Το Εδιμβούργο φορολογεί τον τουρισμό: Μια νίκη των κατοίκων απέναντι στην εμπορευματοποίηση της πόλης

Από την Παρασκευή 24 Ιουλίου, η σκωτσέζικη πρωτεύουσα γίνεται η πρώτη πόλη της χώρας που επιβάλλει φόρο τουριστικής διαμονής. Ένα μέτρο που δεν είναι απλώς δημοσιονομικό, αλλά βαθιά πολιτικό. Μια νίκη των κατοίκων που εδώ και χρόνια βλέπουν τη γειτονιά τους να μεταμορφώνεται σε ξενοδοχείο και την ποιότητα ζωής τους να θυσιάζεται στον βωμό του μαζικού τουρισμού.

Η προσαύξηση 5% σε κάθε επί πληρωμή διανυκτέρευση μπορεί να ακούγεται μικρή, αλλά τα νούμερα μιλούν από μόνα τους: έως 50 εκατομμύρια λίρες (58 εκατομμύρια ευρώ) τον χρόνο. Χρήματα που, αν διαχειριστούν σωστά, μπορούν να αλλάξουν την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων.

Ποιος πληρώνει και γιατί;

Το τέλος, που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2025, αφορά όλες τις μορφές τουριστικής διαμονής: ξενοδοχεία, B&Bs, hostels, ακόμα και τα περίφημα Airbnb. Η χρέωση ισχύει για κρατήσεις από την 1η Οκτωβρίου 2025 και μετά, για διαμονές από τις 24 Ιουλίου 2026. Το τέλος επιβάλλεται για έως πέντε συνεχόμενες νύχτες και παραμένει σταθερό όλο τον χρόνο. Δεν είναι τιμωρητικό, είναι δίκαιο.

Η επικεφαλής του δημοτικού συμβουλίου, Τζέιν Μέιγκερ, το θέτει ξεκάθαρα: «Γνωρίζουμε ότι η δημοτικότητα της πόλης έχει κόστος, λόγω της πίεσης που ασκεί στις υπηρεσίες μας και στους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται εδώ όλο τον χρόνο. Αυτή η μικρή νέα εισφορά από τους επισκέπτες που διανυκτερεύουν θα συμβάλει στη βελτίωση των υπηρεσιών και των δημόσιων χώρων από τους οποίους εξαρτόμαστε όλοι, ενώ θα μας βοηθήσει να διαχειριζόμαστε καλύτερα τις επιπτώσεις του τουρισμού και των μεγάλων εκδηλώσεων».

Πού θα πάνε τα λεφτά;

Και εδώ έρχεται η ουσία. Τον Φεβρουάριο, οι δημοτικοί σύμβουλοι συμφώνησαν στο πρώτο ολοκληρωμένο πακέτο επενδύσεων, αξίας άνω των 90 εκατομμυρίων λιρών (105,3 εκατομμύρια ευρώ) για τα επόμενα τρία χρόνια. Τα έργα εντάσσονται σε τρεις άξονες: λειτουργία και υποδομές πόλης, πολιτισμός και κληρονομιά, και διαχείριση προορισμού.

Ήδη τρέχουν έργα «γρήγορης απόδοσης». 132.000 λίρες (154.400 ευρώ) για τα φεστιβάλ Carnival και Mardi Gras. Συνεργασία με την αστυνομία για τη δημιουργία Μονάδας Αστυνόμευσης Κέντρου Πόλης. Αλλά το πραγματικό στοίχημα είναι τα μεγάλα έργα: 1,3 εκατομμύρια λίρες για ενίσχυση υπηρεσιών όπως αποκομιδή απορριμμάτων και καθαρισμός, 2 εκατομμύρια για το παραλιακό μέτωπο του Cramond και 2,5 εκατομμύρια για την παραλιακή λεωφόρο του Portobello.

Και τα πάρκα; Διπλασιασμός των φυλάκων, αυξημένοι προϋπολογισμοί για επισκευές, νέες φυτεύσεις. Η Τζούλι Άσγουορθ, πρόεδρος του Edinburgh Visitor Levy Advisory Forum, δηλώνει αισιόδοξη: «Από ανανεωμένους δημόσιους χώρους μέχρι καλύτερες υποδομές και εμπειρίες για τους επισκέπτες, είμαστε βέβαιοι ότι το τέλος μπορεί να βοηθήσει το Εδιμβούργο να παραμείνει φιλόξενο, ανθεκτικό και επιτυχημένο».

Μήνυμα για την Ευρώπη;

Το Εδιμβούργο δεν είναι μόνο μια πόλη. Είναι ένα σύμβολο. Μια πόλη που τολμά να πει ότι ο τουρισμός δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτος. Ότι οι κάτοικοι δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία για τους επισκέπτες. Ότι τα δημόσια αγαθά δεν είναι δωρεάν για όσους τα εκμεταλλεύονται. Σε μια εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση κοιτάζει αλλού, που οι αγορές υπαγορεύουν, που η λιτότητα σκοτώνει τις πόλεις, το Εδιμβούργο δείχνει τον δρόμο. Από την Αθήνα ως τη Βαρκελώνη, οι πόλεις πρέπει να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους. Ο φόρος διαμονής είναι ένα βήμα. Αλλά η μάχη για δημόσιους χώρους, για αξιοπρεπή στέγαση, για ζωή απέναντι στο κέρδος, είναι διαρκής.