Η ΕΕ σπαράσσεται: Ποιοι προστατεύουν τον Νετανιάχου από τις κυρώσεις στους εποικισμούς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε βαθύ διχασμό, καθώς η συζήτηση για την επιβολή κυρώσεων στους παράνομους ισραηλινούς εποικισμούς αναδεικνύει τις αντιθέσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη και την ίδια την Κομισιόν. Την ώρα που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου οδεύει σε εκλογές, οι υπουργοί Εξωτερικών συναντώνται στις Βρυξέλλες για να εξετάσουν μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν ή να απαγορεύσουν το εμπόριο με τις κατεχόμενες περιοχές.

Ποια κράτη-μέλη πιέζουν για δράση;

Ισπανία, Βέλγιο και Ολλανδία ηγούνται της προσπάθειας για αυστηρότερα μέτρα. Ο Βέλγος υπουργός Εξωτερικών κατηγόρησε ανοιχτά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για «ανεπαρκή» δράση, ενώ οι ομόλογοί του από την Ολλανδία και την Ισπανία ζήτησαν πλήρη παύση του εμπορίου με τους παράνομους οικισμούς. Οι τρεις χώρες επιδιώκουν να σχηματίσουν μια πλειοψηφία που θα πιέσει την Κομισιόν να εγκρίνει την απαγόρευση, στο πλαίσιο μιας εμπορικής αναθεώρησης.

Τι προτείνει η Κομισιόν και ποιες είναι οι τρεις επιλογές;

Σύμφωνα με έγγραφο που αποκάλυψε το POLITICO, η Επιτροπή υπέβαλε τρεις επιλογές: δημιουργία συστήματος ειδικής αδειοδότησης εισαγωγών, επιβολή ακόμη υψηλότερων δασμών ή πλήρη απαγόρευση εισαγωγών. Οι ισραηλινοί οικισμοί θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου, όπως και από την ίδια την ΕΕ. Ωστόσο, το Ισραήλ απορρίπτει αυτή τη θέση, χαρακτηρίζοντας τη Δυτική Όχθη «αμφισβητούμενη περιοχή».

Γιατί η Γερμανία και η Τσεχία μπλοκάρουν την πρόοδο;

Η πρόταση της Επιτροπής να αντιμετωπιστούν τα μέτρα ως «εργαλείο εξωτερικής πολιτικής» απαιτεί ομόφωνη έγκριση από όλα τα κράτη-μέλη. Η Γερμανία και η Τσεχία τάσσονται υπέρ αυτής της επιλογής, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να υποστηρίζει την ομοφωνία. Αντίθετα, η νομική υπηρεσία του Συμβουλίου εκτιμά ότι τα μέτρα μπορούν να εγκριθούν με ειδική πλειοψηφία, δηλαδή με τη στήριξη μόλις 15 χωρών που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

Ποια είναι η στάση της Κάγια Κάλας;

Η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι «η κατάσταση με τους παράνομους οικισμούς πρέπει να αντιμετωπιστεί» και τάχθηκε υπέρ της απόφασης της νομικής υπηρεσίας. Συντάσσεται με τη συμμαχία της Ισπανίας, αποκαλύπτοντας ένα βαθύ χάσμα εντός της ίδιας της Επιτροπής.

Πώς η γραφειοκρατία και οι εκλογές καθυστερούν τα μέτρα;

Οι επικριτές της φον ντερ Λάιεν υποστηρίζουν ότι η Γερμανίδα πολιτικός αποφεύγει σκόπιμα να αναλάβει δράση ενόψει των ισραηλινών εκλογών τον Οκτώβριο. Διπλωμάτης δήλωσε στο Euronews ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής «δεν ήταν πειστικά», υπενθυμίζοντας ότι πέρυσι η εκτελεστική εξουσία πρότεινε τη μερική αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ μέσω ειδικής πλειοψηφίας, η οποία δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Η ίδια λογική εφαρμόστηκε για τον σταδιακό περιορισμό των ρωσικών ορυκτών καυσίμων.

Ποια είναι η ιστορική διάσταση της κατοχής;

Το Ισραήλ κατέχει τη Δυτική Όχθη από τον πόλεμο του 1967. Τον Ιούλιο του 2024, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε παράνομη την ισραηλινή κατοχή και κάλεσε τα κράτη να αποτρέπουν εμπορικές ή επενδυτικές σχέσεις που τη διατηρούν. Τον Απρίλιο, η κυβέρνηση Νετανιάχου ενέκρινε 34 νέους οικισμούς, προστιθέμενους στους 68 που είχαν ήδη εγκριθεί. Πάνω από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σήμερα στη Δυτική Όχθη, ανάμεσα σε 2,5 εκατομμύρια Παλαιστινίους.

Τι σημαίνουν οι κυρώσεις για την Παλαιστίνη;

Τον Μάιο, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις οργανώσεις και τρία άτομα για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά Παλαιστινίων. Ωστόσο, οι παραδοσιακές διαφωνίες και η γραφειοκρατία συνεχίζουν να δυσκολεύουν τη διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης. Η πίεση για νέα μέτρα αυξάνεται, αλλά η προστασία του Νετανιάχου από συμμάχους όπως η Γερμανία παραμένει εμπόδιο.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί η ΕΕ δεν έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις στους εποικισμούς;

Η βασική αιτία είναι η απαίτηση ομοφωνίας για μέτρα εξωτερικής πολιτικής, την οποία υποστηρίζουν η Γερμανία και η Τσεχία. Παρά τις νομικές δυνατότητες για ειδική πλειοψηφία, η πολιτική βούληση λείπει.

Ποιο είναι το νομικό καθεστώς των ισραηλινών οικισμών;

Οι οικισμοί θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου και της γνωμοδότησης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2024. Η ΕΕ τους αναγνωρίζει ως παράνομους, αλλά το Ισραήλ τους θεωρεί νόμιμους σε «αμφισβητούμενη περιοχή».

Πώς επηρεάζουν οι εκλογές του Ισραήλ την απόφαση;

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η φον ντερ Λάιεν καθυστερεί τα μέτρα για να μην επηρεάσει τις ισραηλινές εκλογές τον Οκτώβριο, αποφεύγοντας πολιτική αντιπαράθεση.

Φωτογραφία: NEWS 24/7