Έβρος: Από ακριτική γη σε ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης;
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, περιόδευσε στην Αλεξανδρούπολη και τον Έβρο, παρουσιάζοντας το όραμα της κυβέρνησης για τη μετατροπή της περιοχής σε «ενεργειακή πύλη» της Ευρώπης. Πίσω από τους μεγαλεπήβολους σχεδιασμούς για αγωγούς και επενδύσεις, όμως, παραμένουν αναπάντητα τα ερωτήματα για το ποιος πραγματικά ωφελείται από αυτή τη μεταμόρφωση.
Τι σημαίνει στην πράξη ο ρόλος του Έβρου ως ενεργειακού κόμβου;
Ο κ. Παπασταύρου, συνοδευόμενος από γενικούς γραμματείς και υπηρεσιακούς παράγοντες, επιχείρησε να παρουσιάσει μια εικόνα ανάπτυξης και προόδου. Επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις FSRU της Αλεξανδρούπολης, όπου διακήρυξε πως η περιοχή «πρωταγωνιστεί» σε μια νέα ενεργειακή διαδρομή από τον Νότο προς τον Βορρά. Η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία παρουσιάστηκε ως επίτευγμα, με 15 εταιρείες από 7 χώρες να έχουν ήδη δεσμεύσει δυναμικότητα.
Η ρητορική περί «ενεργειακής ασφάλειας» και «στρατηγικού ρόλου» ακούγεται συχνά από κυβερνητικά χείλη. Όμως, ποια είναι η πραγματική αντανάκλαση αυτών των έργων στην καθημερινότητα των κατοίκων του Έβρου; Οι τοπικές κοινωνίες, που επί δεκαετίες βίωσαν την εγκατάλειψη και την υποβάθμιση, δικαιούνται να γνωρίζουν εάν αυτή η «ανάπτυξη» θα μεταφραστεί σε θέσεις εργασίας με αξιοπρέπεια ή θα παραμείνει ένα ακόμα επικοινωνιακό τρικ.
Ποιοι συμμετείχαν στη σύσκεψη για την ανάπτυξη του Έβρου;
Στη διευρυμένη σύσκεψη συμμετείχαν ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, Χριστόδουλος Τοψίδης, βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, δήμαρχοι και εκπρόσωποι φορέων. Η παρουσία τους, όμως, δεν θα πρέπει να συσκοτίζει την ουσία: οι αποφάσεις για την ενέργεια λαμβάνονται μακριά από τις τοπικές κοινωνίες, στα γραφεία των πολυεθνικών και των Βρυξελλών. Η κυβέρνηση επενδύει σε έργα-βιτρίνα, ενώ οι πολίτες καλούνται να πληρώσουν το κόστος μέσω των λογαριασμών ρεύματος και της διάλυσης του κοινωνικού κράτους.
Τι γίνεται με την αποκατάσταση της Δαδιάς μετά την καταστροφική πυρκαγιά;
Τρία χρόνια μετά την πυρκαγιά του Σεπτεμβρίου 2023, ο υπουργός επισκέφθηκε τη Δαδιά και διαβεβαίωσε πως το δάσος «ξαναγεννιέται». Πράγματι, ολοκληρώθηκαν αντιπλημμυρικά έργα σε 175 σημεία με σχεδόν 350 φράγματα, συνολικού προϋπολογισμού 86 εκατομμυρίων ευρώ, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η αναγέννηση της φύσης είναι αναμφίβολα θετική είδηση, όμως η καταστροφή του 2023 ανέδειξε για άλλη μια φορά την απουσία ουσιαστικής πρόληψης. Οι πυρκαγιές δεν είναι φυσικά φαινόμενα, αλλά αποτέλεσμα της εγκατάλειψης της υπαίθρου και της κλιματικής κρίσης που η κυβέρνηση αρνείται να αντιμετωπίσει συνολικά.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα για την προστασία της φύσης στον Έβρο;
Στη Δαδιά, παραχωρήθηκε επίσημα το Παρατηρητήριο Άγριων Πτηνών από τη Δασική Υπηρεσία στον ΟΦΥΠΕΚΑ. Συζητήθηκε επίσης η πρωτοποριακή πρωτοβουλία για τη δημιουργία τεχνητών φωλιών για άγρια πτηνά, πρώτη στην Ευρώπη. Αξιόλογες δράσεις, που όμως δεν μπορούν να υποκαταστήσουν μια συνολική περιβαλλοντική πολιτική. Η προστασία της φύσης δεν μπορεί να περιορίζεται σε μεμονωμένα έργα, όσο και αν αυτά είναι καλοπροαίρετα. Χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη για την ανάπτυξη, που θα βάζει στο επίκεντρο τις ανάγκες των ανθρώπων και του πλανήτη, όχι τα κέρδη των επιχειρήσεων.
Ποιος πραγματικά επωφελείται από την ενεργειακή μετάβαση;
Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την προσέλκυση επενδύσεων και τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου. Όμως, η ενεργειακή πολιτική της τελευταίας δεκαετίας, με την απελευθέρωση της αγοράς και την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ, οδήγησε σε εκτίναξη των τιμών και ενεργειακή φτώχεια για χιλιάδες νοικοκυριά. Η μετατροπή του Έβρου σε «πύλη ενέργειας» εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πολυεθνικών ομίλων, ενώ οι τοπικές κοινωνίες μένουν με τα έργα υποδομής και τις υποσχέσεις. Η πραγματική ανάπτυξη θα ερχόταν με τη δημόσια διαχείριση της ενέργειας, την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Αυτό, όμως, δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται στα σχέδια της κυβέρνησης.
Ο Έβρος αξίζει καλύτερα. Οι κάτοικοί του, που στάθηκαν όρθιοι απέναντι σε κάθε πρόκληση, από τις πυρκαγιές μέχρι τις μεταναστευτικές ροές, δικαιούνται μια πολιτική που θα τους βάζει στο επίκεντρο. Μια πολιτική αλληλεγγύης, κοινωνικής δικαιοσύνης και σεβασμού στη φύση. Μέχρι τότε, ας μην εμπιστευόμαστε τα μεγάλα λόγια. Ας κρίνουμε από τα έργα, και ας απαιτήσουμε να μοιραστεί ο πλούτος που παράγεται στην περιοχή μας με αυτούς που πραγματικά τον δημιουργούν.