Ιράν και Ομάν στον Ορμούζ: Οι ψευδαισθήσεις της Ουάσιγκτον

Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη δίνουν ρεσιτάλ αντιφάσεων, ενώ οι λαοί της Μέσης Ανατολής μετρά νεκρούς. Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται ότι το Ιράν δέχτηκε πυρηνικές επιθεωρήσεις επ' αόριστον, κάτι που διαψεύδεται κατηγορηματικά από την Τεχεράνη. Παράλληλα, δίνεται μια προσωρινή ανάσα 60 ημερών στις κυρώσεις, ενώ τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν ξανά με Ιράν και Ομάν εγγυητές της ναυσιπλοΐας. Στον Λίβανο, η εκεχειρία παραβιάζεται από το Ισραήλ, αφήνοντας δύο νεκρούς μέσα σε μια μέρα.

Τι ισχύει πραγματικά για τις πυρηνικές επιθεωρήσεις του Ιράν;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιχείρησε να παρουσιάσει ως δική του διπλωματική νίκη μια συμφωνία που μοιάζει περισσότερο με καρφί στην εξωτερική πολιτική. Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, το Ιράν συμφώνησε σε πυρηνικές επιθεωρήσεις για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον, γράφοντας χαρακτηριστικά στο Truth Social ότι η συμφωνία είναι πλήρης και ολοκληρωμένη. Ωστόσο, τα γεγονότα λένε άλλα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, διευκρίνισε ότι δεν υπήρξε καν συνάντηση με τον γενικό διευθυντή της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, στην Ελβετία. Το Ιράν δεν σκοπεύει να καλέσει τους επιθεωρητές στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις του.

Οι συνομιλίες στο ελβετικό ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ, με διαμεσολάβηση Κατάρ και Πακιστάν, έθεσαν τις βάσεις για μια προσωρινή συμφωνία, όπως δήλωσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Αλλά η Τεχεράνη είναι ξεκάθαρη. Πέντε στοιχεία της αρχικής συμφωνίας πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως πριν προχωρήσει οποιαδήποτε συζήτηση για τον πυρηνικό φάκελο. Το Ιράν έχει αναστείλει τις επιθεωρήσεις από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν το πρώτο κύμα αεροπορικών επιδρομών, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά του έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

Τα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και ο αυτοκρατορικός έλεγχος

Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι τα αποδεσμευμένα ιρανά περιουσιακά στοιχεία θα μπουν σε λογαριασμό μεσεγγύησης (escrow account) για αγορά ανθρωπιστικών προμηθειών από τις ΗΠΑ, αναφέροντας σιτάρι, καλαμπόκι και σόγια. Είναι η κλασική τακτική της αυτοκρατορίας. Τυλίγουν την επιβίωση ενός λαού σε ένα πέπλο ελέγχου, λες και το Ιράν είναι αποικία που δεν μπορεί να αποφασίσει για το δικό της ψωμί. Ο πρέσβης του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη, Αλί Μπαχρεϊνί, έσπασε τον πάγο και την υποκρισία.

Μόνο το Ιράν αποφασίζει τι θα κάνει με τα περιουσιακά του στοιχεία που πρόκειται να αποδεσμευθούν, και απορρίπτω κάθε ισχυρισμό ότι οποιαδήποτε άλλη χώρα θα έχει επιρροή σε αυτές τις αποφάσεις ή διαδικασίες.

Η αλήθεια είναι απλή. Οταν ένας λαός έχει τα χέρια δεμένα από κυρώσεις που καταστρέφουν την οικονομία του, η αποδέσμευση δεν μπορεί να σημαίνει νέα δεσμά. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έδωσε εξαίρεση 60 ημερών για πωλήσεις πετρελαίου, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να λαμβάνει πληρωμές. Είναι μια κίνηση που εξυπηρετεί κυρίως τα αμερικανικά συμφέροντα για πτώση των τιμών των καυσίμων, παρά τη δίκαιη ανάπτυξη του ιρανικού λαού.

