Ρωσία και Ταλιμπάν: Το νέο ιμπεριαλιστικό παζάρι στην Ασία

Η γεωπολιτική τραγωδία και το προσφυγικό δράμα

Σαν σε αρχαία τραγωδία όπου οι ισχυροί παίζουν με τις μοίρες των θνητών, οι μεγάλες δυνάμεις αναδιαμορφώνουν τον χάρτη της Κεντρικής Ασίας. Η ρωσική προσέγγιση με τους Ταλιμπάν δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια κυνική κίνηση στο σκακιστικό των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων. Εκεί που οι λαοί υποφέρουν, οι ηγέτες υπογράφουν συμφωνίες κάτω από τον ήχο των σιωπηλών θυμάτων.

Η κυνική συμμαχία Μόσχας και Ταλιμπάν

Τον περασμένο Μάη, κοντά στη Μόσχα, ο υπουργός Άμυνας των Ταλιμπάν, Μοχάμαντ Γιακούμπ, έβαλε την υπογραφή του σε συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με τη Ρωσία. Δύο μέρες μετά, επέστρεψε στην Καμπούλ και έστειλε το μήνυμα. Κανένας γείτονας δεν θα πλήττει αφγανικό έδαφος χωρίς συνέπειες. Το βλέμμα ήταν ξεκάθαρα στραμμένο στο Ισλαμαμπάντ.

Η υποκρισία της Μόσχας φτάνει στα ύψη. Από τη μία, ο διευθυντής της ρωσικής FSB, Αλεξάντερ Μπόρτνικοφ, προειδοποιεί ότι το Ισλαμικό Κράτος στρατολογεί ενεργά μετανάστες εργαζομένους στη Ρωσία. Από την άλλη, η Μόσχα κατηγορεί τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες ότι στηρίζουν τζιχαντιστές, χωρίς φυσικά να παρουσιάζει ίχνος αποδείξεων. Είναι η παλιά ρωσική αφήγεια που ρίχνει το φταίξιμο στη Δύση για την αστάθεια στα σύνορά της. Παράλληλα, ο Σεργκέι Σοϊγκού υπογράφει τη συμφωνία στρατιωτικοτεχνικής συνεργασίας. Η Ρωσία αναγνωρίζει τους Ταλιμπάν ως νόμιμη κυβέρνηση από τον Ιούλιο του 2025, διώχνοντας κάθε έννοια δημοκρατικής νομιμότητας. Όπως δήλωσε ο Ζαμίρ Καμπούλοφ, η συμφωνία αφορά επισκευές παλιού εξοπλισμού, αν και η πραγματικότητα κρύβει εκπαίδευση και ανταλλακτικά.

Το Πακιστάν χάνει το στρατηγικό βάθος

Για δεκαετίες, το πακιστανικό στρατιωτικό κατεστημένο έπαιζε το παιχνίδι του λεγόμενου στρατηγικού βάθους. Χρησιμοποιούσε ένοπλες ομάδες στο Αφγανιστάν για να κρατάει επιρροή. Σήμερα, αυτό το οικοδόμημα γυρίζει μπούμερανγκ. Οι σχέσεις έχουν διαλυθεί σε βαθμό που βλέπουμε αεροπορικές επιδρομές και συνοριακές συγκρούσεις. Η Καμπούλ κατηγορεί το Ισλαμαμπάντ για παραβιάσεις εδαφικής κυριαρχίας, ενώ το Πακιστάν κατηγορεί τους Ταλιμπάν ότι προστατεύουν την Τεχρίκ-ι-Ταλιμπάν Πακιστάν. Τα σύνορα που ήταν κάποτε εργαλείο κυριαρχίας έγιναν πηγή αστάθειας για τον ίδιο τον καταπιεστή.

Η οικονομική απόδραση και το δράμα των μεταναστών

Η επιρροή του Πακιστάν φθίνει και οικονομικά. Η Παγκόσμια Τράπεζα δείχνει ότι οι αφγανικές εξαγωγές προς το Πακιστάν έπεσαν από 54% το 2023 σε 45% το 2024. Η Ινδία, μέσω του ιρανικού λιμανιού Τσαμπαχάρ, προσπερνάει το Πακιστάν, ενώ το εμπόριο με το Ουζμπεκιστάν αυξάνεται. Το Ισλαμαμπάντ χάνει τα οικονομικά του όπλα.

Μα ποιός αναρωτιέται για τους λαούς όταν στήνονται οι αυτοκρατορίες; Τα Ηνωμένα Έθνη μιλούν για τρία τέταρτα του αφγανικού πληθυσμού που αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες. Εκατομμύρια αντιμετωπίζουν την πείνα. Ταυτόχρονα, το δράμα κορυφώνεται με τις μαζικές επιστροφές και απελάσεις Αφγανών από το Ιράν και το Πακιστάν. Πρόσφυγες, άνθρωποι της εργατιάς, διώχνονται βίαια, αυξάνοντας την πίεση σε μια οικονομία σε κατάρρευση. Οι οργανισμοί προειδοποιούν ότι η ανεργία και ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι το καλύτερο έδαφος για την ακροδεξιά και τον εξτρεμισμό. Όταν οι κοινωνίες εγκαταλείπονται στο έλεος της ανέχειας, η ριζοσπαστικοποίηση είναι το προϊόν της απελπισίας τους.

Κίνα και Κεντρική Ασία: Η νέα τάξη

Η Κίνα βλέπει με τρόμο την ασφάλεια στο Πακιστάν να καταρρέει. Με δεκάδες δισεκατομμύρια στον Οικονομικό Διάδρομο, το Πεκίνο δεν ανέχεται άλλο την αδυναμία του Ισλαμαμπάντ να προστατεύσει τους πολίτες της. Έτσι, όπως και η Ρωσία, η Κίνα στρέφεται απευθείας στην Καμπούλ και την Κεντρική Ασία.

Οι χώρες της Κεντρικής Ασίας καλύπτουν πλέον το κενό. Ενισχύουν το εμπόριο και παρέχουν ενέργεια στο Αφγανιστάν. Η σταθερότητα αναζητείται πια στον βορρά και όχι στα ανατολικά. Είναι μια νέα αναδιάταξη ισορροπιών. Οι ιμπεριαλιστικές αυλές αλλάζουν, όμως για τους καταπιεσμένους λαούς η μάχη για επιβίωση και δικαιοσύνη παραμένει η ίδια. Ενάντια στα αφεντικά των πολέμων και των κυρώσεων, η αλληλεγγύη των από κάτω είναι το μόνο μας ανάχωμα.