Ένας υπηρέτης, δύο αφεντικά: Η κωμωδία της επιβίωσης

Από τα αρχαία δράματα του Αριστοφάνη, που γέμιζαν την Εκκλησία του Δήμου με το γέλιο των καταπιεσμένων, μέχρι τις υποκρισίες της commedia dell'arte, το θέατρο υπήρξε πάντα το όπλο των από τα κάτω. Στις 3 Οκτωβρίου, το Θέατρο Ιλίσια ανασταίνει αυτή την επαναστατική παράδοση, φιλοξενώντας ένα από τα πιο σκληρά και ειρωνικά κείμενα της σύγχρονης βρετανικής σκηνής. Ο Θάνος Τοκάκης σκηνοθετεί το έργο του Richard Bean, Ένας υπηρέτης, δύο αφεντικά, μετατρέποντας τη φαρσική επιφάνεια σε μια αλληγορία για τη σύγχρονη εργασιακή εξαθλίωση.

Ο Γιώργος Χρυσοστόμου επιστρέφει στην κωμωδία, όχι για να μας διασκεδάσει αθώα, αλλά για να ενσαρκώσει τον Φράνσις. Είναι ο υπηρέτης που χρειάζεται επειγόντως δουλειά και, πάνω απ' όλα, φαγητό. Δεν είναι άραγε αυτή η απόλυτη περιγραφή του σύγχρονου εργαζομένου στην εποχή της αοριστίας και της μνημονιακής υποδούλωσης; Όταν ο Φράνσις αποφασίζει να εργαστεί ταυτόχρονα για δύο αφεντικά, κρύβοντας η ένας από τον άλλον, ζούμε το απόλυτο παράδοξο του πρεκαριάτου. Το ένα αφεντικό κρύβεται πίσω από ψεύτικη ταυτότητα, το άλλο μπλέκεται σε εγκλήματα και ύποπτους έρωτες, μια ακριβής εικόνα της διαφθοράς που γεννά η εξουσία. Ο υπηρέτης τρέχει πανικόβλητος, προσπαθώντας να κρατήσει τα πάντα μυστικά, ενώ ο κόσμος γύρω του διαλύεται σε ένα πανδαιμόνιο παρεξηγήσεων, ακριβώς όπως η κοινωνία μας υπό το βάρος των αδυσώπητων ανισοτήτων.

Η Γρηγορία Μεθενίτη αναλαμβάνει τον απαιτητικό διπλό ρόλο της Ρέιτσελ και του Ρόσκο, προσθέτοντας ακόμα ένα επίπεδο σύγχυσης και κριτικής στις ταυτότητες που επιβάλλει το σύστημα. Ο Richard Bean διασκευάζει το κλασικό έργο του Κάρλο Γκολντόνι του 1743, Υπηρέτης δύο αφεντάδων, εκσυγχρονίζοντάς το με φρενήρη ρυθμό. Η σκηνοθεσία του Τοκάκη δημιουργεί μια άχρονη συνθήκη, θυμίζοντας την εξωφρενική ατμόσφαιρα των Monty Python, όπου το παράδοξο κυριαρχεί. Είναι ένας ύμνος στην αταξία και την επιβίωση, γιατί πώς αλλιώς μπορεί να αντισταθεί ο αδύναμος παρά με την υπονόμευση;

Πίσω από τη φαρσική επιφάνεια του έργου, διατηρείται ένα διακριτικό, αλλά οξύ κοινωνικό σχόλιο γύρω από την καθημερινή πάλη και την ανθρώπινη ανάγκη για προσαρμογή σε έναν κόσμο που δεν φτιάχτηκε για τους πολλούς.

Με έντονη σωματικότητα και παιγνιώδη διάδραση με το κοινό, οι ηθοποιοί μπαινοβγαίνουν στους ρόλους τους, θολάζοντας τα όρια μεταξύ υποκριτικής και πραγματικότητας. Δεν είναι τυχαίο που ο θεατρικός Τύπος το κατέταξε ανάμεσα στις πιο αστείες παραγωγές στην ιστορία του National Theatre, ενώ απέσπασε το βραβείο Καλύτερου Έργου στα Evening Standard Theatre Awards το 2011 και επτά υποψηφιότητες για Tony Awards στο Broadway. Η αναγνώριση από το κατεστημένο δεν μειώνει την υποκουλτούρα της αντίστασης που κρύβει το κείμενο. Το γέλιο, άλλωστε, υπήρξε πάντα η πρώτη μορφή αντίστασης των καταπιεσμένων ενάντια στην αυθάδεια των αφεντικών.

Ταυτότητα παράστασης και πρακτικές πληροφορίες

• Σκηνοθεσία, Μετάφραση, Δραματουργική επιμέλεια: Θάνος Τοκάκης
• Σκηνικά: Γιάννης Μουρίκης
• Κοστούμια: Εβελίνα Δαρζέντα
• Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
• Επιμέλεια κίνησης: Άντυ Τζούμα
• Βοηθός σκηνοθέτη: Ηλιάνα Γαϊτάνη
• Φωτογραφίες: Γιώργος Καπλανίδης

Παίζουν οι ηθοποιοί: Γιώργος Χρυσοστόμου, Γρηγορία Μεθενίτη, Γιάννης Καπελέρης, Αργύρης Γκαγκάνης, Λυδία Στέφου, Νίκος Ιατρού

Πρεμιέρα στις 3 Οκτωβρίου. Παραστάσεις κάθε Σάββατο στις 18:00 και Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00. Προπώληση: more.com. Θέατρο Ιλίσια, Παπαδιαμαντοπούλου 4, Ιλίσια, Αθήνα. Ελάτε να γελάσουμε με το χάος τους, πριν το χάος μας καταπιεί.