Κούσρα: Η πολιορκία που ξεσκεπάζει το σχέδιο των εποίκων στη Δυτική Όχθη

Στο χωριό Κούσρα της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, Παλαιστίνιες οικογένειες παραμένουν εγκλωβισμένες στα σπίτια τους εδώ και μέρες, θύματα μιας πολιορκίας που δεν είναι τυχαία. Η βία των εποίκων δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά η αιχμή του δόρατος ενός ευρύτερου πολιτικού σχεδίου για την εδραίωση της ισραηλινής κυριαρχίας και τη ματαίωση κάθε προοπτικής για παλαιστινιακό κράτος.

Τι συμβαίνει στο χωριό Κούσρα;

Από την Κυριακή 9 Αυγούστου, Ισραηλινοί έποικοι έχουν αποκλείσει παλαιστινιακές οικογένειες μέσα στα σπίτια τους, διακόπτοντας την παροχή νερού, ρεύματος και τροφίμων. Οι επιθέσεις περιλαμβάνουν ρίψη πέτρων, γκρέμισμα τοίχων και γενικές υλικές φθορές. Ακόμη χειρότερα, επιτέθηκαν σε συνεργείο που επιχείρησε να επαναφέρει την ηλεκτροδότηση στα πολιορκημένα σπίτια.

Την Τετάρτη 12 Αυγούστου, ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας φέρεται να αποχώρησαν από το φυλάκιο εποίκων έπειτα από συγκρούσεις με εξτρεμιστές. Ο ισραηλινός στρατός χαρακτήρισε την κατάληψη παράνομη, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει απομακρύνει τους εποίκους, ενώ δημοσιογράφοι εμποδίστηκαν να προσεγγίσουν την περιοχή.

Γιατί η διεθνής καταδίκη δεν αρκεί;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που χρηματοδοτούν το Ισραήλ με δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια, εξέδωσαν μια ασυνήθιστη ανακοίνωση καταδίκης. Ο Αμερικανός πρέσβης Μάικ Χάκαμπι χαρακτήρισε τους εποίκους «τρομοκράτες», ενώ ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ τους απέρριψε ως «παιδιά των λόφων». Η καταδίκη αυτή, ωστόσο, έρχεται ενδεχομένως επειδή ένας από τους ιδιοκτήτες των κατοικιών είναι Παλαιστίνιος Αμερικανός που ζει στο Οχάιο. Δεν αλλάζει όμως την ουσία: οι έποικοι αποτελούν την αιχμή του δόρατος ενός κινήματος που υποστηρίζεται από διαδοχικές ισραηλινές κυβερνήσεις και ενισχύθηκε σημαντικά υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Οι αριθμοί που αποκαλύπτουν την κατοχή

Το Ισραήλ κατέλαβε τη Δυτική Όχθη, τη Γάζα και την Ανατολική Ιερουσαλήμ στον πόλεμο του 1967. Έκτοτε, έχει κατασκευάσει σχεδόν 150 οικισμούς με περισσότερους από 500.000 Εβραίους εποίκους. Πολλοί οικισμοί μοιάζουν με πλήρως ανεπτυγμένα προάστια, με πολυκατοικίες, εμπορικά κέντρα και βιομηχανικές ζώνες. Ριζοσπάστες έποικοι έχουν δημιουργήσει εκατοντάδες ανεπίσημους οικισμούς, απολαμβάνοντας την προστασία του ισραηλινού στρατού.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου, η πιο εθνικιστική στην ιστορία του Ισραήλ, καυχιέται για την ίδρυση πάνω από 100 νέων οικισμών. Την Πέμπτη, ενώ ο στρατός αναπτυσσόταν στην Κούσρα, μέλη του υπουργικού συμβουλίου γιόρτασαν την ανακατασκευή ενός οικισμού που είχε διαλυθεί το 2005 στο πλαίσιο της αποχώρησης από τη Γάζα.

Δύο μέτρα και δύο σταθμά: Η νομική διάκριση

Οι περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι στη Δυτική Όχθη ζουν υπό ισραηλινή στρατιωτική διακυβέρνηση. Όσοι είναι ύποπτοι για ένοπλη δραστηριότητα μπορούν να κρατηθούν χωρίς κατηγορίες για μήνες ή χρόνια, υπό το καθεστώς της λεγόμενης διοικητικής κράτησης. Οι έποικοι, αντίθετα, είναι Ισραηλινοί πολίτες και υπάγονται στην ισραηλινή αστυνομία και τα πολιτικά δικαστήρια.

Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε το 2024 ότι οι Ισραηλινοί δεν θα υπόκεινται πλέον σε διοικητική κράτηση. Την Παρασκευή, ανακοίνωσε σχέδια για πλήρη μεταφορά της επιβολής του νόμου μεταξύ των εποίκων στην ισραηλινή αστυνομία. Ο ρόλος του στρατού, όπως είπε, «είναι να καταπολεμά την παλαιστινιακή τρομοκρατία», όχι να «κυνηγά τα παιδιά των λόφων». Αυτό εδραιώνει το status quo των ξεχωριστών νομικών συστημάτων, κάτι που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν απαρτχάιντ.