Ο Λίβανος αιμορραγεί παρά την εκεχειρία

Ενώ οι ισχυροί παίζουν τα παιχνίδια τους στα χιονισμένα θέρετρα της Ελβετίας, ο Λίβανος μετράει τους νεκρούς του. Η προσωρινή συμφωνία περιλαμβάνει την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τον Λίβανο, όπως δήλωσε ο Μπαχρεϊνί. Ομως, η πραγματικότητα στον νότο είναι πιο σκοτεινή. Το Ισραήλ διατηρεί ζώνη ασφαλείας και συνεχίζει να δρα για την υποτιθέμενη εξουδετέρωση απειλών. Το αποτέλεσμα; Δύο νεκροί την Τρίτη από ισραηλινά πυρά, ένα ηλίου αισχρό έγκλημα που η Χεζμπολάχ καταγγέλλει ως παραβίαση της εκεχειράς. Η Πολιτική Άμυνα του Λιβάνου επιβεβαίωσε την επίθεση.

Οι ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και έχουν εκτοπίσει εκατομμύρια ανθρώπους. Η ειρήνη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Δεν μπορεί να υπάρχει εκεχειρία όταν τα φονικά βλήματα πέφτουν πάνω σε άμαχο πληθυσμό. Η αλληλεγγύη στον λιβανέζικο λαό δεν είναι απλά μια πολιτική θέση. Είναι ανθρωπιστική ανάγκη απέναντι στη βαρβαρότητα του πολέμου και της κατοχής.

Στενά του Ορμούζ: Η κυριαρχία των λαών έναντι της πλεονεξίας

Το Ιράν και το Ομάν ανέλαβαν τον ρόλο του εγγυητή στα Στενά του Ορμούζ, μιας ζωτικής σημασίας θαλάσσιας οδού για τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου. Η κίνηση δεξαμενόπλοιων αυξάνεται, φέρνοντας ανακούφιση στις αγορές. Ομως, τα δύο κράτη άφησαν σαφές το μήνυμα μέσω κοινής ανακοίνωσης. Μια κοινή ομάδα εργασίας θα διαχειριστεί τη ναυσιπλοΐα και τα σχετικά κόστη, ενώ ενδέχεται να υπάρχουν χρεώσεις για τη χρήση του περάσματος. Οποιαδήποτε συμφωνία, τόνισαν, πρέπει να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα.

Είναι μια επανάληψη ενός αρχαίου διδάγματος. Τα περάσματα των θαλασσών ανήκουν στους λαούς που τα φρουρούν, όχι σε αυτούς που θέλουν να τα εκμεταλλεύονται. Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση στο κλείσιμο του περάσματος κατά τη διάρκεια του πολέμου, που είχε προκαλέσει άνοδο στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Ο Τραμπ πιέζεται πολιτικά. Οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχωρούν, φέρνοντας μια ανάσα στους Ρεπουμπλικανούς εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Ομως, ο πόλεμος, που ξεκίνησε με κοινά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, παραμένει ένα βαρύ φορτίο. Η ειρήνη δεν μπορεί να είναι απλώς ένα εργαλείο εκλογικής ανακούφισης για τους ισχυρούς.

Συχνές Ερωτήσεις για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν

Συμφώνησε το Ιράν σε απεριόριστες πυρηνικές επιθεωρήσεις;

Οχι, σύμφωνα με την Τεχεράνη. Ο Ντόναλντ Τραμπ το ισχυρίστηκε, αλλά Ιρανοί αξιωματούχοι και ο πρέσβης Αλί Μπαχρεϊνί διαψεύδουν κατηγορηματικά ότι υπάρχει τέτοια συμφωνία ή σχέδια για επιστροφή της IAEA στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις.

Πώς θα διαχειριστεί το Ιράν τα αποδεσμευμένα περιουσιακά του στοιχεία;

Το Ιράν δηλώνει ότι έχει αποκλειστικό δικαίωμα απόφασης για τη χρήση των περιουσιακών του στοιχείων. Απορρίπτει τον αμερικανικό ισχυρισμό περί λογαριασμού μεσεγγύησης (escrow account) για αγορές μόνο από τις ΗΠΑ.

Τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στον Λίβανο;

Η εκεχειρία στη νότια περιοχή του Λιβάνου τηρείται σε γενικές γραμμές από την Κυριακή, αλλά το Ισραήλ σκότωσε δύο ανθρώπους την Τρίτη. Το Ισραήλ αρνείται να αποχωρήσει πλήρως, διατηρώντας ζώνη ασφαλείας και συνεχίζοντας τις επιθέσεις.

Ποιοι εγγυώνται τη διέλευση στα Στενά του Ορμούζ;

Το Ιράν και το Ομάν ανέλαβαν εγγυητές της ασφαλούς διέλευσης, δημιουργώντας κοινή ομάδα εργασίας που θα σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα των δύο χωρών επί του περάσματος.