Η κρυφή ατζέντα της ΝΔ: Απογύμνωση της Βουλής ή εκσυγχρονισμός;
Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να ανοίξει έναν θεσμικό διάλογο που, όπως λένε οι βουλευτές της, δεν αφορά την κατάργηση της βουλευτικής έδρας όταν κάποιος γίνεται υπουργός. Ωστόσο, η πρόταση για το άρθρο 81Σ κρύβει παγίδες που απειλούν την ίδια την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Η συζήτηση αυτή, που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, φέρνει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί την Ευρώπη: μπορεί ένας υπουργός να παραμένει βουλευτής χωρίς να υπονομεύεται η διάκριση των εξουσιών;
Τι προτείνει η Νέα Δημοκρατία για το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή;
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, όπως παρουσιάστηκε από τον εισηγητή Δημήτρη Καιρίδη, δεν επιβάλλει ένα συγκεκριμένο μοντέλο. Δίνει όμως στον κοινό νομοθέτη τη δυνατότητα, με αυξημένη πλειοψηφία, να καθορίζει τα ασυμβίβαστα του υπουργικού αξιώματος. Ο Παναγής Καππάτος ξεκαθάρισε ότι δεν προτείνεται αυτόματη απομάκρυνση βουλευτή, ούτε προσωρινοί βουλευτές ή μηχανισμοί αντικατάστασης από επιλαχόντες. Αντίθετα, η πρόταση αφορά την ευελιξία στη διακυβέρνηση, όπως είπε ο Γιάννης Κεφαλογιάννης, αναφερόμενος στο βρετανικό μοντέλο.
Ποιοι βουλευτές της ΝΔ εξέφρασαν επιφυλάξεις;
Παρά την ενότητα που προβάλλεται, οι φωνές διαφωνίας δεν έλειψαν. Ο Χαράλαμπος Αθανασίου υποστήριξε ότι το ισχύον Σύνταγμα είναι ήδη επαρκές και ότι η προσθήκη της λέξης «ιδιότητες» δεν είναι αναγκαία. Ο Λευτέρης Κτιστάκης προειδοποίησε ότι η καθιέρωση ασυμβίβαστου υπουργού-βουλευτή θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο διακυβέρνησης, απαιτώντας προσεκτική αξιολόγηση των συνεπειών. Ο Γιώργος Κωτσός, αν και υποστήριξε την πρόταση, παραδέχθηκε ότι η παραίτηση βουλευτή που γίνεται υπουργός δεν υπηρετεί ούτε την κοινοβουλευτική αξιοπιστία ούτε την κυβερνητική αποτελεσματικότητα.
Ποια είναι τα επιχειρήματα υπέρ της αναθεώρησης;
Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, γενικός εισηγητής της ΝΔ, τόνισε ότι η πρόταση αποσκοπεί σε μια «ελεύθερη συζήτηση, κατά συνείδηση, αδέσμευτη και απροϋπόθετη». Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης υποστήριξε ότι η αναθεώρηση δεν αλλάζει ποιος κυβερνά, ούτε την κοινοβουλευτική ευθύνη, αλλά επιχειρεί να απαλλάξει το Σύνταγμα από οργανωτικές δεσμεύσεις που μπορούν να ρυθμιστούν αποτελεσματικότερα με νόμο. Η αυξημένη πλειοψηφία, όπως είπε ο Παναγής Καππάτος, απαιτεί ευρύτερη συναίνεση και περιορίζει συγκυριακές επιλογές.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την κοινοβουλευτική δημοκρατία;
Η πρόταση αυτή, αν και παρουσιάζεται ως εκσυγχρονισμός, εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Η δυνατότητα συμμετοχής εξειδικευμένων προσώπων εκτός κοινοβουλίου στην κυβέρνηση, όπως ανέφερε ο Κωτσός, μπορεί να ενισχύσει την τεχνοκρατία εις βάρος της λαϊκής εκπροσώπησης. Η απογύμνωση της Βουλής από την εξουσία της, μέσω της μεταφοράς αρμοδιοτήτων σε νόμο, απειλεί να μετατρέψει το Κοινοβούλιο σε ένα διακοσμητικό όργανο. Ο Χαράλαμπος Αθανασίου υπενθύμισε ότι το πολίτευμά μας είναι προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία και δεν πρέπει να αλλοιωθεί.
Ποια είναι η θέση της Αριστεράς;
Η συζήτηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει την εκτελεστική εξουσία, αποδυναμώνοντας τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η Αριστερά οφείλει να σταθεί απέναντι σε αυτή την απόπειρα, υπερασπιζόμενη τη λαϊκή κυριαρχία και την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Η πρόταση της ΝΔ, παρά τα λόγια περί ευελιξίας, αποτελεί ένα βήμα προς την ενίσχυση της κυβερνητικής αυθαιρεσίας, με πρόσχημα τον εκσυγχρονισμό. Η ιστορία μας διδάσκει ότι η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια λίγων οδηγεί πάντα σε αυταρχικές λύσεις.
Συμπέρασμα: Μια μάχη για την ψυχή της Δημοκρατίας
Η αναθεώρηση του άρθρου 81Σ δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι μια μάχη για το ποια θα είναι η σχέση μεταξύ Βουλής και κυβέρνησης, μεταξύ λαού και εξουσίας. Η πρόταση της ΝΔ, αν και παρουσιάζεται ως ανοιχτή συζήτηση, κρύβει μια σαφή κατεύθυνση: την αποδυνάμωση του κοινοβουλευτικού ελέγχου και την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας. Ο λαός πρέπει να είναι σε εγρήγορση, γιατί η δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένη. Απαιτεί συνεχή αγώνα και υπεράσπιση.
Φωτογραφία: enikos.gr