Συρία: Ο εκτελωνιστής Άσαντ στο εδώλιο για εγκλήματα πολέμου
Ο Ουάσιμ αλ Άσαντ, πρώην ισχυρός άνδρας των παραστρατιωτικών και εγκληματικών δικτύων του καθεστώτος, βρίσκεται πλέον ενώπιον της δικαιοσύνης. Η δίκη του, που ξεκίνησε στη Συρία, αφορά εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, διακίνηση ναρκωτικών και εκβιασμούς. Είναι η πρώτη φορά που ένα τόσο υψηλόβαθμο στέλεχος της οικογένειας Άσαντ καλείται να απολογηθεί ενώπιον δικαστηρίου για τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων του 2011 και για τη λεηλασία του συριακού λαού.
Τι κατηγορείται ο Ουάσιμ αλ Άσαντ
Γεννηθείς το 1980, ο Ουάσιμ εμφανίστηκε στο εδώλιο του κατηγορουμένου με ξυρισμένο κεφάλι και εμφανώς πιο αδύνατος. Ο δικαστής διάβασε το κατηγορητήριο για τη συγκρότηση δύο ένοπλων ομάδων υπό την ηγεσία του στις αρχές του 2011, όταν το συριακό λαό ξέσπασε ζητώντας δημοκρατία και αξιοπρέπεια.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο Ουάσιμ αλ Άσαντ ήταν υπεύθυνος για την παροχή όπλων, πυρομαχικών, χρηματοδότησης και υλικοτεχνικής υποστήριξης σε αυτές τις δύο ομάδες. Οι ομάδες συμμετείχαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Γούτα, ένα προπύργιο των αντιπολιτευόμενων οργανώσεων κοντά στη Δαμασκό μέχρι το 2018, σκοτώνοντας μεγάλο αριθμό αμάχων. Οι κατηγορίες εναντίον του αφορούν εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, δήλωσε ο δικαστής, καθώς η κρατική τηλεόραση μετέδωσε μέρος της ακρόασης.
Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν επίσης υποκίνηση σε δολοφονία και βία μέσω δημόσιων δηλώσεων και δημοσιεύσεων εναντίον αντιπάλων, λαθρεμπόριο και διακίνηση ναρκωτικών στη Συρία και στο εξωτερικό, και εκμετάλλευση των δεσμών του με την οικογένεια Άσαντ για σκοπούς λεηλασίας και εκβιασμού.
Ο εγκεφάλων πίσω από το εμπόριο Captagon
Για χρόνια, ο Ουάσιμ αλ Άσαντ θεωρούνταν κεντρική φιγούρα στα εγκληματικά και παραστρατιωτικά δίκτυα του συριακού καθεστώτος. Διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη βίαιη καταστολή της αντιπολίτευσης και, σύμφωνα με διεθνείς ερευνητές, εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ισχυρούς εγκεφάλους πίσω από το παγκόσμιο εμπόριο ναρκωτικών Captagon αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το εμπόριο αυτό χρηματοδοτούσε τον πόλεμο εναντίον του ίδιου του συριακού λαού, κάτι που οδήγησε τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να του επιβάλλουν αυστηρές κυρώσεις.
Στα χρόνια που προηγήθηκαν της πτώσης του Άσαντ, ο Ουάσιμ, ο οποίος παρουσιαζόταν ως εκτελωνιστής, δημοσίευε βίντεο σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης που τον έδειχναν να οδηγεί πολυτελή αυτοκίνητα, ορισμένες φορές να φορά στρατιωτικές στολές, να είναι οπλισμένος και να πυροβολεί, περιτριγυρισμένος από ένοπλους άνδρες τους οποίους παρότρυνε να πολεμούν στο πλευρό του πρώην ηγέτη. Η επίδειξη πλούτου και εξουσίας, χτισμένη πάνω στα ερείπια και το αίμα του συριακού λαού, αποτελεί το πιο τραγικό σύμβολο της διαφθοράς ενός καθεστώτος που λεηλάτησε τη χώρα για δεκαετίες.
Η σύλληψη και η δίκη
Το συριακό υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε στις 21 Ιουνίου 2025 ότι ο Ουάσιμ αλ Άσαντ συνελήφθη κατά τη διάρκεια μιας προσεκτικά σχεδιασμένης επιχείρησης ασφαλείας σε μια περιοχή μεταξύ των επαρχιών Χομς και Ταρτούς.
