Πούτιν: Ο θάνατος Χαμενεΐ αναβιώνει το φάντασμα Καντάφι

Η εξόντωση του Ιρανού Ανώτατου Ηγέτη επαναφέρει στη μνήμη του Ρώσου προέδρου τη βάρβαρη δολοφονία του Λίβυου δικτάτορα το 2011 και εντείνει τους φόβους του για το δικό του μέλλον.

Όταν ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Βλαντιμίρ Πούτιν πώς θα αντιδρούσε αν ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν σκοτωνόταν σε επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ο Ρώσος πρόεδρος είχε απαντήσει: "Δεν θέλω καν να το συζητήσω".

Εννέα μήνες αργότερα, μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σε στοχευμένο πλήγμα, ο Πούτιν δεν είχε άλλη επιλογή από το να πάρει θέση. Σε σύντομη δήλωση καταδίκασε τη δολοφονία ως "φόνο που διαπράχθηκε με κυνική παραβίαση κάθε κανόνα της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου".

Το τραύμα του Καντάφι

Στους ρωσικούς κύκλους, ο θάνατος του Χαμενεΐ προκάλεσε συγκρίσεις με την πτώση του Μουαμάρ Καντάφι. Τα πλάνα από κινητό που έδειχναν τον Λίβυο δικτάτορα να ξυλοκοπείται μέχρι θανάτου μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ το 2011, είχαν εξοργίσει τον Πούτιν.

"Έδειξαν σε όλο τον κόσμο πώς τον σκότωσαν, βουτηγμένο στο αίμα. Αυτό είναι δημοκρατία;" είχε δηλώσει εμφανώς οργισμένος σε τηλεοπτική συνέντευξη τύπου.

Ο θάνατος του Καντάφι αποτέλεσε σημείο καμπής στη ρωσική πολιτική. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη επέτρεψαν την τόσο βάναυση ανατροπή ενός παγκόσμιου ηγέτη θεωρήθηκε από τον πρώην πράκτορα της KGB ως "το αποκορύφωμα της προδοσίας".

Η παράνοια εντείνεται

Με την πάροδο των ετών, ο Πούτιν βυθίστηκε σε όλο και μεγαλύτερη απομόνωση. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ξένοι επίσημοι και Ρώσοι αξιωματούχοι ήταν υποχρεωμένοι να παραμένουν σε απόσταση αρκετών μέτρων. Ο εκλιπών Αλεξέι Ναβάλνι τον είχε αποκαλέσει "ο παππούς στο καταφύγιο".

Η ανατροπή δύο συμμάχων της Ρωσίας σε σύντομο χρονικό διάστημα ώθησε προσκείμενους στο Κρεμλίνο σχολιαστές να σπάσουν έναν άγραφο κανόνα: να αποφεύγουν την ανοιχτή κριτική προς τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ έγραψε ότι η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν αποκάλυψε το "πραγματικό πρόσωπο" του Τραμπ. Ο προπαγανδιστής Βλαντιμίρ Σολόβιοφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι συμπεριφέρονται "σαν αρπακτικό".

Πραγματισμός και φόβος

Παρά τη ρητορική, το Κρεμλίνο υιοθέτησε διπλωματικό τόνο. Ο εκπρόσωπός του Ντμίτρι Πεσκόφ εξέφρασε "βαθιά απογοήτευση" αλλά πρόσθεσε: "Πάνω απ' όλα, εμπιστευόμαστε μόνο τους εαυτούς μας".

Το μήνυμα ήταν σαφές: Ο Πούτιν δεν θα επιτρέψει στα συναισθήματά του για το Ιράν να σταθούν εμπόδιο στους στόχους του στην Ουκρανία. Για τη Μόσχα, η κρίση στο Ιράν έχει οφέλη: υψηλότερες τιμές πετρελαίου και μια Ουάσιγκτον που δεν έχει χρόνο για την Ουκρανία.

Ωστόσο, τα πυρηνικά όπλα δεν προσφέρουν προστασία από εσωτερικές απειλές. Αν η πτώση συμμαχικών ηγετών εντείνει τους φόβους του Πούτιν, αυτοί πιθανότατα επικεντρώνονται στις ίντριγκες μέσα στο ίδιο του το παλάτι.

Ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει καλά ότι οι δικτάτορες που συγκεντρώνουν τόση δύναμη, τείνουν να εγκαταλείπουν την εξουσία με έναν από δύο τρόπους: "Είτε με χειροπέδες είτε μέσα σε ένα φέρετρο".