Ο Τραμπ κρατά το μαχαίρι στον λαιμό του Καναδά: Δασμοί 50% ή συμφωνία της τελευταίας στιγμής;
Η Ουάσινγκτον και η Οτάβα βρίσκονται σε πυρετώδεις διαπραγματεύσεις την ύστατη ώρα, προσπαθώντας να αποτρέψουν την επιβολή δασμών 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων (17,2 δισ. ευρώ). Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει τελεσίγραφο που λήγει λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Τετάρτης, απειλώντας να πλήξει μια ευρεία γκάμα προϊόντων, από μπαστούνια χόκεϊ μέχρι γλωσσοπίεστρα.
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι συνομιλίες είναι «πολύ έντονες και λεπτές», αρνούμενος να δώσει λεπτομέρειες. Η τηλεφωνική επικοινωνία Κάρνεϊ με τον Τραμπ το απόγευμα της ίδιας ημέρας επιβεβαιώνει την προσπάθεια αποφυγής μιας εμπορικής ρήξης που θα είχε βαρύ κόστος και για τις δύο πλευρές.
Γιατί ο Τραμπ απειλεί τον Καναδά με δασμούς 50%;
Ο Τραμπ επικαλείται τον νόμο περί δασμών του 1930, ένα νομοθέτημα που έμεινε στην ιστορία για το ότι επιδείνωσε τη Μεγάλη Ύφεση. Το Άρθρο 338, που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ έως σήμερα, επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς έως 50% σε χώρες που θεωρεί ότι κάνουν διακρίσεις σε βάρος αμερικανικών επιχειρήσεων, χωρίς έρευνα και χωρίς χρονικό περιορισμό.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι ο Καναδάς κάνει διακρίσεις σε βάρος αμερικανικών αυτοκινήτων, αλκοολούχων ποτών και τυριών. Παραμένει επίσης εξοργισμένος επειδή η Οτάβα, όπως και το Πεκίνο, απάντησε με αντίμετρα στους προηγούμενους δασμούς του. Η απειλή ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση των ΗΠΑ ενόψει της επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA).
Η σκληρή γραμμή και το φάντασμα της «51ης πολιτείας»
Η επιθετική στάση του Τραμπ σηματοδοτεί απότομη αλλαγή πορείας σε μια σχέση που για δεκαετίες στηριζόταν στην αμοιβαία εμπιστοσύνη. Τα 5.525 μίλια συνόρων παραμένουν χωρίς στρατιωτική φύλαξη, με σχεδόν 330.000 ανθρώπους και αγαθά αξίας 2 δισ. δολαρίων να τα διασχίζουν καθημερινά. Περισσότεροι από 800.000 Καναδοί ζουν στις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι ο Καναδάς θα μπορούσε να γίνει «η 51η πολιτεία». Οι Καναδοί απαντούν με οργή: αίτημα για την αποπομπή του πρεσβευτή των ΗΠΑ Πιτ Χόεκστρα, στενού συμμάχου του Τραμπ, έχει συγκεντρώσει σχεδόν 218.000 υπογραφές από τις 21 Ιουλίου, κατηγορώντας τον ότι νομιμοποίησε τη ρητορική περί προσάρτησης.
Ποιος πληρώνει τελικά τους δασμούς;
Περίπου το 72% των καναδικών εξαγωγών αγαθών κατευθύνθηκε πέρυσι προς τις ΗΠΑ. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσινγκτον ίσως διστάσει να επιβάλει τόσο υψηλούς δασμούς, τους οποίους αρχικά πληρώνουν οι Αμερικανοί εισαγωγείς και στη συνέχεια οι καταναλωτές, τόσο κοντά στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
«Δεν πιστεύω ότι καμία από τις δύο πλευρές θέλει πραγματικά να τεθούν σε ισχύ αυτοί οι δασμοί», δήλωσε ο Ράιαν Ματζέρους, πρώην Αμερικανός αξιωματούχος εμπορίου και εταίρος στο δικηγορικό γραφείο King & Spalding. «Υπάρχει αρκετά έντονη πίεση και από τις δύο πλευρές να βρεθεί εδώ μια διέξοδος».
Τι ζητά η Ουάσινγκτον από την Οτάβα;
Οι ΗΠΑ πιέζουν τον Καναδά να αγοράσει περισσότερο αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών F-35, να συμμετάσχει στο αντιπυραυλικό σύστημα «Χρυσός Θόλος» του Τραμπ και να ανοίξει περισσότερο την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από την Κίνα.
Ο Καναδάς, από την πλευρά του, επιδιώκει ελάφρυνση από τους υφιστάμενους αμερικανικούς δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο και μαλακή ξυλεία, τους οποίους η Ουάσινγκτον θεωρεί αθέμιτα επιδοτούμενους.
Μπορεί ο Κάρνεϊ να υποχωρήσει χωρίς πολιτικό κόστος;
Ο πολιτικός επιστήμονας Ντάνιελ Μπελάν από το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ προειδοποίησε ότι ο Καναδάς «δεν μπορεί να δείχνει πως απλώς υποχωρεί». Οι μονομερείς παραχωρήσεις ενέχουν τον κίνδυνο έντονης εσωτερικής αντίδρασης και στέλνουν μήνυμα αδυναμίας απέναντι σε μελλοντικές πιέσεις.
Ο Καναδός υπουργός Εμπορίου, Ντομινίκ ΛεΜπλαν, συναντήθηκε τη Δευτέρα με τον Αμερικανό αντιπρόσωπο για θέματα Εμπορίου, Τζέιμισον Γκρίαρ, και περιορίστηκε να δηλώσει ότι «η δουλειά συνεχίζεται». Ο Κρίστοφερ Γκούντερμαν από το Center for Strategic and International Studies σχολίασε ότι «δεν μπορείς να την επαναδιαπραγματευτείς ενώ μαίνεται ένας μαζικός εμπορικός πόλεμος».
Ποιο είναι το διακύβευμα για τους πολίτες;
Οι δύο λαοί, που μοιράζονται τα μακρύτερα σύνορα στον κόσμο, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια κρίση που δεν δημιούργησαν. Οι εργαζόμενοι και οι καταναλωτές και στις δύο πλευρές των συνόρων είναι αυτοί που θα πληρώσουν το τίμημα μιας εμπορικής σύγκρουσης που μοιάζει περισσότερο με επίδειξη ισχύος παρά με οικονομική λογική.
Η ιστορία θυμίζει ότι οι δασμοί του 1930, που τώρα επικαλείται ο Τραμπ, οδήγησαν σε κατάρρευση του παγκόσμιου εμπορίου και βάθυναν την Ύφεση. Οι ηγέτες της εποχής έμαθαν το μάθημα με οδυνηρό τρόπο. Το ερώτημα είναι αν η σημερινή γενιά θα το θυμηθεί εγκαίρως.