Το στρατόπεδο του πόνου: Μαρτυρίες Ουκρανών αιχμαλώτων για τα βασανιστήρια της Ρωσίας

Σε μια συγκλονιστική κατάθεση ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πρώην Ουκρανοί κρατούμενοι και αξιωματούχοι κατήγγειλαν ότι η Ρωσία εφαρμόζει συστηματικά βασανιστήρια σε αιχμαλώτους πολέμου και αμάχους. Οι μαρτυρίες μιλούν για ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, σεξουαλική κακοποίηση και απομόνωση, ενώ χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν ακόμα στα ρωσικά κέντρα κράτησης. Η Μόσχα απέρριψε τις κατηγορίες ως «εκστρατεία παραπληροφόρησης».

Ποια είναι η κλίμακα των βασανιστηρίων που καταγγέλλουν οι Ουκρανοί;

Ο Κουάν Αλμπέρτο Λέβια Γκαρσία, ένας μαχητής της ουκρανικής πολεμικής μηχανής, περιέγραψε την προσωπική του κόλαση. Για 1.183 ημέρες, οι Ρώσοι δεσμοφύλακες τον υπέβαλαν σε κάθε μορφή βασανιστηρίου. «Οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς που μπορεί να προκαλέσει πόνο ή ταπείνωση σε έναν άνθρωπο, χωρίς τη θέλησή του», είπε στους δημοσιογράφους. «Καθημερινοί ξυλοδαρμοί, ηλεκτροπληξία, υπερβολικές ασκήσεις στο κρύο, σεξουαλική κακοποίηση. Όλα αυτά επιβλήθηκαν σε μένα και στους περισσότερους συντρόφους μου.» Δύο από τους φίλους του ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου σε κέντρα κράτησης στο Ντόνετσκ.

Πώς λειτουργεί το σύστημα κράτησης στη Ρωσία;

Η Τατάρα ακτιβίστρια Λένιγιε Ουμέροβα, που αφέθηκε ελεύθερη σε ανταλλαγή αιχμαλώτων το 2024, περιέγραψε ένα «καρουσέλ δίωξης». Συνελήφθη όταν προσπάθησε να επισκεφθεί τον άρρωστο πατέρα της στην Κριμαία και πέρασε από επτά διαφορετικές εγκαταστάσεις κράτησης. Ο Ολέγκ Γκούσιν, από το Κέντρο Συντονισμού της ουκρανικής κυβέρνησης, ανέφερε ότι το Κίεβο έχει εντοπίσει περισσότερα από 300 κέντρα κράτησης στη Ρωσία και στα κατεχόμενα εδάφη. Περισσότεροι από 9.000 Ουκρανοί έχουν επιστρέψει μέσω ανταλλαγών, αλλά χιλιάδες παραμένουν υπό ρωσική αιχμαλωσία.

Τι λέει ο ΟΗΕ για τα βασανιστήρια;

Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Κλαούντια Φουέντες Χούλιο, δήλωσε ότι η παρακολούθηση του ΟΗΕ αποκαλύπτει «εκτεταμένες και συστηματικές πράξεις βασανιστηρίων» από τις ρωσικές αρχές. Από τον Φεβρουάριο του 2022, το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή έχει καταγράψει την εκτέλεση 129 Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και τον θάνατο 48 ατόμων υπό κράτηση λόγω βασανιστηρίων ή άρνησης ιατρικής περίθαλψης. Το 95% των Ουκρανών αιχμαλώτων που ρωτήθηκαν ανέφεραν βασανιστήρια, ενώ περισσότεροι από τους μισούς ανέφεραν σεξουαλική βία, συμπεριλαμβανομένων βιασμών και ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα.

Υπάρχουν καταγγελίες και για την Ουκρανία;

Η Φουέντες Χούλιο ανέφερε ότι ο ΟΗΕ έχει καταγράψει περιπτώσεις βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης Ρώσων αιχμαλώτων που κρατούνται από την Ουκρανία, αλλά σε «ουσιαστικά διαφορετική κλίμακα». Περίπου οι μισοί από τους Ρώσους αιχμαλώτους ανέφεραν περιστατικά κακομεταχείρισης κατά τα αρχικά στάδια της αιχμαλωσίας τους. Η Μόσχα, από την πλευρά της, μέσω της αναπληρώτριας εκπροσώπου της στον ΟΗΕ, Μαρίας Ζαμπολότσκαγια, χαρακτήρισε τις ουκρανικές καταγγελίες «εκστρατεία παραπληροφόρησης» και κατήγγειλε ότι οι Ρώσοι κρατούμενοι στην Ουκρανία υπέστησαν «βασανιστήρια, εξευτελισμό και ηθική και σωματική κακοποίηση».

Ποια είναι η διεθνής αντίδραση;

Ο επιτετραμμένος της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Παβλιτσένκο, ζήτησε μεγαλύτερη διεθνή πίεση κατά της Ρωσίας και λογοδοσία για τη μεταχείριση των κρατουμένων. Οι μαρτυρίες αυτές, που έρχονται σε μια περίοδο που η διεθνής κοινότητα φαίνεται να κοιτάζει αλλού, αποτελούν μια σκληρή υπενθύμιση της ανθρώπινης διάστασης του πολέμου. Η Ελλάδα, με την ιστορία της και την αίσθηση δικαίου, οφείλει να σταθεί στο πλευρό των θυμάτων και να απαιτήσει τον τερματισμό αυτής της βαρβαρότητας.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσοι Ουκρανοί αιχμάλωτοι έχουν υποστεί βασανιστήρια;

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το 95% των Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου που ρωτήθηκαν ανέφεραν ότι υπέστησαν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση.

Τι είδους βασανιστήρια περιγράφονται;

Οι μαρτυρίες περιλαμβάνουν ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, σεξουαλική βία, εικονικές εκτελέσεις, επιθέσεις από σκύλους και απομόνωση.

Ποια είναι η θέση της Ρωσίας;

Η Ρωσία απορρίπτει τις κατηγορίες ως «εκστρατεία παραπληροφόρησης» και ισχυρίζεται ότι οι δικοί της αιχμάλωτοι υποφέρουν από βασανιστήρια στην Ουκρανία.