Ένα βίντεο που συγκλονίζει έρχεται από το Αφγανιστάν, πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία. Μια 18χρονη γυναίκα, θύμα ενδοοικογενειακής βίας, παρακαλεί έναν κυβερνήτη των Ταλιμπάν να της επιτρέψει να πάρει διαζύγιο από τον βίαιο σύζυγό της. Η απάντηση που έλαβε δεν είναι απλώς άρνηση. Είναι μια προσβολή που αποτυπώνει με τον πιο κυνικό τρόπο την ιδεολογία ενός καθεστώτος που έχει κηρύξει πόλεμο στις γυναίκες.
Η ικεσία της 18χρονης και η απάντηση του διοικητή
Η νεαρή γυναίκα, φορώντας μπούρκα και γυαλιά ηλίου, εμφανίζεται μπροστά στον Αμπντουλάχ Σαρχαντί, κυβερνήτη της επαρχίας Τζοουζτζάν. Με ψυχραιμία, εξηγεί ότι ο σύζυγός της είναι βίαιος και τη δέρνει. «Αν υπήρχε έστω και μία πιθανότητα να ζήσουμε μαζί, δεν θα ήμουν εδώ... Έχω πάρει την απόφασή μου», λέει, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του BBC που καταγράφηκε σε ντοκιμαντέρ με τίτλο «The Taliban: Coming Out Of The Shadows».
Ο Σαρχαντί, ένας ηλικιωμένος διοικητής από τη δεκαετία του '90, απορρίπτει το αίτημά της. «Ρώτα τον εαυτό σου: Ποιος θα με παντρευτεί αφού πάρω διαζύγιο;», της λέει, συμβουλεύοντάς την να κάνει «συμβιβασμούς» για να μη χάσει «την αξιοπρέπεια και την τιμή της». Η απάντηση της κοπέλας είναι συγκλονιστική: «Η τιμή και η αξιοπρέπειά μου έχουν ήδη καταστραφεί».
Ο κυβερνήτης, όμως, δεν σταματά εκεί. Μπροστά σε μια ομάδα ανδρών που τον περιβάλλουν και αποδέχονται τα λόγια του με χαμόγελα, ισχυρίζεται ότι οι γυναίκες είναι «ελλιπείς σε νοημοσύνη», «ανόητες» και «δεν καταλαβαίνουν τίποτα». Η μόνη του «παραχώρηση» είναι να προειδοποιήσει τον σύζυγο να μην τη δέρνει πλέον, «διαφορετικά θα φυλακιστεί», και να συμβουλεύσει την κοπέλα να έχει δικό της δωμάτιο.
Ο πατέρας της 18χρονης, απογοητευμένος, δηλώνει ότι θα προσφύγει στη δικαιοσύνη. Μια κίνηση που, όπως όλα δείχνουν, είναι καταδικασμένη να αποτύχει, καθώς το δικαστικό σύστημα των Ταλιμπάν σπάνια εγκρίνει διαζύγια χωρίς τη συγκατάθεση του συζύγου. Μάλιστα, ο σύζυγος έχει ήδη ζητήσει το τετραπλάσιο του ποσού που έλαβε ως προίκα, μια απαίτηση που η οικογένεια της κοπέλας αρνήθηκε να πληρώσει.
Ποιος είναι ο Αμπντουλάχ Σαρχαντί
Ο Σαρχαντί δεν είναι ένα τυχαίο στέλεχος των Ταλιμπάν. Κατά την πρώτη διακυβέρνηση του καθεστώτος, υπηρέτησε ως στρατιωτικός διοικητής στο Μπαμιγιάν, όπου ανατινάχθηκαν τα γιγάντια αγάλματα του Βούδα, προκαλώντας παγκόσμια κατακραυγή. Μετά την πτώση των Ταλιμπάν το 2001, πέρασε χρόνια κρατούμενος στο Γκουαντάναμο. Σήμερα, πέρα από κυβερνήτης, υπηρετεί και ως υποδιοικητής στρατιωτικού σώματος στην επαρχία Κουντούζ. Ένας άνθρωπος με βαθιά χαραγμένη την πιο σκοτεινή εκδοχή της ταλιμπανικής ιδεολογίας.
Η επιστροφή στους σκληρούς νόμους της Σαρία
Παρότι οι Ταλιμπάν διακήρυξαν ότι άλλαξαν, η πραγματικότητα διαψεύδει κάθε τους ισχυρισμό. Οι αυστηροί νόμοι που βασίζονται σε σκοταδιστικές ερμηνείες των ισλαμικών γραφών έχουν επανέλθει με εκδίκηση. Φέτος, το καθεστώς νομιμοποίησε τον παιδικό γάμο με τη συγκατάθεση άρρενος συγγενούς, μια πρακτική που είχε απαγορευτεί από το 2009.
