5 στοιχεία στο σαλόνι που αποκαλύπτουν την αισθητική της κρίσης
Η αισθητική δεν είναι ποτέ αθώα. Αντίθετα, αποτελεί τον καθρέφτη των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών της εποχής μας. Στην Ελλάδα της μνημονιακής ερήμωσης και της διαρκούς λιτότητας, το σπίτι οφείλει να είναι το τελευταίο προπύργιο ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Όμως, η αγορά που παράγει μαζικά και φθηνά, μας πωλεί την ψευδαίσθηση της πολυτέλειας, υποβαθμίζοντας τον χώρο μας και την ίδια μας την ύπαρξη. Πέντε είναι τα στοιχεία εκείνα που αποκαλύπτουν αυτή την αισθητική της κρίσης.
Ο ναός της κατανάλωσης αντί για την κλασική αρμονία
Οι αρχαίοι πρόγονοί μας γνώριζαν ότι η αληθινή ομορφιά κρύβεται στη μέτρηση και την αρμονία, όχι στην ωμή λάμψη του πλούτου. Η σχεδιάστρια Terri Brien κρούει τον σωλήνα για τα υπερβολικά γυαλιστερά διακοσμητικά. Όπως τονίζει, αυτό που κάποτε φαινόταν λαμπερό και πολυτελές, σήμερα μοιάζει φθηνό και μαζικά παραγόμενο. «Όταν χρησιμοποιείται με φειδώ, μια πινελιά λάμψης μπορεί να παραμένει κομψή. Όταν όμως κάθε επιφάνεια γυαλίζει, ο χώρος θυμίζει περισσότερο διακόσμηση εμπορικού κέντρου παρά ένα σπίτι που έχει διαμορφωθεί με προσοχή και προσωπικότητα», δηλώνει χαρακτηριστικά. Το εμπορικό κέντρο, ο ναός του υπερκαταναλωτισμού, δεν έχει καμία θέση στο προπύργιο του πολίτη. Η λάμψη πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ, όχι ως φθηνό υποκατάστατο της αληθινής ποιότητας.
Συνθετικά υποκατάστατα και η απομείωση της αξιοπρέπειας
Οι ψεύτικες γούνινες κουβέρτες αποτελούν άλλο ένα σύμπτωμα της κουλτούρας μας να αποδέχεται το πλαστικό αντί του αυθεντικού. Η Brien τονίζει πως αυτές οι κουβέρτες δείχνουν ιδιαίτερα ξεπερασμένες όταν οι ίνες τους έχουν φθαρεί και έχουν πατικωθεί από τη χρήση. «Αυτό που κάποτε έμοιαζε ζεστό και φιλόξενο, σήμερα δείχνει απλώς φθηνό και κουρασμένο», σημειώνει. Ο λαός δεν αξίζει να τυλίγεται στα φθαρτά απορρίμματα της βιομηχανίας, που παράγει βιαστικά για να πουλήσει σε καταπιεσμένους καταναλωτές. Αντί για το συνθετικό παρασκεύασμα, η πρόταση είναι η επιστροφή στην κλασική μάλλινη ή πλεκτή κουβέρτα. Είναι η επιλογή που σέβεται τον χρήστη, που αντέχει στον χρόνο και δεν εκμεταλλεύεται την ανάγκη μας για ζεστασιά.
Η αισθητική της μισοτελειωμένης λιτότητας
Οι λεγόμενοι «τοίχοι έμφασης», όπου μόνο ένας τοίχος έχει διαφορετικό χρώμα ή επένδυση, είναι μια πρακτική στην οποία πρέπει να αντισταθούμε. Η Jamie Gasparovic, ιδρύτρια του Studio Gaspo, είναι κάθετη. «Δίνει την εντύπωση ότι προσπαθήσατε να εξοικονομήσετε χρήματα και ο χώρος φαίνεται ανολοκλήρωτος και κάπως ερασιτεχνικός», εξηγεί. Αυτή είναι ακριβώς η αισθητική της ευρωπαϊκής λιτότητας. Κόβουμε τα έξοδα στη μέση, αφήνουμε τα πράγματα μισοτελειωμένα, σαν την κοινωνική πολιτική που μας επιβάλλουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί. Η Gasparovic προτείνει την ολοκληρωμένη προσέγγιση και στους τέσσερις τοίχους. Η ολικότητα είναι η μόνη απάντηση στον κοινωνικό και αισθητικό κατακερματισμό.
Χρωματική αναρχία και έλλειψη οράματος
Η απουσία μιας ξεκάθαρης χρωματικής παλέτας δημιουργεί σύγχυση. Η Laura Chiddey, ειδικός στη διακόσμηση της Fabb Furniture, προειδοποιεί ότι τα πολλά χρώματα που δεν συνδυάζονται μπορούν να δημιουργήσουν μια φορτωμένη και δυσάρεστη ατμόσφαιρα, κάτι που τελικά κάνει το σαλόνι να φαίνεται φθηνότερο. Η Nicolene Mausenbaum συμφωνεί, τονίζοντας στο Ideal Home ότι μια περιορισμένη χρωματική παλέτα κάνει έναν χώρο να φαίνεται πιο προσεγμένος και ακριβός. Στον κοινωνικό περίγυρο, η έλλειψη ενός ξεκάθαρου οράματος, η χρωματική αναρχία των αντιφατικών πολιτικών, οδηγεί στον κατακερματισμό. Η επιλογή ουδέτερων και διακριτικών αποχρώσεων είναι η βάση για να αναπτυχθεί η αυθεντική κουλτούρα χωρίς φθηνούς εντυπωσιασμούς.
Οι κουρτίνες που κόβουν την αξιοπρέπεια
Τέλος, οι κουρτίνες δεν είναι απλώς ένα ύφασμα. Είναι το όριο μεταξύ του ιδιωτικού καταφυγίου και της σκληρής πραγματικότητας έξω. Οι κοντές κουρτίνες πρέπει να αποφεύγονται, γιατί κάνουν ολόκληρο το δωμάτιο να δείχνει ανολοκλήρωτο και φθηνό, όπως εξηγεί η Chiddey. Είναι η εικόνα του αποκερματισμένου κοινωνικού κράτους, που κόβεται βίαια από τις ιδιωτικοποιήσεις. Αντίθετα, οι μακριές, πλούσιες κουρτίνες που ακουμπούν ελαφρώς στο δάπεδο προσδίδουν μια επιπλέον αίσθηση πολυτέλειας. Είναι η ανάγκη μας να διεκδικήσουμε την πλήρη αξιοπρέπειά μας, χωρίς περικοπές και εκπτώσεις. Η διαμόρφωση του χώρου μας είναι, τελικά, μια πράξη αντίστασης.