Η πολιτική σκηνή της χώρας βρίσκεται σε αναβρασμό. Η κυβέρνηση, η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ έχουν επιδοθεί σε έναν νέο γύρο αντιπαράθεσης, με τα βέλη να πέφτουν πλέον με μεγαλύτερη ένταση και μεταξύ των δύο δυνάμεων του προοδευτικού πόλου. Το διακύβευμα δεν είναι μικρό: ποιος θα ηγηθεί της προσπάθειας για πολιτική αλλαγή και, κυρίως, με ποιους θα συνεργαστεί μετά τις εκλογές.
Το μεγάλο επίδικο: η πολιτική πρωτοκαθεδρία
Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να εμφανιστεί ως η δύναμη σταθερότητας, επαναλαμβάνοντας διαρκώς τα ίδια διλήμματα περί ακυβερνησίας και πολιτικής αστάθειας. Η ΕΛΑΣ διεκδικεί την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, πιέζοντας το ΠΑΣΟΚ και όσους εξετάζουν σενάρια συνεργασίας με τη Δεξιά. Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, προσπαθεί να καβαλήσει το κύμα των θετικών δημοσκοπήσεων, ελπίζοντας να εκτοπίσει την ΕΛΑΣ από τη δεύτερη θέση.
Πίσω από τις εκατέρωθεν αιχμές κρύβεται ένα βαθύτερο ερώτημα: ποιος θα καθορίσει τους όρους της αντιπαράθεσης με τη ΝΔ και ποιες συνεργασίες μπορούν να προκύψουν. Η αυτοδυναμία, ως λέξη ή ως έννοια, μοιάζει πλέον απαγορευμένη για όλους.
Το υπαρξιακό δίλημμα που έθεσε ο Τσίπρας
Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Παραπολιτικά 90,1, χαρακτήρισε υπαρξιακό το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ. Υποστήριξε ότι το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη βρίσκεται πολιτικά ανάμεσα στην ΕΛΑΣ και τη Νέα Δημοκρατία, και καλείται να αποφασίσει προς τα πού θα κινηθεί. Επικαλέστηκε μάλιστα την παρουσία πρώην στελεχών του ΠΑΣΟΚ στο κυβερνητικό σχήμα, για να ενισχύσει την επιχειρηματολογία του περί ανάμεικτης πολιτικής φυσιογνωμίας.
Η παρέμβαση δεν ήταν τυχαία. Είχε προηγηθεί η κριτική του Νίκου Ανδρουλάκη στα προσωποπαγή εγχειρήματα και τα κόμματα one man show, με σαφή στόχο τον Τσίπρα και την ΕΛΑΣ. Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ απάντησε μεταφέροντας τη συζήτηση από τη φυσιογνωμία του κόμματός του στο ζήτημα των μετεκλογικών επιλογών του ΠΑΣΟΚ. Έθεσε, με άλλα λόγια, ένα δίλημμα πολιτικής κατεύθυνσης, επιχειρώντας να κάψει τις γέφυρες μεταξύ Μαξίμου και Χαριλάου Τρικούπη.
Η ιστορική μνήμη και ο κίνδυνος της Δεξιάς
Η κίνηση Τσίπρα έχει πολιτική λογική. Αναφέρεται στη συνεργασία του ΠΑΣΟΚ με τη Δεξιά την περίοδο των Μνημονίων, μια συνεργασία που είχε και ακροδεξιά πλευρά, αυτή του ΛΑΟΣ, και την οποία το κόμμα πλήρωσε ακριβά, φτάνοντας σε πρωτοφανές ιστορικό χαμηλό. Ο Τσίπρας θύμισε, εμμέσως πλην σαφώς, μια κατάσταση που στο ΠΑΣΟΚ δεν θέλουν να ξαναζήσουν.
Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ είναι να υπενθυμίζει ότι έβαλε πλάτη για τη χώρα, αγνοώντας το πολιτικό κόστος και τον κίνδυνο αφανισμού. Το πόσο ισχύει αυτό 15 χρόνια μετά τα πρώτα μνημόνια είναι ένα ζήτημα που σηκώνει μεγάλη συζήτηση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν το ΠΑΣΟΚ θα υποπέσει στον πειρασμό της μετεκλογικής συνεργασίας με τη ΝΔ. Προς το παρόν, διαμηνύει ότι κάτι τέτοιο αποκλείεται.
