Ο Αλεχάντρο Μπετανκούρ, ο δισεκατομμυριούχος που βρέθηκε στο επίκεντρο ερευνών για ξέπλυμα μαύρου χρήματος, είναι πλέον ο βασικός διαμεσολαβητής της Ουάσινγκτον στο Καράκας. Η ιστορία του είναι μια ιστορία εξουσίας, συναλλαγής και θεσμικής υποκρισίας, που αποκαλύπτει πώς το κεφάλαιο πλένει τη φήμη του όταν το χρειάζεται το κράτος.
Ο Μπετανκούρ, ο οποίος μέχρι πρότινος ήταν στο στόχαστρο αμερικανικών ερευνών για ξέπλυμα χρήματος, έχει εξελιχθεί σε κομβικό πρόσωπο στις νέες πετρελαϊκές συμφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ και της Βενεζουέλας. Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα, δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόσβαση για δεκαετίες στο ένα πέμπτο των αποθεμάτων αργού πετρελαίου της χώρας.
Το Γραφείο Στρατηγικού Κεφαλαίου του Πενταγώνου αποκτά μερίδιο 35% στην εταιρεία του Μπετανκούρ, τη North American Blue Energy Partners (NABEP), ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξασφαλίζει το δικαίωμα να αγοράζει το 20% του πετρελαίου της σε τιμή κόστους. Έτσι, ο άνθρωπος που κάποτε βρισκόταν στο στόχαστρο της Δικαιοσύνης γίνεται τώρα εταίρος του αμερικανικού κράτους.
Πώς ο Μπετανκούρ πέρασε από τις έρευνες στη συνεργασία με τις ΗΠΑ
Η μεταστροφή του Μπετανκούρ από ύποπτο σε «σωτήρα» της αμερικανικής πολιτικής στη Βενεζουέλα δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με τέσσερα πρόσωπα που γνωρίζουν την αμερικανική πολιτική για τη χώρα και μίλησαν στο Reuters, ο Μπετανκούρ διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη στρατηγική των ΗΠΑ πριν από την επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου, που απομάκρυνε από την εξουσία τον πρώην πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο.
Ο Μπετανκούρ παρείχε πληροφορίες που συνέβαλαν στην εφαρμογή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά πετρελαιοφόρων που τελούσαν υπό κυρώσεις, οδηγώντας στην κατάσχεση ή την αναχαίτιση περισσότερων από δώδεκα πλοίων. Παράλληλα, διευκόλυνε τις διαπραγματεύσεις με αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων και η Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία ανέλαβε καθήκοντα προσωρινής προέδρου μετά τη σύλληψη του Μαδούρο.
Ερωτηθείς σχετικά με τις έρευνες που αφορούσαν τον Μπετανκούρ, Αμερικανός αξιωματούχος, που ζήτησε να μην κατονομαστεί, δήλωσε ότι οι περισσότερες από τις νομικές υποθέσεις χρονολογούνται σχεδόν μία δεκαετία πίσω και ότι σήμερα ο ίδιος δεν αντιμετωπίζει κανένα νομικό πρόβλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι έρευνες για ξέπλυμα και η «εξαφάνισή» τους
Ο Μπετανκούρ έχει βρεθεί στο επίκεντρο ερευνών στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ισπανία και την Ελβετία, χωρίς ωστόσο να του έχουν απαγγελθεί ποτέ κατηγορίες. Νωρίτερα φέτος, ομοσπονδιακοί εισαγγελείς των ΗΠΑ στη Φλόριντα ανέστειλαν την έρευνά τους για ένα φερόμενο σχέδιο που περιλάμβανε την υπεξαίρεση άνω του 1 δισ. δολαρίων από την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Βενεζουέλας PDVSA και το ξέπλυμα των χρημάτων μέσω ακινήτων στο Μαϊάμι και τραπεζικών λογαριασμών στη Μάλτα και την Ελβετία.
Δύο από τα πρόσωπα αυτά ανέφεραν ότι στη συνέχεια οι προϊστάμενοι των Αμερικανών εισαγγελέων τούς αποθάρρυναν από το να συνεχίσουν την έρευνα για τον Μπετανκούρ. Σύμφωνα με τέσσερα πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση, στους εισαγγελείς που τη χειρίζονταν δεν δόθηκε κάποια αιτιολόγηση.
Αφού η έρευνα περιήλθε σε αδράνεια, Αμερικανοί αξιωματούχοι άσκησαν πιέσεις στην ελβετική κυβέρνηση προκειμένου να περιορίσει τις δικές της έρευνες για τον μεγιστάνα, σύμφωνα με τέσσερα πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα. Η Ελβετία, η οποία επίσης ερευνούσε τον Μπετανκούρ για ξέπλυμα χρήματος, απέσυρε τον Μάιο το αίτημά της για έκδοσή του από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η Εισαγγελία της Ζυρίχης αρνήθηκε να σχολιάσει εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επηρέασαν την απόφαση για απόσυρση του αιτήματος έκδοσης, ανέφερε όμως ότι η υπόθεση σε βάρος του Μπετανκούρ εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη.
«Το αίτημα έκδοσης αποσύρθηκε λόγω συγκεκριμένων πτυχών της βρετανικής νομοθεσίας περί εκδόσεων, τις οποίες δεν μπορούμε να συζητήσουμε λεπτομερώς. Το βήμα αυτό αφορά μόνο τη διαδικασία έκδοσης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Κατά τα λοιπά, η ποινική διαδικασία σε βάρος του κατηγορουμένου δεν επηρεάζεται και θα συνεχιστεί», ανέφερε η Εισαγγελία.
