Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις Έλληνες, ποσοστό 27,3%, δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά μια τακτική έξοδο για αναψυχή, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2025 που μετέδωσε το in.gr. Σε επίπεδο ΕΕ, 46 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 16 ετών και άνω, το 12,1% του πληθυσμού, στερούνται κάτι που οι δήμοιοι των Βρυξελλών ονομάζουν «ποιότητα ζωής» και που εμείς ονομάζουμε απλά ζωή.
Δεν μιλάμε για πολυτέλειες. Μιλάμε για μια βόλτα στο γήπεδο της γειτονιάς, ένα εισιτήριο στον κινηματογράφο, μια συνδρομή σε αθλητικό σωματείο, ένα ποδήλατο. Ο ελεύθερος χρόνος, αυτός που οι αρχαίοι μας πρόγονοι θεωρούσαν η ίδια η ουσία της ελευθερίας, η σχολή του πολίτη, έχει γίνει αγαθό για προνομιούχους. Και η Ελλάδα, η χώρα που δανείστηκε τη λέξη «σχολή» στην ανθρωπότητα, κρατάει σήμερα το θλιβερό προνόμιο της πρώτης θέσης στην ευρωπαϊκή λίστα της στέρησης.
Η ταξική γεωγραφία του ελεύθερου χρόνου στην Ευρώπη
Μετά την Ελλάδα με 27,3% ακολουθούν η Ρουμανία με 23,3%, η Λιθουανία με 17,9%, η Λετονία με 16,2% και η Βόρεια Μακεδονία με 15,9%. Η Γαλλία φτάνει το 13,9%, η Ισπανία το 13,4%, η Γερμανία το 11,7%. Στο απέναντι στρατόπεδο, η Τσεχία με 4,1%, το Λουξεμβούργο με 5,4% και η Κύπρος με μόλις 6,3% δείχνουν ότι η στέρηση δεν είναι πεπρωμένο.
Το εύρημα που αναδεικνύει το in.gr, με βάση ανάλυση του Euronews Business σε 33 ευρωπαϊκές χώρες, είναι πολιτικά εκρηκτικό: το εισόδημα από μόνο του εξηγεί λιγότερο από το ένα πέμπτο των διαφορών. Η Τσεχία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία έχουν σχεδόν ταυτόσημα διάμεσα εισοδήματα, μεταξύ 17.097 και 17.190 μονάδων αγοραστικής δύναμης. Ωστόσο, η οικονομική στέρηση κυμαίνεται από 4,1% στην Τσεχία έως 17,9% στη Λιθουανία.
Δηλαδή, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι μισθοί. Είναι οι πολιτικές επιλογές: το κόστος των δραστηριοτήτων, η δημόσια υποδομή, η πρόσβαση σε κοινόχρηστους χώρους. Η Ελλάδα, με το χαμηλότερο διάμεσο εισόδημα στα παραδείγματα της ανάλυσης, 13.612 μονάδες αγοραστικής δύναμης, συνδυάζει τη φτώχεια με την ακρίβεια. Η Τουρκία και η Σερβία, με χαμηλότερα εισοδήματα, καταγράφουν ποσοστά 8,7% και 9,9% αντίστοιχα. Η εξήγηση δεν βρίσκεται στα στατιστικά, βρίσκεται στη διαχείριση.
Οι γυναίκες πληρώνουν διπλά
Η ανισότητα έχει και πρόσωπο. Σε επίπεδο ΕΕ, το 13% των γυναικών δεν μπορεί να αντεπεξέλθει οικονομικά σε δραστηριότητες αναψυχής, έναντι 11,1% των ανδρών. Σχεδόν παντού οι γυναίκες στερούνται περισσότερο, με τα μεγαλύτερα χάσματα στη Λιθουανία (5,1 μονάδες), τη Ρουμανία (4,7), τη Δανία (3,9) και τη Γαλλία (3,7). Η έμφυλη διάσταση της φτώχειας δεν είναι υποσημείωση σε μια έκθεση, είναι καθημερινότητα σε εκατομμύρια σπίτια.
Όταν η φτώχεια κόβει τη διασκέδαση
Σύμφωνα με την Eurostat, όσοι ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας στην ΕΕ έχουν πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να μένουν εκτός δραστηριοτήτων αναψυχής: το ποσοστό γι' αυτή την ομάδα εκτοξεύεται στο 29%. Και εδώ χρειάζεται μια προσοχή που η αριθμητική δεν δείχνει: σε έγγραφο εργασίας της Eurostat, η Anne-Catherine Guio και οι συνεργάτες της σημειώνουν ότι άνθρωποι με χαμηλά εισοδήματα συχνά δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν ορισμένα αγαθά, ενώ στην πραγματικότητα απλώς δεν μπορούν να τα πληρώσουν. Η προσαρμογή των φτωχών στη στέρηση, η εσωτερικευμένη ταπείνωση, δεν μετριέται σε ποσοστά. Αλλά υπάρχει.
Όπως σημείωσε το zarpanews.gr, όταν