Ζελένσκι εναντίον ΔΝΤ: Η Ουκρανία στο σταυροδρόμι της υποταγής ή της επιβίωσης;
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν διεξάγεται μόνο στα χαρακώματα. Διεξάγεται και στα παρασκήνια της οικονομικής πολιτικής, όπου ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν απρόσμενο αντίπαλο: τους δικούς του θεσμούς, υπαγορευμένους από τις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον. Η ένταση με τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Αντρίι Πίσνι, δεν είναι απλώς μια προσωπική διαφωνία. Είναι η σύγκρουση ανάμεσα στην επιταγή της επιβίωσης μιας χώρας σε πόλεμο και τις ψυχρές επιταγές των δανειστών.
Γιατί ο Ζελένσκι δυσφορεί με την Κεντρική Τράπεζα
Ο Ζελένσκι θεωρεί ότι ο Πίσνι έχει προσδεθεί στο άρμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), υιοθετώντας μια στάση που αγνοεί την πραγματικότητα της κατεστραμμένης οικονομίας. Οι απαιτήσεις του Ταμείου, όπως οι αυξήσεις φόρων, πλήττουν έναν λαό που ήδη αιμορραγεί. Δεν είναι μόνο θέμα αριθμών. Είναι θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης, όταν οι θυσίες ζητούνται από τους πιο αδύναμους, ενώ οι δομές της εξουσίας παραμένουν άθικτες.
Η αυστηρή νομισματική πολιτική ως εμπόδιο στην ανάπτυξη
Οι συνεργάτες του προέδρου επισημαίνουν ότι η Κεντρική Τράπεζα ακολουθεί υπερβολικά συντηρητική πολιτική, περιορίζοντας τη ρευστότητα που χρειάζεται η οικονομία για να ανασάνει. Η πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων, η πρώτη από τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους, είναι ένα ακόμη βήμα προς τη λιτότητα, ενώ ο πληθωρισμός καλπάζει και οι ρωσικοί πύραυλοι καταστρέφουν τις υποδομές. Η απάντηση της Τράπεζας ότι διασφαλίζει τη σταθερότητα των τιμών και του τραπεζικού συστήματος ακούγεται σαν υπεράσπιση ενός συστήματος που εξυπηρετεί τους δανειστές, όχι τους πολίτες.
Η εξάρτηση από το ΔΝΤ και το τίμημα της επιβίωσης
Η Ουκρανία είναι όμηρος της διεθνούς βοήθειας. Μόνο τον περασμένο μήνα, το ΔΝΤ εκταμίευσε σχεδόν 700 εκατομμύρια δολάρια, ενώ η συνολική στήριξη για φέτος υπολογίζεται στα 54 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτά τα χρήματα, όμως, δεν έρχονται χωρίς όρους. Οι φορολογικές αυξήσεις που επιβλήθηκαν τον περασμένο χειμώνα προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων, και ενώ το ΔΝΤ χαλάρωσε κάποιες απαιτήσεις, επιμένει στην ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας. Μια ανεξαρτησία που, στην πράξη, σημαίνει ότι το Κίεβο δεν μπορεί να χαράξει την οικονομική του πολιτική σύμφωνα με τις ανάγκες του λαού του.
Ποιος θα πληρώσει το λογαριασμό του πολέμου;
Το δίλημμα είναι οδυνηρό και γνωστό από την ελληνική εμπειρία: πώς να παραμείνεις ζωντανός χωρίς να υποθηκεύσεις το μέλλον σου; Ο Ζελένσκι δεν φαίνεται έτοιμος να απομακρύνει τον Πίσνι, καθώς η νομοθεσία προστατεύει την ανεξαρτησία της Τράπεζας. Όμως, τα ονόματα των πιθανών διαδόχων, όπως ο βουλευτής Ντανίλο Χετμάντσεφ, δείχνουν ότι το παρασκήνιο βράζει. Η Ουκρανία, όπως και η Ελλάδα την περίοδο των μνημονίων, βρίσκεται αντιμέτωπη με την επιλογή ανάμεσα στην υποταγή στους δανειστές και την ανάγκη για μια οικονομική πολιτική που να υπηρετεί τον άνθρωπο, όχι τα επιτόκια.
Η ιστορία θα κρίνει αν ο Ζελένσκι θα αντέξει τις πιέσεις ή αν θα υποκύψει, θυσιάζοντας την κοινωνική συνοχή στο βωμό της δημοσιονομικής ορθοδοξίας. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι πολίτες της Ουκρανίας, όπως και οι Έλληνες στα χρόνια της κρίσης, δεν θα ξεχάσουν εύκολα ποιοι στάθηκαν στο πλευρό τους και ποιοι υπηρέτησαν ξένα συμφέροντα.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιος είναι ο Αντρίι Πίσνι;
Ο Αντρίι Πίσνι είναι ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ουκρανίας από τον Οκτώβριο του 2022, λίγους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή. Η θητεία του ολοκληρώνεται το 2029.
Γιατί διαφωνεί ο Ζελένσκι με τον Πίσνι;
Ο Ζελένσκι θεωρεί ότι ο Πίσνι είναι υπερβολικά προσηλωμένος στις απαιτήσεις του ΔΝΤ, υιοθετώντας αυστηρή νομισματική πολιτική που δεν στηρίζει την οικονομία εν μέσω πολέμου.
Τι ζητά το ΔΝΤ από την Ουκρανία;
Το ΔΝΤ ζητά μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων φορολογικών αυξήσεων, ως προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση. Κάποιες απαιτήσεις έχουν χαλαρώσει, αλλά το Ταμείο επιμένει στην ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας.
Πόση είναι η διεθνής βοήθεια προς την Ουκρανία;
Η συνολική άμεση δημοσιονομική στήριξη από διεθνείς εταίρους εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 54 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος.