Η έκρηξη στην Πλάκα δεν ήταν ένα μεμονωμένο ατύχημα. Ήταν το σύμπτωμα μιας βαθιάς πολιτικής αποτυχίας: η Πολιτεία έχει παραδώσει την ασφάλεια των πολιτών στο έλεος της «ατομικής ευθύνης», ενώ οι έλεγχοι που προβλέπονται στα χαρτιά παραμένουν ανεφάρμοστοι. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με ερώτηση που κατέθεσε στη Βουλή με πρωτοβουλία του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου Χρήστου Γιαννούλη, φέρνει στο προσκήνιο το «σοβαρό κενό» στους προληπτικούς ελέγχους των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου, στην πυρασφάλεια και στη στατική επάρκεια των κτιρίων, ιδιαίτερα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας.
Γιατί οι υποχρεωτικοί έλεγχοι παραμένουν στα χαρτιά;
Η νομοθεσία ορίζει ότι οι καυστήρες φυσικού αερίου πρέπει να ελέγχονται κάθε χρόνο και οι σωληνώσεις κάθε τέσσερα χρόνια από πιστοποιημένους εγκαταστάτες. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ΣΥΡΙΖΑ, τα πιστοποιητικά ελέγχου δεν καταχωρίζονται σε καμία επίσημη βάση δεδομένων. Χωρίς ειδικό μητρώο, η υποχρεωτικότητα των ελέγχων αποδεικνύεται εντελώς θεωρητική.
Η Κουμουνδούρου υπογραμμίζει με νόημα: «Οι υποχρεωτικοί έλεγχοι δεν αρκεί να προβλέπονται στα χαρτιά. Χρειάζεται ειδικό μητρώο όπου θα καταχωρίζονται τα πιστοποιητικά ελέγχου των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου και πραγματικός μηχανισμός εποπτείας».
Η κατάργηση των προληπτικών ελέγχων: από το ΠΕΡΠΑ στο κενό
Υπήρξε μια εποχή που το κράτος είχε τη δύναμη και τη βούληση να ελέγχει. Το Πρόγραμμα Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος Αθήνας (ΠΕΡΠΑ) υποχρέωνε τους τεχνικούς να εκδίδουν Φύλλο Ελέγχου Καύσης, με πρόστιμα για όσους δεν συμμορφώνονταν. Σήμερα, αυτοί οι έλεγχοι έχουν πρακτικά καταργηθεί, θύματα της έλλειψης προσωπικού και της πολιτικής βούλησης. Το αποτέλεσμα; Όλα εναπόκεινται στην καλή θέληση του κάθε ιδιοκτήτη.
Airbnb και serviced apartments: η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση της ασφάλειας
Η τουριστική έκρηξη των τελευταίων ετών έφερε μια άνευ προηγουμένου μετατροπή κατοικιών σε Airbnb και serviced apartments στο κέντρο της Αθήνας. Μόνο στην Πλάκα έχουν καταμετρηθεί πάνω από 200 τέτοιοι χώροι. Οι περιορισμοί για νέα ξενοδοχεία, που ίσχυαν από το 1982, καταργήθηκαν στην πράξη, χωρίς να αντικατασταθούν από ένα σύστημα ελέγχου των κατασκευών και των κρίσιμων δικτύων.
Όπως τονίζει ο ΣΥΡΙΖΑ, «η εκρηκτική ανάπτυξη των Airbnb και serviced apartments πρέπει να συνοδεύεται από κανόνες ασφάλειας και ουσιαστικούς ελέγχους, ιδιαίτερα σε παλιά κτίρια που έχουν υποστεί εκτεταμένες ανακαινίσεις ή αλλαγές χρήσης».
Πυρασφάλεια: ένα αίτημα που εκκρεμεί από το 2010
Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) έχει επανειλημμένα επισημάνει την έλλειψη πυροσβεστικών κρουνών στην Πλάκα, μια περιοχή με δύσκολη πρόσβαση για τα πυροσβεστικά οχήματα. Το αίτημα για πυκνότερο δίκτυο κρουνών εκκρεμεί από το 2010, όταν ξέσπασε φωτιά στο κτίριο του τότε ΣΔΟΕ στη λεωφόρο Αμαλίας. Κατά την πρόσφατη έκρηξη, τα πυροσβεστικά οχήματα έπαιρναν νερό από έναν μόνο κρουνό στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, ενώ υπάρχουν κρουνοί με κατεστραμμένα καπάκια που παραμένουν σε αυτή την κατάσταση.
Στατική επάρκεια: όταν η ανακαίνιση γίνεται επικίνδυνη
Οι ριζικές ανακαινίσεις χωρίς στατική μελέτη, η καθαίρεση τοίχων, η προσθήκη βαριών υλικών και οι συχνές βλάβες στα υδραυλικά από τη συνεχή εναλλαγή ενοίκων υπονομεύουν τη στατική επάρκεια των κτιρίων, ειδικά σε παλιές οικοδομές των δεκαετιών του '60, '70 και '80. Η υγρασία που εισχωρεί στο σκυρόδεμα διαβρώνει τον οπλισμό, μειώνοντας δραματικά την αντοχή του φέροντα οργανισμού. Ένα διαμέρισμα που νοικιάζεται ως Airbnb φιλοξενεί συχνά περισσότερα άτομα από μια οικογένεια, αυξάνοντας τα κινητά φορτία στις πλάκες.
Τι ζητά ο ΣΥΡΙΖΑ από την κυβέρνηση;
Η ερώτηση του ΣΥΡΙΖΑ προς τους υπουργούς Υποδομών και Μεταφορών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας θέτει τέσσερα κρίσιμα ερωτήματα:
- Προβλέπεται η δημιουργία ειδικού μητρώου για την καταχώριση των πιστοποιητικών ελέγχου των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου;
- Γίνονται προληπτικοί έλεγχοι για να διαπιστωθεί αν τηρήθηκαν οι υποχρεώσεις, από ποια κλιμάκια και σε ποια κτίρια;
- Προτίθεται η κυβέρνηση να δημιουργήσει πυκνότερο δίκτυο πυροσβεστικών κρουνών και να αποκαταστήσει τους κατεστραμμένους στο κέντρο της Αθήνας;
- Υπάρχει πρόβλεψη στατικού ελέγχου για τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης και, αν όχι, προβλέπεται να θεσπιστεί πιστοποιητικό στατικής επάρκειας για τη λειτουργία τους;
Η ασφάλεια κατοίκων και επισκεπτών, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ερώτηση, «δεν μπορεί να επαφίεται στην ατομική ευθύνη». Απαιτούνται προληπτικοί έλεγχοι φυσικού αερίου, πυρασφάλειας και στατικής επάρκειας, με σαφείς αρμοδιότητες και δυνατότητα πραγματικού ελέγχου από την Πολιτεία.
Το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, με τα 2.500 χρόνια συνεχούς αστικής ιστορίας, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο ανεξέλεγκτης κερδοφορίας. Ο κορεσμός των παλαιών δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης, φυσικού αερίου και ηλεκτροδότησης αυξάνει τον κίνδυνο βλαβών και ατυχημάτων. Η Πολιτεία οφείλει να παρέμβει άμεσα, όχι με λόγια, αλλά με πράξεις. Οι πολίτες δεν έχουν ανάγκη από διαβεβαιώσεις. Έχουν ανάγκη από ένα κράτος που θα τους προστατεύει.
Συχνές ερωτήσεις για την ασφάλεια των κτιρίων στην Αθήνα
Ποιοι έλεγχοι είναι υποχρεωτικοί για το φυσικό αέριο;
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, οι καυστήρες πρέπει να ελέγχονται κάθε χρόνο και οι σωληνώσεις κάθε τέσσερα χρόνια από πιστοποιημένο εγκαταστάτη.
Γιατί οι έλεγχοι δεν εφαρμόζονται στην πράξη;
Δεν υπάρχει κεντρικό μητρώο καταχώρισης των πιστοποιητικών ελέγχου, με αποτέλεσμα η Πολιτεία να μην μπορεί να διαπιστώσει αν τηρούνται οι υποχρεώσεις.
Τι κινδύνους εγκυμονεί η έλλειψη στατικού ελέγχου στα Airbnb;
Οι αυθαίρετες ανακαινίσεις και η αυξημένη χρήση μπορούν να βλάψουν τη στατική επάρκεια του κτιρίου, θέτοντας σε κίνδυνο τους ενοίκους και τους γείτονες.