Ο Σύρος δικηγόρος Τάρεκ Αμπντουλάχ δήλωσε στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων ότι η παρουσία εκπροσώπων οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλων παρατηρητών στη δίκη καταδεικνύει τον δημόσιο και νομικό χαρακτήρα της διαδικασίας. Ωστόσο, σημείωσε ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης διέταξε την αναστολή της ζωντανής μετάδοσης της δίκης, κατόπιν αιτήματος μαρτύρων και για να διασφαλιστεί η ασφάλειά τους.
Ο κατηγορούμενος αρνήθηκε οποιαδήποτε σχέση με τις δύο εν λόγω ομάδες, ισχυριζόμενος ότι ο ρόλος του περιοριζόταν στο να ενεργεί ως σύνδεσμος μεταξύ τους. Οι δικηγόροι και οι παρατηρητές στη Συρία θεωρούν τη δίκη εξαιρετικά σημαντική, καθώς αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία να αποδοθεί δικαιοσύνη για δεκαετίες καταστολής και βίας.
Οι άλλες δίκες των πρώην αξιωματούχων
Νομικές διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη στη Συρία εναντίον αξιωματούχων της πρώην κυβέρνησης Άσαντ. Δίκες, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που εκδικάζονται ερήμην, εναντίον Σύρων πρώην αξιωματούχων, ορισμένοι κατηγορούμενοι για εγκλήματα πολέμου, ξεκίνησαν τον Απρίλιο. Οι νέες ισλαμιστικές αρχές έχουν υποσχεθεί να αποδοθεί δικαιοσύνη για την καταστολή των διαδηλώσεων υπέρ της δημοκρατίας που ξεκίνησαν το 2011.
Η δίκη του Μπασάρ αλ Άσαντ και προσώπων του περιβάλλοντός του ξεκίνησε στα τέλη Απριλίου, με μόνο έναν κατηγορούμενο παρόντα: τον Ατέφ Ναζίμπ, άλλο ξάδερφο του εκδιωχθέντος προέδρου, πρώην επικεφαλής πολιτικής ασφάλειας στη Νταράα, το λίκνο της εξέγερσης. Ο Ναζίμπ αντιμετωπίζει κατηγορίες για εγκλήματα κατά του συριακού λαού, συμπεριλαμβανομένων συστηματικών μαζικών δολοφονιών και αυθαίρετων συλλήψεων.
Η δίκη του πρώην Μουφτή Αχμάντ Χασούν, ο οποίος συνελήφθη τον Μάρτιο του 2025, έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει αύριο Πέμπτη.
Γιατί η δίκη του Ουάσιμ αλ Άσαντ είναι ιστορικής σημασίας;
Η δίκη του Ουάσιμ αλ Άσαντ αποτελεί μια ιστορική στιγμή για τη Συρία, καθώς είναι η πρώτη φορά που ένα τόσο υψηλόβαθμο στέλεχος της οικογένειας Άσαντ καλείται να απολογηθεί ενώπιον δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Μετά από δεκαετίες ατιμωρησίας, η διαδικασία αυτή συμβολίζει την απαρχή μιας νέας εποχής λογοδοσίας για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον του συριακού λαού.
Τι είναι το Captagon και ποιος ρόλος έπαιξε ο Ουάσιμ αλ Άσαντ;
Το Captagon είναι ένα συνθετικό διεγερτικό ναρκωτικό που έγινε το πιο διαδεδομένο ναρκωτικό στη Μέση Ανατολή. Ο Ουάσιμ αλ Άσαντ θεωρείται ένας από τους πιο ισχυρούς εγκεφάλους πίσω από το παγκόσμιο εμπόριο Captagon αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο χρηματοδοτούσε τον πόλεμο του συριακού καθεστώτος εναντίον του ίδιου του λαού του.
Ποιες άλλες δίκες πρώην αξιωματούχων βρίσκονται σε εξέλιξη;
Εκτός από τον Ουάσιμ αλ Άσαντ, δίκες εναντίον πρώην αξιωματούχων του καθεστώτος Άσαντ βρίσκονται σε εξέλιξη από τον Απρίλιο. Ο Ατέφ Ναζίμπ, ξάδερφος του εκδιωχθέντος προέδρου και πρώην επικεφαλής πολιτικής ασφάλειας στη Νταράα, αντιμετωπίζει κατηγορίες για συστηματικές μαζικές δολοφονίες και αυθαίρετες συλλήψεις. Η δίκη του πρώην Μουφτή Αχμάντ Χασούν, ο οποίος συνελήφθη τον Μάρτιο του 2025, έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει αύριο Πέμπτη.