Το περιστατικό Παπαδοπούλου-Κωνσταντόπουλου
Σοβαρή αφορμή για την ένταση στάθηκε η καταγγελία της Άννας Παπαδοπούλου, αναπληρώτριας εκπροσώπου Τύπου της ΕΛΑΣ, ότι δέχθηκε λεκτική και απειλητική επίθεση από το στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρη Κωνσταντόπουλο, στο περιθώριο τηλεοπτικής εκπομπής.
Το στέλεχος της ΕΛΑΣ, Νίκος Νυφούδης, ανέφερε: Δεν θα λύσουμε εμείς τα υπαρξιακά προβλήματα του ΠΑΣΟΚ, ούτε θα κατρακυλήσουμε στην τοξικότητα. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ οφείλει επιτέλους να πάρει καθαρή θέση: Θα καταδικάσει την επίθεση; Ποια μέτρα θα πάρει; Ή θα συνεχίσει να καλλιεργεί τη στρατηγική της έντασης;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το ΠΑΣΟΚ είναι ότι τη συμπεριφορά Κωνσταντόπουλου αποδοκίμασαν έντονα και δικά του στελέχη, όπως η αναπληρώτρια Γραμματέας Ισότητας, Βάσια Μαδέση, και η πρώην υπουργός, Κατερίνα Μπατζελή. Επισήμως, το κόμμα δεν έχει αντιδράσει, καλύπτοντας το θέμα με τη δημόσια συγγνώμη του κ. Κωνσταντόπουλου. Η απάντηση στα όσα είπε ο Τσίπρας ήρθε με την κατηγορία ότι ασχολείται με το ΠΑΣΟΚ και αφήνει στο απυρόβλητο τον Μητσοτάκη.
Η ΝΔ παρατηρεί και επενδύει στη διχόνοια
Η Νέα Δημοκρατία παρακολουθεί και προσπαθεί να δημιουργήσει προσκόμματα σε ένα ενδεχόμενο προοδευτικό μέτωπο. Ακολουθεί τη λογική του καρότου και του μαστίγιου: άλλοτε αποκαλεί το ΠΑΣΟΚ δορυφόρο του Τσίπρα, άλλοτε κυβερνητικά στελέχη επιδιώκουν ανοιχτά τη μετεκλογική συνεργασία, επενδύοντας στη δεξιά πτέρυγα της Χαριλάου Τρικούπη. Παράλληλα, προβάλλει το ζήτημα της κυβερνητικής σταθερότητας, αντιπαραβάλλοντάς το με τα ερωτήματα για τη δυνατότητα συνεννόησης της αντιπολίτευσης.
Το παράδοξο της συγκυρίας
Το παράδοξο είναι ότι οι δύο βασικές δυνάμεις του προοδευτικού χώρου συγκρούονται εντονότερα ακριβώς την περίοδο που επανέρχεται η συζήτηση για την ανάγκη πολιτικών συγκλίσεων. Δεν υπάρχει κάτι απαγορευτικό για μια μελλοντική συνεννόηση, όμως το κλίμα έντασης καλλιεργείται όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της πρωτοκαθεδρίας. Είναι λογικό: γνωρίζουν τόσο στην ΕΛΑΣ όσο και στο ΠΑΣΟΚ ότι όποιος βγει δεύτερος θα έχει τον κυρίαρχο λόγο στον προοδευτικό χώρο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πολιτικό τρίγωνο όπου οι επιδιώξεις διασταυρώνονται διαρκώς. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί γύρω από το έργο και τις προτάσεις ή αν θα κυριαρχήσει η αντιπαράθεση για το ποιος μπορεί, και με ποιους, να κυβερνήσει την επόμενη ημέρα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είπε ο Τσίπρας για το ΠΑΣΟΚ;
Ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε υπαρξιακό το πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ, λέγοντας ότι βρίσκεται ανάμεσα στην ΕΛΑΣ και τη ΝΔ και πρέπει να επιλέξει κατεύθυνση.
Γιατί υπάρχει ένταση μεταξύ ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ;
Η ένταση πηγάζει από τον ανταγωνισμό για την πρωτοκαθεδρία στον προοδευτικό χώρο και τις διαφορετικές απόψεις για μετεκλογικές συνεργασίες.
Τι ρόλο παίζει η ΝΔ σε αυτή την αντιπαράθεση;
Η ΝΔ παρακολουθεί και επιδιώκει να αποτρέψει τη δημιουργία ενός προοδευτικού μετώπου, επενδύοντας στη διχόνοια και προβάλλοντας το ζήτημα της σταθερότητας.