ΦΠΑ: Το όπλο της αστικής τάξης κατά των εργατών

Η φορολογική πολιτική του ΦΠΑ στην Ελλάδα αποτελεί κλασικό παράδειγμα της νεοφιλελεύθερης επίθεσης κατά των εργαζομένων και των φτωχών στρωμάτων. Με συντελεστές που παραμένουν μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη, το κράτος συνεχίζει να μεταφέρει το φορολογικό βάρος από τα κεφάλαια στους καταναλωτές.

Η άδικη κατανομή του φορολογικού βάρους

Με βασικό συντελεστή 24% και μειωμένο στο 13%, η Ελλάδα βρίσκεται στην 7η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ με τους υψηλότερους συντελεστές. Αυτή η πολιτική, που επιβλήθηκε από τα μνημόνια και συνεχίζεται μετά την «έξοδο» από αυτά, πλήττει ανελέητα τα λαϊκά στρώματα.

Ο ΦΠΑ είναι εξ ορισμού άδικος φόρος, καθώς επιβαρύνει με τον ίδιο συντελεστή τον εργάτη και τον κεφαλαιοκράτη. Ενώ για τον πρώτο αποτελεί σημαντικό μέρος του εισοδήματός του, για τον δεύτερο είναι αμελητέο ποσό.

Τα προνόμια των πλουσίων

Χαρακτηριστικό της ταξικής φύσης αυτής της φορολογίας είναι ότι στον υπερμειωμένο συντελεστή 6% υπάγονται κυρίως προϊόντα που καταναλώνουν τα ανώτερα στρώματα: βιβλία, εισιτήρια θεάτρου και συναυλιών, έργα τέχνης. Αντίθετα, βασικά είδη διατροφής που καταναλώνουν οι εργάτες παραμένουν στους υψηλούς συντελεστές.

Αυτή η πολιτική αντικατοπτρίζει την αντίληψη της άρχουσας τάξης: η «υψηλή» κουλτούρα αξίζει φορολογικής ελάφρυνσης, ενώ το ψωμί και το γάλα του εργάτη όχι.

Η ευρωπαϊκή συνενοχή

Η ΕΕ, μέσω των κανονισμών της, επιβάλλει ελάχιστο συντελεστή ΦΠΑ 15%, διασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι σε όλη την Ευρώπη θα επιβαρύνονται με έμμεσους φόρους. Ο μέσος κανονικός συντελεστής ΦΠΑ της ΕΕ είναι 21,9%, σχεδόν επτά μονάδες πάνω από το ελάχιστο όριο.

Χώρες όπως η Ουγγαρία (27%), η Φινλανδία (25,5%) και η Κροατία (25%) οδηγούν αυτόν τον αντεργατικό ανταγωνισμό, ενώ μόνο το Λουξεμβούργο, παράδεισος των πολυεθνικών, «επιτρέπεται» να έχει χαμηλό συντελεστή 17%.

Οι απώλειες εσόδων και οι εξαιρέσεις

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου στην είσπραξη εσόδων από ΦΠΑ. Αυτό οφείλεται τόσο στη φοροδιαφυγή όσο και στις εκτεταμένες εξαιρέσεις που παρέχονται κυρίως στα μεγάλα κεφάλαια.

Παρά τη βελτίωση της συμμόρφωσης κατά 12,6 ποσοστιαίες μονάδες το 2023, το πρόβλημα παραμένει. Οι εισπράξεις για το 2026 αναμένεται να φτάσουν τα 29,2 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,6 δισ. σε σχέση με πέρυσι.

Η ανάγκη για ριζικές αλλαγές

Η εμπειρία των τελευταίων ετών αποδεικνύει ότι ο ΦΠΑ χρησιμοποιείται ως εργαλείο ταξικής καταπίεσης. Αντί να φορολογούνται τα κέρδη των τραπεζών και των πολυεθνικών, το βάρος μεταφέρεται στους εργαζόμενους μέσω των έμμεσων φόρων.

Η αντίσταση στην αυτή την πολιτική απαιτεί συλλογική οργάνωση και αγώνα για δίκαιη φορολογία. Μόνο με την κατάργηση των προνομίων του κεφαλαίου και τη φορολόγηση των πλουσίων μπορούμε να οικοδομήσουμε μια δικαιότερη κοινωνία.