Ουκρανία-ΕΕ: Το παρασκήνιο της πτώσης του ουγγρικού βέτο
Στο αμφιθέατρο των Βρυξελλών, οι πρεσβευτές βρίσκονταν σε μια δοκιμασία δώδεκα συνεχόμενων ωρών. Η ατζέντα ήταν βαρύτερη από το βάρος των ιμάντων ενός ρωμαϊκού τέθριππου. Ανταγωνιστικότητα, άμυνα, μετανάστευση, κλιματική κρίση, Μέση Ανατολή. Όταν η κούραση άρχισε να θολώνει τις κρίσεις, ήρθε η στιγμή της αλήτειας. Η Κύπρος, η χώρα που κρατάει σήμερα το τιμόνι της εκ περιτροπής προεδρίας, έλαβε το σήμα που περίμενε. Η Ουγγαρία ήταν έτοιμη να άρει το αμφιλεγόμενο βέτο της στην προσχώρηση της Ουκρανίας.
Η σιωπή που έσπασε δύο χρόνια παράλυσης
Για δύο χρόνια, το βέτο του Βίκτορ Όρμπαν στεκόταν σαν τείχος απέναντι στην ευρωπαϊκή προοπτική του Κιέβου. Πολωνία και Δανία είχαν αποτύχει παταγωδώς. Η Κύπρος, όμως, είχε ένα πλεονέκτημα. Οι εκλογές της 12ης Απριλίου στην Ουγγαρία έστειλαν τον αρχιτέκτονα του βέτο στο περιθώριο και έφεραν στην εξουσία τον Πέτερ Μάγιαρ. Η αλλαγή φύσης στο Βουδαπέστη πυροδότησε μυστικές διαβουλεύσεις κεκλεισμένων των θυρών. Όταν ο Κύπριος πρεσβευτής ρώτησε αν υπάρχει κάποια αντίρρηση, η σιωπή ήταν η απάντηση. Μια σιωπή που σήμανε το τέλος μιας ευρωπαϊκής οδύσσειας παράλυσης και απογοήτευσης. Το πρώτο πακέτο διαπραγματεύσεων, αυτό των θεμελιωδών ζητημάτων, ανοίγει επίσημα στις 15 Ιουνίου.
Το τραύμα του Τριανόν και η κληρονομιά του εθνικισμού
Πίσω από αυτό το βέτο κρυβόταν ένα βαθύ ιστορικό τραύμα. Η Συνθήκη του Τριανόν το 1920 στέρησε από την Ουγγαρία τα δύο τρίτα της επικράτειάς της και πάνω από τρία εκατομμύρια ούγγρους. Η τραγωδία της ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπαθία τροφοδοτούσε τον εθνικισμό και από τις δύο πλευρές. Ο Όρμπαν το εκμεταλλευόταν ως όπλο πολιτικής επιβίωσης. Η Ουκρανία, προσπαθώντας να χτίσει την εθνική της ταυτότητα μετά την ρωσική επιδρομή, έθεσε την ουκρανική γλώσσα στην κορυφή, προκαλώντας οργή στη Βουδαπέστη. Τώρα, κάτι άλλαξε. Οι νέες διαβουλεύσεις έφεραν έναν αναγκαίο συμβιβασμό. Η Ουκρανία τροποποίησε τους νόμους της για να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά κριτήρια, προσφέροντας ανακούφιση στις μειονότητες, αν και η ουκρανική παρέμεινε υποχρεωτική στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
16,4 δισεκατομμύρια: Το αίμα της συναλλαγής
Εδώ φτάνουμε στην ουσία της ευρωπαϊκής υποκρισίας. Στις 29 Μαΐου, ο Μάγιαρ συναντά την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αποδεσμεύονται 16,4 δισεκατομμύρια ευρώ από ταμεία ανάκαμψης και διαρθρωτικά ταμεία, τα οποία ήταν παγωμένα λόγω της δημοκρατικής οπισθοδρόμησης της ουγγρικής δεξιάς. Και ενώ οι ίδιοι αρνούνται τη σύνδεση, η αλήθεια είναι καταφανής. Η Ευρώπη των ελίτη κάνει παζάρια με τα δικαιώματα των λαών. Δίνει δισεκατομμύρια σε μια χώρα που ακόμα σέρνεται από την οπισθοδρόμηση, μόνο και μόνο για να εξυπηρετήσει τη γεωπολιτική της ατζέντα ενάντια στη Ρωσία. Αυτό είναι το πρόσωπο μιας ΕΕ που επιβάλλει σκληρή λιτότητα στους λαούς του Νότου, αλλά ανοίγει τις στρόφιγγες των χρημάτων όταν πρόκειται για τα γεωπολιτικά της παιχνίδια.
Τα δικαιώματα των μειονοτήτων ως νόμισμα
Ο Μάγιαρ πέταξε στο Βερολίνο και στο Παρίσι, συναντώντας Φρίντριχ Μερτς και Εμανουέλ Μακρόν. Επέστρεψε με τη δική του νίκη, δίνοντας την προσωπική του έγκριση. Η συμφωνία, που δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρως, δίνει στην ουγγρική μειονότητα δικαιώματα που φτάνουν μέχρι το καθεστώς μειονοτικού σχολείου και τη χρήση της γλώσσας στη δημόσια διοίκηση σε περιοχές με πάνω από 10%. Το πιο καίριο, όμως, είναι ότι αφήνει τους Ρώσους εκτός. Η δικαιοσύνη για τις μειονότητες δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι κράτησαν προσεκτική στάση, ευχαριστώντας την Κύπρο αλλά αποφεύγοντας τα εγκώμια για τη Βουδαπέστη.
Το βέτο έπεσε και οι διπλωμάτες αναπνέουν. Όμως, πίσω από αυτή τη νίκη κρύβεται η παλιά, γνωστή πραγματικότητα. Μια Ευρώπη που πουλάει τα πάντα για την εξυπηρέτηση της γεωπολιτικής της. Οι μειονότητες χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο πίεσης και τα δισεκατομμύρια των πολιτών δαπανήθηκαν για να σπάσει ένα αδιέξοδο. Η αντίσταση απέναντι σε αυτή την ευρωπαϊκή αυτονόμηση των ελίτη είναι ο μόνος δρόμος για μια πραγματική κοινωνική δημοκρατία.