Ο Τραμπ θέλει να δώσει F-35 στον Ερντογάν – Η Wall Street Journal τον διαψεύδει
Η προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35 δεν συναντά αντιδράσεις μόνο στο Κογκρέσο, αλλά και σε ένα από τα πιο συντηρητικά φύλλα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Η Wall Street Journal, με κύριο άρθρο της, αποδομεί ένα προς ένα τα επιχειρήματα του Αμερικανού προέδρου υπέρ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υποστηρίζοντας ότι ούτε οι κινήσεις της Άγκυρας ούτε οι προσωπικοί έπαινοι του Τραμπ δικαιολογούν την παράδοση των υπερσύγχρονων μαχητικών. Πίσω από τη φιλική ρητορική, η πραγματικότητα είναι σκληρή: η Τουρκία παραμένει ένας απρόβλεπτος γείτονας, με δεσμούς με τη Ρωσία και υποστήριξη σε οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.
Γιατί αποβλήθηκε η Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35
Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, όταν επέλεξε να αγοράσει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400. Σύμφωνα με τις ΗΠΑ, το σύστημα αυτό θα μπορούσε να εκθέσει κρίσιμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του αμερικανικού αεροσκάφους. Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν το 2020 δεν ήταν μια απλή πολιτική επιλογή, αλλά προβλέπονται από τον νόμο CAATSA, ο οποίος δεσμεύει την εκάστοτε κυβέρνηση.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε αυτή την εβδομάδα πως σκοπεύει να άρει τις κυρώσεις, εμφανιζόμενος αδιάφορος για το γεγονός ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να διαθέτει τους S-400. Ωστόσο, υπάρχει και δεύτερη νομοθετική διάταξη, που ψηφίστηκε το 2020, η οποία απαγορεύει ρητά την παράδοση F-35 στην Τουρκία όσο αυτή «εξακολουθεί να κατέχει» το ρωσικό σύστημα.
Το σχέδιο για μεταπώληση των S-400
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξετάζει το ενδεχόμενο να μεταπωλήσει τους S-400 σε κράτος του Κόλπου, αφού προηγουμένως λάβει την έγκριση της Μόσχας. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να άρει το βασικό νομικό εμπόδιο, αλλά, όπως σημειώνει η Wall Street Journal, θα δημιουργούσε νέα ζητήματα ασφαλείας για τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες σήμερα δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην αεράμυνά τους.
Ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία για τους S-400, οποιαδήποτε άρση των κυρώσεων θα πρέπει να εξεταστεί από το Κογκρέσο. Ο Ματ Ζβάιγκ του FDD Action εκτιμά ότι η κυβέρνηση Τραμπ «ίσως μπορέσει να παρακάμψει» τη διαδικασία, αλλά μόνο με μια «πολύ πρωτότυπη νομική θεωρία». Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι η κυβέρνηση είχε ήδη ακολουθήσει αντίστοιχη τακτική στην υπόθεση του Ιράν, υποστηρίζοντας πως το μνημόνιο κατανόησης με την Τεχεράνη δεν χρειαζόταν την έγκριση του Κογκρέσου.
Ο Ερντογάν δεν αξίζει τέτοια επιβράβευση
Στο πιο αιχμηρό σημείο του άρθρου, η Wall Street Journal στρέφεται ευθέως κατά των επιχειρημάτων του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα αποδώσει εύσημα στον Ερντογάν επειδή η Τουρκία δεν συμμετείχε στον πόλεμο κατά του Ιράν επιτιθέμενη στο Ισραήλ. Η εφημερίδα, όμως, υπενθυμίζει ότι ο ίδιος ο Τραμπ έχει δηλώσει δημόσια πως ο Τούρκος πρόεδρος ήθελε να επιτεθεί στο Ισραήλ, αλλά τελικά δεν το έκανε.
«Θα πίστευε κανείς ότι και μόνο η πρόθεση να πολεμήσει εναντίον ενός συμμάχου των ΗΠΑ σε καιρό πολέμου, προς όφελος του Ιράν, θα αρκούσε για να αποκλειστεί από την απόκτηση προηγμένων αμερικανικών μαχητικών», αναφέρει χαρακτηριστικά το κύριο άρθρο.
Ανάλογη κριτική ασκείται και στο επιχείρημα του Τραμπ ότι η Τουρκία συνέβαλε στην ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Η Wall Street Journal σημειώνει ότι οι αντικαθεστωτικοί που υποστήριξε η Άγκυρα συνάντησαν ελάχιστη αντίσταση, καθώς το Ισραήλ είχε ήδη εξουδετερώσει τις δυνάμεις της Χεζμπολάχ. Η εφημερίδα προσθέτει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί προστάτη της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, ενώ συνεχίζει να μεταφέρει οπλισμό στη νέα Συρία.
«Οι έπαινοι του Τραμπ ίσως αποδειχθούν πρόωροι», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η επιθετική ρητορική της κυβέρνησης Ερντογάν συνοδεύεται από αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία σε ολόκληρη την περιοχή. «Ο εξοπλισμός μιας τέτοιας χώρας με F-35 προκαλεί απορία».
Πώς επηρεάζει η υπόθεση την Ελλάδα
Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αποτελεί άμεση απειλή για την ελληνική αεράμυνα. Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς μια ενίσχυση της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας με υπερσύγχρονα μαχητικά θα ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο. Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη εκφράσει τις αντιρρήσεις της στην Ουάσινγκτον, τονίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα υπονομεύσει την περιφερειακή σταθερότητα.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί η Wall Street Journal αντιτίθεται στην επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35;
Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν πληροί τις προϋποθέσεις, καθώς εξακολουθεί να κατέχει το ρωσικό σύστημα S-400, παραβιάζοντας την αμερικανική νομοθεσία. Επιπλέον, η Άγκυρα υποστηρίζει οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, ενώ η επιθετική ρητορική της αυξάνει την αστάθεια στην περιοχή.
Μπορεί ο Τραμπ να παρακάμψει το Κογκρέσο για να δώσει F-35 στην Τουρκία;
Θεωρητικά, η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε να επιχειρήσει να παρακάμψει το Κογκρέσο με μια «πολύ πρωτότυπη νομική θεωρία», όπως εκτιμά ο Ματ Ζβάιγκ. Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θα προκαλούσε σοβαρή πολιτική αντιπαράθεση, όπως συνέβη και στην περίπτωση του Ιράν.
Πώς επηρεάζει η υπόθεση την Ελλάδα;
Η ενίσχυση της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας με F-35 θα ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο, αποτελώντας άμεση απειλή για την ελληνική αεράμυνα. Η Αθήνα έχει ήδη εκφράσει τις αντιρρήσεις της στην Ουάσινγκτον.