Οι 200 ήρωες της Καισαριανής: Η αντίσταση που δεν λησμονείται

Οι πρόσφατες φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών πριν την εκτέλεσή τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής φέρνουν στο προσκήνιο όχι μόνο τη μνήμη του ηρωισμού, αλλά και τους σκληρούς αγώνες για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης ενός τόπου που σφραγίστηκε με το αίμα των αντιστασιακών.

Η εκτέλεση που συγκλόνισε την Αθήνα

Την Πρωτομαγιά του 1944, 200 κομμουνιστές αντιστασιακοί εκτελέστηκαν από τους ναζί στην Καισαριανή. Για όσους μεγαλώσαμε στις ανατολικές συνοικίες, από τον Βύρωνα μέχρι τη Γούβα και το Παγκράτι, αυτή η εκτέλεση αποτελούσε την κορύφωση των διηγήσεων των πατεράδων μας. Η ΕΑΜική αντίσταση έζησε την τραγωδία λεπτό προς λεπτό, θρηνώντας μαζί με τους Καισαριανώτες.

Ο Ναπολέων Σουκατζίδης και οι σύντροφοί του, οι περισσότεροι φυλακισμένοι Ακροναυπλιώτες που η μεταξική δικτατορία ήθελε να εξαφανίσει, δεν χάθηκαν στη λήθη. Οι φωτογραφίες τους αποκαλύπτουν πρόσωπα που πηγαίνουν προς το απόσπασμα σχεδόν χαμογελαστά, με την αξιοπρέπεια όσων διάλεξαν την αντίσταση και την ελευθερία.

Αθλητές στην πρώτη γραμμή της αντίστασης

Το ποδόσφαιρο και ο αθλητισμός συνδέθηκαν νωρίς με το Σκοπευτήριο. Ο Σπύρος Κοντούλης, ΕΑΜίτης ποδοσφαιριστής της ΑΕΚ, βρισκόταν στο καμιόνι που τον μετέφερε στην Καισαριανή τον Ιούνιο του 1944. Στο ύψος του Μετς, αποφάσισε να δραπετεύσει, αλλά οι ριπές των Γερμανών τον θέρισαν καθώς έτρεχε προς την ελευθερία.

Ο τσαγκάρης Θόδωρος Μανιατέας, στέλεχος του ΚΚΕ και υποψήφιος βουλευτής πριν τη δικτατορία του Μεταξά, αρνήθηκε την πρόταση των Γερμανών να μην συμπεριληφθεί στους 200 και εκτελέστηκε την Πρωτομαγιά. Ο ανιψιός του έγινε ταλαντούχος τερματοφύλακας, αλλά η χούντα δεν μπορούσε να δεχθεί ότι ο ανιψιός κομμουνιστή θα γινόταν αστέρι των ελληνικών γηπέδων.

Ο αγώνας για την ανάκτηση του χώρου

Για δεκαετίες, το Σκοπευτήριο παρέμενε υπό τον έλεγχο της Σκοπευτικής Εταιρείας, ενώ ο χώρος των εκτελέσεων ήταν μια απομονωμένη μάντρα χωρίς καμία ένδειξη ή ταμπέλα. Ο αγώνας του Δήμου Καισαριανής, με επικεφαλής τον αείμνηστο Παναγιώτη Μακρή, κορυφώθηκε στη δεκαετία του '80.

Το 1983 έγινε κατάληψη 17 ημερών και κινητοποιήθηκαν φορείς, σωματεία, απλοί πολίτες. Ο ΠΣΑΠ επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, με τον γενικό γραμματέα Νίκο Μάλλιαρη να θέτει το θέμα του Σκοπευτηρίου, προτείνοντας τη μετατροπή των 700 στρεμμάτων σε πολυχώρο πολιτισμού και άθλησης.

Η νίκη της λαϊκής μνήμης

Το 1984, η Μελίνα Μερκούρη υπέγραψε την απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού που κήρυξε 110 στρέμματα του Σκοπευτηρίου ιστορικό μνημειακό χώρο. Ο Δήμος Καισαριανής προκήρυξε πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό και δημιούργησε το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης που εγκαινιάστηκε το 2016.

Το 2016, με το νόμο 4415, το Σκοπευτήριο παραχωρήθηκε για 40 χρόνια στο Δήμο Καισαριανής. Η Σκοπευτική Εταιρεία αποχώρησε το 2017, αλλά συνεχίζει να διεκδικεί τον χώρο, σε πείσμα της ιστορικής μνήμης και του σεβασμού προς εκείνους που έχυσαν το αίμα τους.

Η κληρονομιά που ζει

Σήμερα, το μνημείο για τους εκτελεσθέντες λειτουργεί υπέρ της συλλογικής μνήμης. Νέοι και νέες από την Καισαριανή και όχι μόνο επισκέπτονται τον μαρτυρικό τόπο, ενώ φιλικοί αγώνες ποδοσφαίρου και αγώνες δρόμου τιμούν τακτικά τους εκτελεσμένους.

Οι πρόσφατες φωτογραφίες των 200 ζωντάνεψαν μια από τις πιο σπουδαίες στιγμές της ελληνικής αντίστασης. Σε αυτές τις συνοικίες, η αντίσταση θέριευε και έμπαινε στο μάτι των ναζί. Η περιοχή δεν ξέχασε, ούτε έχασε την περηφάνια της για εκείνους που διάλεξαν να πολεμήσουν για την ελευθερία.