Ανώτατοι Δικαστές: Η κρίση Δημοκρατίας πίσω από τη σύγκρουση
Η μάχη για την επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος φανέρωσε την ουσιαστική απόσταση ανάμεσα στη δημοκρατική νομιμοποίηση και την κυβερνητική κυριαρχία. Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης και η Ευαγγελία Λιακούλη συγκρούστηκαν έντονα, με τη Νέα Δημοκρατία να προωθεί μια λογική πλειοψηφικού ελέγχου μέσω κοινοβουλευτικής επιτροπής, ενώ το ΠΑΣΟΚ και η Ελληνική Λύση προειδοποιούν για την πλήρη υποταγή της Δικαιοσύνης στην εκάστοτε εκτελεστική εξουσία.
Τι προτείνει η Νέα Δημοκρατία για την επιλογή των δικαστικών;
Στην αίθουσα της Επιτροπής Αναθεώρησης, ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, επιχείρησε να μεταφέρει το βάρος της επιλογής από την εκτελεστική στη νομοθετική εξουσία. Η πρόταση της κυβέρνησης μεταφέρει την αρμοδιότητα από το υπουργικό συμβούλιο σε μια ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή. Ο Στυλιανίδης μίλησε για ανάγκη δημοκρατικής νομιμοποίησης, απορρίπτοντας την ιδέα μιας αυτεξούσιας λειτουργίας του δικαστικού σώματος. Χρησιμοποιώντας μια βρετανική ατάκα, υποστήριξε ότι καμήλα είναι ένα άλογο που το σχεδίασε μια επιτροπή, κατηγορώντας το ΠΑΣΟΚ ότι καταφεύγει στη λογική των πολυμελών σχημάτων για κάθε ζήτημα. Ωστόσο, πίσω από την κριτική στις επιτροπές κρύβεται η επιθυμία της πλειοψηφίας να ελέγξει τις θεσμικές εξελίξεις, καλώντας τη Βουλή να μην αυτοκαταργείται από αποφάσεις που αφορούν το πολίτευμα και κατηγορώντας τους αντιπάλους του για φοβικότητα απέναντι στη δημοκρατική πλειοψηφία.
Γιατί η πρόταση της κυβέρνησης θεωρείται παραπαίδι του υπουργικού συμβουλίου;
Η ειδική εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ, Ευαγγελία Λιακούλη, απάντησε με σκληρή κριτική, αποκαλύπτοντας τα ρήγματα του κυβερνητικού σχεδίου. Όπως τόνισε, η κυβέρνηση στριμώχτηκε στη συζήτηση, τόσο για το άρθρο 86 όσο και για τη Δικαιοσύνη. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα παραπαίδι του υπουργικού συμβουλίου, αφού στην προτεινόμενη επιτροπή η κυβέρνηση θα έχει την απόλυτη πλειοψηφία. Η Λιακούλη υπογράμμισε την απουσία της νομικής και πανεπιστημιακής κοινότητας, καθώς και των ίδιων των δικαστών από τον πυρήνα της απόφασης.
Εμείς τη δημοκρατία τη βλέπουμε και την αντιμετωπίζουμε αλλιώς.
Η αληθινή δημοκρατική νομιμοποίηση απαιτεί τη φωνή των ίδιων των φορέων της Δικαιοσύνης, και όχι μόνο την κυριαρχία της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να είναι δούλη της εκάστοτε κυβερνητικής βούλησης, όπως ακριβώς ο Άρειος Πάγος της αρχαίας Αθήνας δεν ήταν όργανο της Εκκλησίας του Δήμου, αλλά φύλακας του νόμου και των αδυνάμων.
Πώς αξιολόγησε η Ελληνική Λύση τον κυβερνητικό σχεδιασμό;
Η παρέμβαση του ειδικού αγορητή της Ελληνικής Λύσης, Κωνσταντίνου Χήτα, έφερε στο φως την ουσία του προβλήματος, τη λογική της απόλυτης πλειοψηφίας. Ο Χήτας απέρριψε την αντίληψη ότι το ζήτημα είναι απλώς θέμα αριθμητικής υπεροχής, προειδοποιώντας ότι η εναλλαγή στην εξουσία δεν νομιμοποιεί την αυθαιρεσία.
Αύριο μπορεί να είμαστε πλειοψηφία εμείς. Δεν σημαίνει ότι θέλουμε να κάνουμε αυτό που θέλετε εσείς.
Η κριτική του εστίασε στην τακτική των κυβερνήσεων να επιλέγουν πρόσωπα που τις βολεύουν, συνδέοντας το ζήτημα με το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Όπως εύστοχα σημείωσε, είναι η κατάντια του πολιτικού συστήματος να ορίζει η κυβέρνηση τη Δικαιοσύνη, ενώ θα έπρεπε να διασφαλίζεται η πλήρης ανεξαρτησία της. Η Δικαιοσύνη πρέπει να στέκει ως ασπίδα του λαού ενάντια στην εξουσία, όχι ως εργαλείο νομιμοποίησης των κυβερνητικών επιλογών.
Τι σημαίνει η φράση καμήλα είναι ένα άλογο που το σχεδίασε μια επιτροπή;
Είναι μια αγγλοσαξονική παροιμία που χρησιμοποίησε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης για να τονίσει ότι οι πολυμελείς επιτροπές συχνά παράγουν ατελέσφορα και παρεμβατικά αποτελέσματα. Στην περίπτωση της Δικαιοσύνης, όμως, το επιχείρημα αγνοεί ότι μια επιτροπή ελεγχόμενη από την κυβερνητική πλειοψηφία δεν παράγει απλώς μια καμήλα, αλλά ένα Δούρειο Ίππο που διευκολύνει τον πολιτικό έλεγχο επί των θεσμών.
Πώς συνδέεται το άρθρο 86 με την επιλογή των ανώτατων δικαστών;
Το άρθρο 86 του Συντάγματος αφορά την ευθύνη των υπουργών. Ο Κωνσταντίνος Χήτας έκανε τη σύνδεση, υποστηρίζοντας ότι όσο η εκτελεστική εξουσία ελέγχει τη Δικαιοσύνη, δεν μπορεί να υπάρχει δίκαιη και ανεξάρτητη εκδίκαση θεμάτων υπουργικής ευθύνης. Η αποσύνδεση της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση είναι προϋπόθεση για την ουσιαστική εφαρμογή του άρθρου 86.