Η απόσυρση του αιτήματος ήταν ασυνήθιστη, δήλωσε ο Μαρκ Πιθ, Ελβετός νομικός και ειδικός σε θέματα καταπολέμησης της διαφθοράς. «Δεν θα το έκανες αυτό εάν η υπόθεση συνεχιζόταν», είπε.
Ποιοι είναι οι «Bolichicos» και ο ρόλος του Μπετανκούρ
Ο Μπετανκούρ αποτελεί εξέχον μέλος των λεγόμενων «Bolichicos», μιας νεότερης γενιάς επιχειρηματιών που απέκτησαν τεράστιες περιουσίες κατά τη διακυβέρνηση του πρώην ηγέτη της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες. Η εταιρεία του, Derwick Associates, εξασφάλισε κρατικές συμβάσεις ύψους περίπου 2 δισ. δολαρίων για την κατασκευή μονάδων ηλεκτροπαραγωγής κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης της χώρας τη δεκαετία του 2010, ορισμένες από αυτές χωρίς ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών, παρά την περιορισμένη εμπειρία της στον κατασκευαστικό τομέα.
Κρατικά στοιχεία έδειξαν αργότερα ότι πολλές από τις μονάδες λειτουργούσαν σε ένα κλάσμα της προβλεπόμενης δυναμικότητάς τους ή δεν λειτουργούσαν καθόλου, την ώρα που το ηλεκτρικό δίκτυο της Βενεζουέλας συνέχιζε να αντιμετωπίζει εκτεταμένες διακοπές ρεύματος. Ο Μπετανκούρ και η Derwick έχουν επανειλημμένα αρνηθεί οποιαδήποτε παρατυπία, υποστηρίζοντας ότι οι εγκαταστάσεις ολοκληρώθηκαν και ότι οι μεταγενέστερες βλάβες οφείλονταν σε κακοδιαχείριση από τις κρατικές Αρχές.
Το 2012, ο Μπετανκούρ σύναψε συνεργασία με την κρατικά ελεγχόμενη PDVSA για την εκμετάλλευση ώριμων πετρελαϊκών κοιτασμάτων στη δυτική Βενεζουέλα. Τα κοιτάσματα αυτά επρόκειτο τελικά να αποτελέσουν τον βασικό πυρήνα παραγωγής της NABEP, την οποία ο Μπετανκούρ συνίδρυσε τον Απρίλιο του 2024 με τον δισεκατομμυριούχο από τη Φλόριντα Χάρι Σάρτζεντ. Ο Σάρτζεντ πούλησε τον περασμένο μήνα τις μετοχές του στη NABEP.
Οι ανησυχίες για την επιρροή του Μπετανκούρ
Αρκετοί πρώην αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, εισαγγελείς και διπλωμάτες εξέφρασαν κατ' ιδίαν ανησυχίες για την επιρροή του Μπετανκούρ στην αμερικανική πολιτική, λόγω της προηγούμενης έρευνας εις βάρος του στις ΗΠΑ και της συνεχιζόμενης έρευνας στην Ελβετία, καθώς και λόγω των στενών σχέσεών του με υψηλόβαθμους αξιωματούχους των πρώην κυβερνήσεων του Ούγκο Τσάβες και του Νικολάς Μαδούρο.
«Οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς αδυνατούν να καταλάβουν τι συμβαίνει», δήλωσε πρώην εισαγγελέας που γνωρίζει την κατάσταση.
Στην Ισπανία, οι Αρχές ξεκίνησαν πέρυσι νέα έρευνα για τον Μπετανκούρ για ξέπλυμα χρήματος, σχετικά με 4 δισ. δολάρια που φέρονται να είχαν υπεξαιρεθεί από την PDVSA, σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα El País.
Η δικηγόρος του Μπετανκούρ, Σάρα Σουρακί, δήλωσε ότι ο πελάτης της διαθέτει ισχυρό ιστορικό δραστηριοποίησης σε σύνθετες ενεργειακές αγορές. «Οι εν λόγω καταγγελίες έχουν εξεταστεί εκτενώς από τις Αρχές σε πολλές δικαιοδοσίες και δεν έχουν απαγγελθεί κατηγορίες εναντίον του», ανέφερε σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Τι σημαίνει αυτή η συμφωνία για τη Βενεζουέλα και τη διεθνή τάξη
Η συμφωνία αυτή δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο. Αφορά την επιβολή μιας νέας τάξης πραγμάτων, όπου οι κανόνες γράφονται από τους ισχυρούς και οι έρευνες για διαφθορά εξαφανίζονται όταν εξυπηρετούν τα γεωπολιτικά συμφέροντα. Ο Μπετανκούρ, ο άνθρωπος που κάποτε θεωρούνταν ύποπτος για υπεξαίρεση δισεκατομμυρίων, είναι τώρα ο επίσημος εταίρος του Πενταγώνου.
Η ιστορία του Μπετανκούρ είναι μια υπενθύμιση ότι στην εποχή μας, το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα, έχει μόνο συμφέροντα. Και όταν τα συμφέροντα των ισχυρών συμπίπτουν, οι έρευνες κλείνουν, οι κατηγορίες εξαφανίζονται και οι ύποπτοι γίνονται εταίροι.