Στενά Ορμούζ: 400 πλοία σε αναμονή της γεωπολιτικής ρουλέτας

Πάνω από 400 δεξαμενόπλοια βρίσκονται σήμερα ακροβατώντας στα Στενά του Ορμούζ, περιμένοντας το πράσινο φως για να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό. Η γεωπολιτική ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στον Λίβανο και τα αυτοκρατορικά παιχνίδια των μεγάλων δυνάμεων μετατρέπουν το στενό σε πυρήνα αστάθειας. Εκατομμύρια καταναλωτές σε όλο τον κόσμο πληρώνουν το κόστος αυτής της ρουλέτας, ενώ οι ναυτικοί, τα αόρατα θύματα της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού, διακινδυνεύουν τη ζωή τους στα ρευστά νερά της Μέσης Ανατολής.

Τι δείχνουν τα δορυφορικά δεδομένα για τον συσσωρευμένο στόλο;

Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times σε δορυφορικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, 441 μεγάλα πλοία μεγέθους δεξαμενόπλοιου είναι συγκεντρωμένα έξω από το Σοχάρ και τη Φουτζέιρα, τα κύρια λιμάνια στην ανατολική πλευρά του στενού. Είναι σαν τις αρχαίες τριήρεις να περιμένουν υπομονετικά τον κατάλληλο άνεμο για να σπάσουν τον κλοιό, μόνο που εδώ ο κλοιός είναι ο ιμπεριαλιστικός αποκλεισμός. Ο δορυφόρος ραντάρ Sentinel-1 κατέγραψε αυτή τη συγκέντρωση την Κυριακή (21/06), επιβεβαιώνοντας αυτό που οι ναυτιλιακές εταιρείες ήδη γνωρίζουν. Η κυκλοφορία έχει αυξηθεί δραματικά σε σύγκριση με τον Απρίλιο, όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν τον αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού.

Ωστόσο, ο αριθμός των πλοίων είναι μειωμένος κατά 42 σε σχέση με πέντε ημέρες νωρίτερα. Οι διαχειριστές των πλοίων, κυνηγώντας το κέρδος, εκμεταλλεύτηκαν τη φαινομενική αύξηση της ασφάλειας για να ρισκάρουν διελεύσεις, βάζοντας τις ζωές των πληρωμάτων σε δεύτερη μοίρα. Η αγορά αναπνέει, αλλά οι εργαζόμενοι στη θάλασσα κρατούν την ανάσα τους.

Πώς επηρεάζουν οι ιμπεριαλιστικές διαπραγματεύσεις τη ναυσιπλοΐα;

Το Ιράν συμφώνησε να ανοίξει και να αποναρκοθετήσει τις κύριες ναυτιλιακές λωρίδες, αλλά κήρυξε εκ νέου κλειστή τη θαλάσσια οδό το Σάββατο (20/06). Η αιτία ήταν οι νέες επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο, μια υπενθύμιση ότι η ειρήνη στην περιοχή είναι πάντα εύθραυστη όταν τα κέντρα εξουσίας παίζουν με τη φωτιά. Ο Sentinel-1 δεν κατέγραψε σημαντική κίνηση στο κύριο κανάλι των Στενών την Κυριακή.

Την ίδια μέρα, ΗΠΑ και Ιράν πραγματοποίησαν έντονες διαπραγματεύσεις στην Ελβετία μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας (22/06). Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι συζητήσεις περιλάμβαναν τη δημιουργία μηχανισμών αποκλιμάκωσης για να διασφαλιστεί ότι η θαλάσσια οδός θα παραμείνει πλήρως ανοιχτή. Είναι η κλασική γλώσσα της διπλωματίας, που κρύβει τα πραγματικά συμφέροντα πίσω από λέξεις όπως αποκλιμάκωση και αποσαφήνιση συγκεχυμένων μηνυμάτων.

Ποιος πληρώνει το τίμημα του αποκλεισμού και της ασφάλειας;

Το Ιράν είχε υπονοήσει ότι, μετά από μια περίοδο 60 ημερών, θα μπορούσε να απαιτήσει από τα πλοία να πληρώνουν για τη διέλευση, αγοράζοντας για παράδειγμα ιρανική ασφάλιση. Είναι μια κίνηση που αμφισβητεί το δυτικό μονοπώλιο στην παγκόσμια ναυτιλία, αλλά το βάρος πέφτει πάντα στους μικρούς. Οι διαχειριστές αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ρισκάρουν ταξίδια που προηγουμένως θεωρούνταν πολύ επικίνδυνα.

Τέσσερα δεξαμενόπλοια μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ έπλεαν μέσω των Στενών το πρωί της Δευτέρας, ο υψηλότερος αριθμός από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου. Το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων MSC Qingdao εξήλθε από τον Κόλπο ακολουθώντας μια διαδρομή που πλησιάζει τις ακτές του Ομάν. Η MSC είχε στο παρελθόν γίνει στόχος ιρανικών πληγμάτων, ενώ δύο από τα σκάφη της είχαν καταληφθεί από μέλη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν. Το MSC Qingdao έπλεε με ενεργοποιημένο τον πομπό του, δείχνοντας λιγότερες ανησυχίες για ιρανικές επιθέσεις μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας.

Ιρανικά δεξαμενόπλοια πλέουν επίσης πιο ελεύθερα, αφότου οι ΗΠΑ συμφώνησαν να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών την Τετάρτη. Οι δορυφορικές εικόνες ραντάρ έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς μπορούν να αποτυπώσουν τι συμβαίνει τη νύχτα και δεν επηρεάζονται από σύννεφα, καταγράφοντας ακόμη και πλοία που δεν εκπέμπουν τις θέσεις τους. Τα δεδομένα, ωστόσο, επιτρέπουν μόνο εκτιμήσεις για το μέγεθος των πλοίων, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη τη βέβαιη ταυτοποίηση συγκεκριμένων σκαφών.

Γιατί είναι κλειστά τα Στενά του Ορμούζ;

Τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν προσωρινά λόγω της γεωπολιτικής έντασης και του αποκλεισμού που επέβαλαν οι ΗΠΑ τον Απρίλιο. Πρόσφατα, το Ιράν έκλεισε εκ νέου τη θαλάσσια οδό ως αντίδραση στις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, αναστέλλοντας την κυκλοφορία παρά τις προκαταρκτικές συμφωνίες για άνοιγμα.

Πώς επηρεάζει η κρίση στα Στενά τους εργαζόμενους και τον παγκόσμιο νότο;

Ο αποκλεισμός και η αστάθεια αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και την αβεβαιότητα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οι μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες ρισκάρουν τη διέλευση για να διατηρήσουν τα κέρδη τους, ενώ οι ναυτικοί, συχνά από χώρες του παγκόσμιου νότου, αντιμετωπίζουν τον άμεσο κίνδυνο επιθέσεων και ναυτικών ατυχημάτων.

Μπορούν τα δεδομένα δορυφόρων να αποκαλύψουν την πραγματική κίνηση;

Οι δορυφορικές εικόνες ραντάρ, όπως του Sentinel-1, μπορούν να καταγράψουν πλοία τη νύχτα ή μέσα από τα σύννεφα, συμπεριλαμβανομένων των πλοίων που έχουν κλείσει τους πομπούς τους. Ωστόσο, δεν μπορούν να ταυτοποιήσουν με βεβαιότητα τα συγκεκριμένα πλοία, δίνοντας μόνο μια εκτίμηση του μεγέθους τους.