Στις 28 Σεπτεμβρίου, με αφορμή την 488η επέτειο από τη Ναυμαχία της Πρέβεζας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μίλησε με δέος για τον Οθωμανό αρχιναύαρχο Μπαρμπαρόσα, ο οποίος «μετέτρεψε τη Μεσόγειο σε τουρκική λίμνη». Πίσω από τα μεγαλόστομα λόγια του προέδρου, όμως, κρύβεται ένα πιο ανησυχητικό σχέδιο, που αποκαλύπτεται από τον άνθρωπο που θεωρείται ο πατέρας του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο απόστρατος Τούρκος ναύαρχος Τζεμ Γκιουρντενίζ δεν αρκείται σε επετειακούς εορτασμούς. Για εκείνον, το ερώτημα δεν είναι τι πέτυχε ο Μπαρμπαρόσα το 1538, αλλά πώς η σύγχρονη Τουρκία θα επαναλάβει αυτόν τον «άθλο». Σε μια περίοδο που η Άγκυρα εντείνει την προκλητική της ρητορική, ο Γκιουρντενίζ παρουσιάζει την επιστροφή της Τουρκίας στις θάλασσες ως «επιτακτική ανάγκη», αποδίδοντάς της μάλιστα και την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Γιατί ο Γκιουρντενίζ συνδέει την Πρέβεζα με τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο Γκιουρντενίζ επιχειρηματολογεί ότι η ουσία του εγχειρήματος του Μπαρμπαρόσα και του στόχου της Τουρκίας στον 21ο αιώνα είναι κοινή: ο συνδυασμός της γεωγραφικής θέσης της Ανατολίας με τη σύγχρονη τεχνολογία και το καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό. Όπως υποστηρίζει, «αν και η τεχνολογία έχει αλλάξει, η γεωπολιτική όμως όχι».
Στο στόχαστρό του βρίσκεται, φυσικά, η Ελλάδα. Ο ίδιος περιγράφει το Αιγαίο ως «το δυτικό μέτωπο της Ανατολίας» και την Κύπρο ως «το σημαντικότερο στρατηγικό νησί στα νότια». Μια γλώσσα που παραπέμπει ευθέως σε επεκτατικές βλέψεις, αμφισβητώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας.
Η ανάγνωση της ιστορίας από την Άγκυρα
Ο Τούρκος ναύαρχος επιχειρεί να οικοδομήσει μια αφήγηση που συνδέει τη ναυτική ισχύ με την ακμή του έθνους. Υποστηρίζει ότι οι Τούρκοι αναπτύχθηκαν όταν στράφηκαν στη θάλασσα και υποχώρησαν όταν απομακρύνθηκαν από αυτήν. Ως παραδείγματα παρακμής αναφέρει τις ναυτικές ήττες του Τσεσμέ (1770), του Ναυαρίνου (1827) και της Σινώπης (1853), καθώς και τον εγκλεισμό του στόλου στον Κεράτιο Κόλπο.
Η επιλεκτική αυτή ανάγνωση της ιστορίας φτάνει μέχρι και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Ο Γκιουρντενίζ την παρουσιάζει ως δημιουργία «γεωπολιτικού εμποδίου στην περικύκλωση της Τουρκίας», μια θέση που στην πραγματικότητα αναιρεί τα επιχειρήματα περί προστασίας των Τουρκοκυπρίων που επικαλείται η Άγκυρα.
Τι σημαίνει η «Γαλάζια Πατρίδα» για την Ελλάδα
Ο απόστρατος ναύαρχος δεν κρύβει τους στόχους του. Κλείνοντας, διακηρύσσει ότι η μετατροπή της Τουρκίας σε «ναυτικό έθνος» δεν είναι προσωρινή επιλογή, αλλά «μακροπρόθεσμη αναγκαιότητα που επιβάλλεται από τη γεωγραφία και την ιστορική εμπειρία». Η πορεία της Ιστορίας, όπως λέει χαρακτηριστικά, «δεν μπορεί να ανακοπεί».
Απέναντι σε αυτή την αναθεωρητική ρητορική, η Ελλάδα οφείλει να παραμείνει σε εγρήγορση. Η ιστορία δεν είναι απλώς ένα μάθημα του παρελθόντος. Οι αναφορές στη «Γαλάζια Πατρίδα» και η εξύμνηση του Μπαρμπαρόσα δεν είναι άκακα επετειακά αφηγήματα. Είναι το ιδεολογικό υπόβαθρο μιας επιθετικής πολιτικής που απειλεί την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή μας.
Η δημοκρατία και ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο είναι τα δικά μας όπλα. Και η ιστορική μνήμη, η οποία δεν ξεχνά ούτε την Πρέβεζα ούτε τα Ιμια, αποτελεί την ασπίδα μας απέναντι σε όσους ονειρεύονται να ξαναγράψουν τους χάρτες με το σπαθί.