Οι γυναίκες αποκλείονται από τη δευτεροβάθμια και πανεπιστημιακή εκπαίδευση, τους απαγορεύεται να μιλούν σε δημόσιους χώρους, ενώ οι περιορισμοί στην εργασία γίνονται ολοένα και πιο ασφυκτικοί. Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο παράδειγμα των γυναικών γιατρών σε τοπικό νοσοκομείο, στις οποίες ανακοινώθηκε ότι δεν θα τους επιτρέπεται να εργάζονται αν δεν φορούν μπούρκα.
«Νομίζω ότι οι Ταλιμπάν φοβούνται. Φοβούνται τις μορφωμένες γυναίκες επειδή δεν θα γεννήσουν αδαή όντα όπως οι Ταλιμπάν», δηλώνει μια Αφγανή στο BBC. Μια φράση που συνοψίζει τον παραλογισμό ενός καθεστώτος που στηρίζεται στον φόβο και την καταπίεση.
Τα κορίτσια ως ενέχυρο για χρέη και διαφορές
Η βαρβαρότητα δεν σταματά στην άρνηση βασικών δικαιωμάτων. Η παραδοσιακή πρακτική «baad» παραμένει ενεργή, με τις οικογένειες να παραδίδουν τις νεαρές κόρες τους ως «ενέχυρο» για την επίλυση διαφορών και χρεών. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αποκαλύφθηκε η φρικτή ιστορία της Μπίμπι Σεντίκα, ενός 14χρονου κοριτσιού που πέρασε σχεδόν δύο χρόνια σε φυλακή των Ταλιμπάν, όπου υπέστη βασανιστήρια, επειδή αρνήθηκε να παντρευτεί έναν 70χρονο διοικητή.
Η Αστυνομία Ηθών και ο τρόμος στους δρόμους
Η περιβόητη Αστυνομία Ηθών συνεχίζει να τρομοκρατεί τις γυναίκες. Συλλήψεις, εκφοβισμοί και ψυχολογική κακοποίηση με το πρόσχημα της επιβολής της ηθικής είναι καθημερινότητα. «Παρενοχλούν τις γυναίκες παντού με το πρόσχημα της επιβολής της ηθικής. Γυναίκες συλλαμβάνονται, εκφοβίζονται και υποβάλλονται σε ψυχολογική κακοποίηση, κι όμως κανείς δεν ακούει», λέει κάτοικος της Χεράτ στο Amu TV.
Η αντίσταση, όμως, υπάρχει και πληρώνεται με αίμα. Τον περασμένο Ιούνιο, διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους για να καταγγείλουν τη σύλληψη γυναικών για παραβίαση του ενδυματολογικού κώδικα. Οι δυνάμεις των Ταλιμπάν άνοιξαν πυρ, αφήνοντας έναν νεκρό και αρκετούς τραυματίες.
Το έμφυλο απαρτχάιντ και η διεθνής αδράνεια
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί, καταδικάζει, αλλά στην πράξη παραμένει αδρανής. Η Βαρώνη Ελένα Κένεντι, ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών και μέλος των Εργατικών, μιλώντας στο Radio 4, χαρακτήρισε την κατάσταση ως «έμφυλο απαρτχάιντ», τονίζοντας ότι «τα ακραία μέτρα κατά των γυναικών είναι πρωτοφανή». Η ίδια κάλεσε τη Βρετανία να ασκήσει πίεση σε συμμάχους όπως η Ινδία και το Κατάρ, που διατηρούν επαφή με τους Ταλιμπάν, για να δημιουργηθεί «ρήγμα ανάμεσα στους πιο προοδευτικούς ανθρώπους και σε εκείνους που βρίσκονται ακόμη στον Μεσαίωνα».
Η ιστορία της 18χρονης από το Τζοουζτζάν δεν είναι μεμονωμένη. Είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας που έχει βυθιστεί στον σκοταδισμό. Και η απάντηση του κυβερνήτη, με την περιφρόνηση και τον μισογυνισμό της, δεν είναι απλώς μια προσωπική άποψη. Είναι η επίσημη ιδεολογία ενός καθεστώτος που έχει κηρύξει πόλεμο ενάντια στη μισή ανθρωπότητα. Η διεθνής κοινότητα οφείλει να αφυπνιστεί. Οι γυναίκες του Αφγανιστάν δεν έχουν άλλη προστασία από τη δική μας αλληλεγγύη.