Ποιος προστατεύει τους εποίκους;

Η ισραηλινή αστυνομία εποπτεύεται από τον υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβίρ, ο ίδιος σκληροπυρηνικός έποικος με οκτώ καταδίκες, που περιλαμβάνουν υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης. Ο στρατός δηλώνει ότι οι ενέργειες των εποίκων στην Κούσρα είναι «παράνομες και απαράδεκτες», αλλά οργανώσεις δικαιωμάτων υποστηρίζουν ότι συχνά κάνει τα στραβά μάτια.

Η ισραηλινή οργάνωση Yesh Din αναφέρει ότι περίπου το 94% των ερευνών για τη βία των εποίκων από το 2005 έχει περατωθεί χωρίς απαγγελία κατηγοριών, με μόλις το 3% να οδηγεί σε καταδίκες.

Η σιωπή της διεθνούς κοινότητας

Η βία των εποίκων εντάθηκε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η κυβέρνηση Μπάιντεν επέβαλε κυρώσεις σε εποίκους, αλλά αυτές είχαν ελάχιστο αντίκτυπο, καθώς η κοινότητα συσπειρώθηκε. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακάλεσε τις κυρώσεις στην αρχή της δεύτερης θητείας του και διόρισε τον Χάκαμπι, ένθερμο υποστηρικτή των οικισμών, ως πρέσβη.

Η συντριπτική πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας θεωρεί όλους τους οικισμούς παράνομους και εμπόδιο στην ειρήνη. Όμως, τα λόγια δεν αρκούν όταν τα όπλα και τα χρήματα συνεχίζουν να ρέουν προς το Ισραήλ.

Η υποκρισία της ισραηλινής αντιπολίτευσης

Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου επικρίνουν το «χάος» στη Δυτική Όχθη, αλλά οι περισσότεροι υποστηρίζουν την επέκταση των οικισμών. Ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην στρατηγός και βασικός αντίπαλος, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι υπονομεύει τους στρατιωτικούς διοικητές «απέναντι στην αναρχία και τη βίαιη παρανομία μιας ακραίας μειοψηφίας». Ωστόσο, έχει δηλώσει ότι «δεν έχει μιλήσει ποτέ για παλαιστινιακό κράτος».

Ο Ναφτάλι Μπένετ, ένθερμος υποστηρικτής των οικισμών, καταδίκασε τη βία ως «τρομοκρατία», αλλά πρόσθεσε: «Ακριβώς ως άνθρωπος που πιστεύει στο δικαίωμά μας στη γη, πρέπει να ξεριζώσουμε τη βία από τις δικές μας τάξεις, όχι να περιμένουμε από τους Αμερικανούς να μας πουν να το κάνουμε». Η υποκρισία είναι διάφανη: όταν ήταν πρωθυπουργός, η κυβέρνησή του ενέκρινε χιλιάδες επιπλέον κατοικίες εποίκων.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον;

Η πολιορκία της Κούσρα δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι ένα σύμπτωμα μιας συστημικής βίας που στηρίζεται από το κράτος, τη νομοθεσία και τη διεθνή ανοχή. Ο Νετανιάχου, εξαρτώμενος από την υποστήριξη των εποίκων για να διατηρήσει τη θέση του στις εκλογές του Οκτωβρίου, δεν έχει κανένα κίνητρο να σταματήσει την επέκταση. Οι Παλαιστίνιοι πληρώνουν το τίμημα, ενώ ο κόσμος παρακολουθεί.

Η ιστορία θα κρίνει αυτούς που επέλεξαν τη σιωπή. Αλλά η ιστορία διδάσκει επίσης ότι η αντίσταση στην αδικία είναι ο μόνος δρόμος προς την ελευθερία. Οι λαοί που υποτάσσονται χωρίς αγώνα, χάνουν όχι μόνο τη γη τους, αλλά και την αξιοπρέπειά τους.

Συχνές ερωτήσεις για τη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη

Τι είναι οι ανεπίσημοι οικισμοί (outposts);

Είναι οικισμοί που δημιουργούνται από ριζοσπάστες εποίκους χωρίς κυβερνητική έγκριση, αλλά συχνά απολαμβάνουν την προστασία του ισραηλινού στρατού και άλλων δημόσιων υπηρεσιών.

Γιατί οι κυρώσεις των ΗΠΑ δεν είχαν αποτέλεσμα;

Οι κυρώσεις είχαν ελάχιστο αντίκτυπο γιατί η κοινότητα των εποίκων συσπειρώθηκε γύρω από όσους στοχοποιήθηκαν, ενώ ο Τραμπ τις ανακάλεσε στην αρχή της δεύτερης θητείας του.

Τι είναι η διοικητική κράτηση;

Είναι ένα καθεστώς που επιτρέπει την κράτηση χωρίς απαγγελία κατηγοριών για μήνες ή χρόνια. Εφαρμόζεται κυρίως σε Παλαιστίνιους, ενώ οι έποικοι εξαιρούνται πλέον από αυτήν.

Γιατί η διεθνής κοινότητα δεν παρεμβαίνει;

Παρά τις καταδίκες, οι περισσότερες χώρες, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, συνεχίζουν να στηρίζουν το Ισραήλ οικονομικά και διπλωματικά, καθιστώντας την παρέμβαση ουσιαστικά ανενεργή.