα σπίτια έρημα για κερδοσκοπικούς λόγους.

Ο αγώνας συνεχίζεται

Η συνεδρίαση στη Λευκωσία έρχεται σε στιγμή βαθιάς κρίσης. Οι πολίτες πνίγονται από τα ενοίκια και τους λογαριασμούς της ενέργειας, ενώ οι αγορές λειτουργούν ως θανάσιμη παγίδα. Οι ευρωπαϊκές αυτές συνταγές είναι καλά εργαλεία, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους. Χρειάζεται πολιτική βούληση και αγώνας.

Η στέγαση δεν είναι εμπόρευμα. Είναι θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό. Είναι καιρός η Ευρώπη να εγκαταλείψει τη λογική της λιτότητας και να σταθεί στο πλευρό των πολλών, όχι των ολίγων.