ΣτΕ εναντίον ιδιωτικών πανεπιστημίων: Το υπουργείο υπόσχεται ότι κανένας φοιτητής δεν θα χαθεί
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έριξε ανάχωμα στα σχέδια τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων να ανοίξουν παραρτήματα στην Ελλάδα, τουλάχιστον για τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά. Το υπουργείο Παιδείας, ωστόσο, βιάζεται να καθησυχάσει: το έτος δεν θα χαθεί για κανέναν, και το θεσμικό πλαίσιο παραμένει όρθιο και συνταγματικό.
Η απόφαση του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ ακυρώνει τρεις άδειες λειτουργίας παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, επικαλούμενο νομικά προβλήματα στις κανονιστικές πράξεις που διέπουν τη λειτουργία τους. Πίσω από τη νομική γλώσσα κρύβεται μια βαθύτερη αλήθεια: η βιασύνη της κυβέρνησης να ανοίξει την αγορά της ανώτατης εκπαίδευσης στα κεφάλαια του εξωτερικού συναντά τείχος στη δικαιοσύνη.
Τι ακριβώς αποφάσισε το ΣτΕ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Το δικαστήριο δεν έθιξε τον ίδιο τον νόμο 5094/2024, που επέτρεψε την ίδρυση Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης. Αντίθετα, εντόπισε πλημμέλειες στη διαδικασία: τα κριτήρια πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) δεν ήταν αρκετά εξειδικευμένα, η σύνθεση μιας Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης ήταν προβληματική, και ο ΕΟΠΠΕΠ καθυστέρησε να εκδώσει πράξη για τη συμμόρφωση με παρατηρήσεις επί των κτιριακών εγκαταστάσεων.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι ο νόμος, αλλά η εφαρμογή του. Μια διάκριση που το υπουργείο θεωρεί «ουσιώδη», αν και για τους φοιτητές που βλέπουν τα σχέδιά τους να ανατρέπονται, η διάκριση αυτή μοιάζει τυπική.
Η απάντηση του υπουργείου Παιδείας: καμία ανησυχία για το ακαδημαϊκό έτος
Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο διαβεβαιώνει ότι θα προχωρήσουν άμεσα όλες οι απαραίτητες ενέργειες για τη συμμόρφωση με τις αποφάσεις. Υπόσχεται ότι οι φορείς, ο καθένας στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, θα διασφαλίσουν τα δικαιώματα των φοιτητών και την απρόσκοπτη συνέχεια των σπουδών τους. «Το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή», τονίζεται χαρακτηριστικά.
Η δήλωση αυτή, όμως, δεν μπορεί να κρύψει την εικόνα ενός κράτους που σπεύδει να εξυπηρετήσει ιδιωτικά συμφέροντα, αφήνοντας πίσω τις διαδικασίες και τους ανθρώπους. Η ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι εμπόρευμα, και οι φοιτητές δεν είναι πελάτες. Η δικαιοσύνη, έστω και αργά, υπενθυμίζει ότι οι κανόνες υπάρχουν για να προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον, όχι για να κάμπτονται μπροστά στην κερδοφορία.
Η μάχη για τη δημόσια παιδεία δεν τελειώνει εδώ. Η απόφαση του ΣτΕ είναι μια υπενθύμιση ότι η αντίσταση στους σχεδιασμούς ιδιωτικοποίησης είναι δυνατή, και ότι η κοινωνία οφείλει να σταθεί στο πλευρό εκείνων που βλέπουν την εκπαίδευση ως δικαίωμα, όχι ως προνόμιο.
Συχνές ερωτήσεις για την απόφαση του ΣτΕ
Τι σημαίνει η απόφαση για τους φοιτητές των εν λόγω παραρτημάτων;
Το υπουργείο διαβεβαιώνει ότι το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή και ότι θα γίνουν άμεσα όλες οι απαραίτητες ενέργειες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους και τη συνέχεια των σπουδών τους.
Ακυρώνεται ο νόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια;
Όχι. Το ΣτΕ δεν έκρινε αντισυνταγματικό τον νόμο 5094/2024. Οι ακυρώσεις αφορούν επιμέρους ζητήματα διοικητικής διαδικασίας, όπως η εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης και η σύνθεση επιτροπών αξιολόγησης.
Τι θα γίνει με τα τρία ιδιωτικά πανεπιστήμια που ακυρώθηκαν οι άδειές τους;
Τα πανεπιστήμια αυτά δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν τουλάχιστον κατά τη νέα φοιτητική περίοδο. Το υπουργείο και οι αρμόδιοι φορείς θα προβούν στις ενέργειες που απαιτούνται για την πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του δικαστηρίου.